Huyện Phù Yên hiện có 3.350 ha mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy sản. Trong đó, 3.076 ha thuộc lòng hồ sông Đà, 194 ha ao, hồ nhỏ, 80 ha hồ thủy điện suối Chiếu và các hồ thủy điện khác. Do vậy, Phù Yên là một trong những địa phương khai thác rất tốt lợi thế diện tích mặt nước, phục vụ nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là phát triển nghề nuôi cá lồng.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước, những năm 80 của thế kỷ trước, các hộ dân các xã của huyện Phù Yên thuộc vùng lòng hồ thủy điện Hòa Bình đã nhường đất phục vụ xây dựng công trình thủy điện Hòa Bình. Đồng nghĩa với đó, đất sản xuất thu hẹp lại. Và mặt nước ngập lại mở ra một hướng mới cho phát triển nghề nuôi cá lồng. Trước năm 1995, nhân dân các xã vùng lòng hồ đã làm lồng bè nuôi cá, tạo thêm được nguồn thu cho gia đình.

Tuy nhiên, do thời điểm này nước thường bị đục, dẫn tới cá ngoài tự nhiên và cá nuôi lồng bè bị chết do sặc bùn. Do vậy, người nuôi cá lồng thời điểm này gặp rất nhiều khó khăn. Thậm chí, do mực nước bấp bênh nên các hộ nuôi cá lồng còn phải di chuyển lồng 2-3 lần/ngày, ảnh hưởng tới sinh trưởng của cá...

Huyện Phù Yên hiện có diện tích mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy sản lớn

Ông Đinh Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Tường Tiến, cho biết: Khoảng 2 năm nay, nước sông Đà đã ổn định, trong xanh nên việc nuôi cá cũng thuận lợi hơn. Xã đã thành lập HTX thủy sản, có 33 lồng cá được hỗ trợ theo Nghị quyết số 88. Tuy nhiên, vấn đề đầu ra cho sản phẩm cần phải quan tâm. Do vậy, trong kế hoạch phát triển, quan điểm của xã là không phát triển ồ ạt. Bởi như hiện nay, cá chủ yếu vẫn là phục vụ tại địa bàn xã hoặc các xã lân cận.

Mấy năm gần đây, nguồn nước các xã dọc sông Đà đã ổn định, trong xanh, nên các hộ dân đã quay trở lại với nghề nuôi cá lồng. Đặc biệt, có sự hỗ trợ theo Nghị quyết số 88 của HĐND tỉnh về chính sách đặc thù khuyến khích HTX đầu tư phát triển nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2015-2020, huyện Phù Yên đã thành lập được 4 HTX thủy sản với 405 lồng cá tại các xã Tường Phong, Tường Tiến, Tân Phong và Bắc Phong với sự tham gia của 161 hộ. Trong đó, theo kế hoạch năm 2017, sẽ phát triển thêm 123 lồng cá tại xã Tường Phong. Tuy nhiên, qua thực tế cho thấy, mặc dù mới chỉ phát triển các lồng cá từ năm 2016 nhưng các hộ nuôi cá vẫn đang gặp khó khăn khi tìm đầu ra cho sản phẩm.

HTX Tường Phong thành lập từ năm 2016, có 102 thành viên, dự kiến trong năm nay, sẽ phát triển lên 140 thành viên. Năm ngoái, sản lượng đạt 75 tấn cá các loại, năm nay, dự kiến tăng gấp đôi. Huyện cũng đã tạo điều kiện cho xã có 2 ki ốt ở chợ trung tâm huyện để bán các sản phẩm cá của HTX nhưng việc tìm đầu ra cho sản phẩm vẫn là vấn đề cần quan tâm. Ngoài bán tại chợ trung tâm huyện, sản phẩm vẫn phụ thuộc vào việc các tư thương đến thu mua hoặc phục vụ nhu cầu trong xã. Rất mong tỉnh quan tâm giúp các HTX tìm được đầu ra cho sản phẩm cá. Bởi như Tường Phong, có 333 ha mặt hồ, nước ổn định, rất thuận lợi cho phát triển nghề nuôi cá lồng.

Mô hình nuôi cá lồng tại bản Hạ Lương, xã Tường Phong

Ngoài ra, để nghề nuôi cá lồng phát triển bền vững, 3 năm lại đây, Đảng ủy xã Tường Phong đã đưa các chỉ tiêu nuôi cá lồng vào trong nghị quyết của nhiệm kỳ và nghị quyết hằng năm; Chỉ đạo chính quyền địa phương đề ra các giải pháp cụ thể; giúp chi bộ các bản định hướng, hỗ trợ nhân dân duy trì và phát triển nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ... Nhờ vậy, không chỉ nâng cao về chất lượng, mà số lượng lồng cá và diện tích nuôi trồng thủy sản ở xã cũng tăng nhanh chóng.

Đến nay, toàn xã đã có 10 ha nuôi trồng thủy sản, với 351 lồng cá; sản lượng đàn cá nuôi tăng theo từng năm, riêng năm 2018 đạt trên 100 tấn cá. Trong năm 2019, xã phấn đấu sẽ phát triển thêm 50 lồng cá.

Tuy nhiên, việc nuôi trồng thủy sản ở Tường Phong hiện vẫn gặp nhiều khó khăn, thách thức như: nguy cơ lồng cá bị cuốn trôi trong mùa mưa lũ cao; thường xuyên phải di chuyển lồng cá trong mùa nước rút; cá mắc cạn, sặc bùn gây chết cá...

Bên cạnh đó, thời gian gần đây, các hộ nuôi trồng thủy sản ở xã còn đang gặp trở ngại về nguồn cá giống. Vì vậy, để nghề nuôi cá lồng được mở rộng và phát triển ổn định, cấp ủy, chính quyền và người dân nơi đây mong muốn các cấp, ngành chức năng có giải pháp giúp đỡ, hỗ trợ các hợp tác xã, nhất là trong việc kiểm định nguồn gốc, chất lượng con giống; có kế hoạch xây dựng lò ươm con giống tại địa phương để các hộ nuôi trồng có nguồn tin cậy nhập giống về nuôi trồng.

Nhìn chung, tiềm năng nuôi thủy sản ở Sơn La là rất lớn, thuận lợi. Chất lượng cá được đánh giá là ngon, sạch vì được nuôi ở môi trường nước đều dưới ngưỡng cho phép về mức độ ô nhiễm. Tuy nhiên, muốn phát huy lợi thế cần phải xây dựng được thương hiệu, tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm cá và có sự vào cuộc không chỉ của ngành Nông nghiệp. Trong đó, cần quan tâm vào quy trình sản xuất nông nghiệp sạch, được chứng nhận chất lượng sản phẩm.

Đồng thời, phải có sự liên kết giữa các hợp tác xã và có đơn vị đứng ra phân phối... Phải giao kế hoạch cụ thể nuôi từng loại cá vào từng thời điểm cho các hợp tác xã trong chuỗi để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp đặt hàng. Bởi như hiện tại, việc nuôi cá tại địa bàn vẫn manh mún, nhỏ lẻ, chưa hình thành sản phẩm theo nhu cầu thị trường. Trong khi nhu cầu tiêu thụ sản phẩm cá của thị trường trong nước là rất lớn.

Khánh Hòa