Dịch bệnh kép: tay chân miệng và sốt xuất huyết tăng đột biến

Theo báo cáo công tác y tế tháng 6 của Bộ Y tế, tính từ giữa tháng 12/2025 đến nay, Việt Nam đang đối mặt với sự gia tăng đáng lo ngại của hai dịch bệnh trọng điểm. Cụ thể, cả nước đã ghi nhận gần 55.000 trường hợp mắc tay chân miệng, khiến 10 trẻ tử vong. Đây là con số đáng báo động khi cao gấp 2 lần so với mức 28.081 ca của cùng kỳ năm ngoái. Chỉ tính riêng trong vòng một tháng (từ 18/5 đến 18/6), ngành y tế đã phát hiện thêm gần 9.900 bệnh nhân mới.

Bên cạnh đó, dịch sốt xuất huyết cũng diễn biến hết sức phức tạp với hơn 55.000 ca mắc, tăng 1,7 lần so với năm trước, đồng thời ghi nhận thêm 2 trường hợp tử vong. Lý giải về hiện tượng này, ThS.BS Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng nhận định, dịch bệnh đang có xu hướng phá vỡ các quy luật thông thường. Thay vì giảm dần, số ca mắc sốt xuất huyết vẫn duy trì ở mức cao vắt ngang từ cuối năm 2025 sang 2026.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh, biến đổi khí hậu tạo ra thời tiết nóng ẩm kèm mưa kéo dài chính là môi trường lý tưởng cho muỗi vằn sinh sôi. Việc type huyết thanh DENV-2 chiếm ưu thế kết hợp với tốc độ đô thị hóa nhanh đã đẩy nguy cơ chuyển nặng ở người bệnh lên cao, đồng thời mở rộng vùng ảnh hưởng ra cả những khu vực vốn ít ghi nhận bệnh như các tỉnh miền Bắc.

Nhận biết sớm 3 dấu hiệu tay chân miệng chuyển nặng ở trẻ

Đứng trước nguy cơ dịch chồng dịch, việc phát hiện sớm triệu chứng là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ. TS.BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới thuộc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa do virus đường ruột gây ra. Mặc dù đa số ca bệnh diễn biến nhẹ, nhưng nếu chủ quan, bệnh có thể tiến triển cực kỳ nhanh, gây ra các biến chứng nguy hiểm tới tính mạng như viêm não - màng não, viêm cơ tim hay phù phổi cấp.

Đặc biệt, sự nguy hiểm không phụ thuộc vào việc trẻ nổi nhiều hay ít mụn nước, mà nằm ở chủng virus (đáng lo ngại nhất là chủng EV71) và các biến chứng thần kinh, tim mạch. Để xử trí kịp thời, phụ huynh cần đặc biệt lưu tâm 3 dấu hiệu cảnh báo bệnh đang diễn biến nặng:

Sốt cao không đáp ứng điều trị: Trẻ sốt trên 39 độ C kéo dài hơn 2 ngày và việc sử dụng thuốc hạ sốt không mang lại hiệu quả.

Giật mình chới với: Xuất hiện các cơn giật mình ngắn (chỉ 1-2 giây) chủ yếu ở tay và chân. Triệu chứng này đặc biệt dễ quan sát khi trẻ vừa thiu thiu ngủ hoặc nằm ngửa.

Run chi và mất thăng bằng: Trẻ có biểu hiện run rẩy tay chân, bước đi loạng choạng, không vững.

Bác sĩ cũng lưu ý thêm, do bệnh được gây ra bởi nhiều chủng virus thuộc nhóm Enterovirus khác nhau, cơ thể chỉ tạo kháng thể bền vững với một chủng cụ thể. Vì vậy, trẻ hoàn toàn có nguy cơ tái nhiễm ngay cả khi đã từng mắc bệnh trước đó.

Chủ động giám sát và định hướng phòng bệnh toàn diện

Mặc dù sốt xuất huyết và tay chân miệng đang tăng mạnh, bức tranh y tế vẫn ghi nhận sự kiểm soát tốt ở nhiều nhóm bệnh khác. Các bệnh truyền nhiễm như Covid-19, sởi, dại và viêm não virus đều đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Việt Nam cũng không ghi nhận ca mắc mới nào đối với bạch hầu, tả, hay các chủng cúm gia cầm A(H5N1), A(H9N2) trong tháng qua. Riêng với bệnh viêm gan, toàn quốc có hơn 9.500 ca (chủ yếu là viêm gan B), với tâm điểm là khu vực phía Nam chiếm khoảng 58% tổng lượng bệnh nhân. Trong khi đó, sốt rét ghi nhận số ca mắc tăng thêm 30 trường hợp so với cùng kỳ.

Nhằm kiểm soát triệt để tình hình, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương siết chặt công tác giám sát, xử lý triệt để các ổ dịch ngay khi phát hiện và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực điều trị nhằm giảm thiểu tỷ lệ tử vong. Các tuyến cửa khẩu cũng được chỉ đạo theo dõi sát sao nguy cơ xâm nhập của các loại virus nguy hiểm như Hanta và Ebola.

Trong thời gian tới, cơ quan y tế sẽ tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn, tập trung vào khám sàng lọc lồng ghép miễn phí bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần. Đồng thời, các chương trình hướng dẫn phòng chống đột quỵ, dinh dưỡng khẩn cấp và phòng chống béo phì ở trẻ em sẽ được đẩy mạnh để nâng cao sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.