Ngày 3/9, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 47/2026/TT-BCT quy định chi tiết về hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và kết nối dữ liệu trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Thông tư áp dụng đối với các Sở giao dịch hàng hóa được thành lập và hoạt động tại Việt Nam, Trung tâm thanh toán bù trừ, thành viên Sở giao dịch hàng hóa, tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch, thanh toán bù trừ cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc đưa vào vận hành Nền tảng quản lý thương mại và thị trường do Bộ Công Thương quản lý, vận hành, nhằm tiếp nhận, quản lý, lưu trữ và khai thác tập trung dữ liệu thị trường. Theo quy định, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu liên tục với Bộ Công Thương thông qua nền tảng này.

Các nhóm dữ liệu quan trọng như lệnh giao dịch, kết quả giao dịch, giá, khối lượng, vị thế mở, nghĩa vụ ký quỹ, nghĩa vụ thanh toán và cảnh báo rủi ro phải được truyền theo thời gian thực. Đối với thông tin về thành viên, hàng hóa niêm yết và kết quả giao nhận vật chất, dữ liệu phải được cập nhật ngay khi phát sinh hoặc có thay đổi.

Quy định mới cũng đẩy mạnh số hóa chế độ báo cáo. Các Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ phải thực hiện báo cáo tuần, tháng, quý, 6 tháng và năm có ký số trực tiếp trên Nền tảng quản lý thương mại và thị trường, bảo đảm đúng thời hạn và số liệu theo quy định. Trong trường hợp xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc xuất hiện biến động bất thường trên thị trường, các đơn vị phải thực hiện báo cáo đột xuất để Bộ Công Thương có cơ sở theo dõi, đánh giá và xử lý kịp thời.

Thông tư đồng thời quy định việc cung cấp dữ liệu về giao nhận hàng hóa, gồm hợp đồng, khối lượng, địa điểm và thời gian giao nhận. Đối với công tác giám sát giao dịch và quản lý rủi ro, cảnh báo giao dịch và các dấu hiệu bất thường phải được cung cấp theo thời gian thực; dữ liệu tổng hợp về giám sát, vi phạm và biện pháp xử lý được cung cấp sau phiên giao dịch hoặc ngay khi phát sinh.

Trường hợp việc kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu bị gián đoạn do sự cố kỹ thuật hoặc nguyên nhân bất khả kháng, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ phải thông báo kịp thời cho Bộ Công Thương, đồng thời triển khai biện pháp khắc phục và khôi phục kết nối ngay sau khi hệ thống hoạt động trở lại. Bên cạnh yêu cầu về công nghệ và dữ liệu, Thông tư số 47/2026/TT-BCT cũng đặt trọng tâm vào việc phát triển thị trường và thúc đẩy niêm yết hàng hóa sản xuất trong nước.

Theo đó, hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải có Đề án giải trình về mô hình, tổ chức và phương án hoạt động. Một nội dung quan trọng trong Đề án là lộ trình, giải pháp phát triển thị trường, phát triển thành viên và thúc đẩy niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm kể từ ngày được cấp Giấy phép thành lập.

Doanh nghiệp cũng phải xây dựng phương án về nhân sự, đào tạo và các điều kiện bảo đảm tổ chức, vận hành Sở giao dịch hàng hóa; đồng thời chứng minh tính khả thi, hiệu quả và khả năng đáp ứng các điều kiện hoạt động theo quy định pháp luật.

Quy định này được kỳ vọng tạo thêm cơ sở để Sở giao dịch hàng hóa không chỉ đóng vai trò là nơi tổ chức giao dịch mà còn trở thành một kênh góp phần kết nối sản xuất, thương mại và quản trị rủi ro trên thị trường hàng hóa.

Về trách nhiệm thực hiện, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ phải bảo đảm dữ liệu và báo cáo cung cấp cho Bộ Công Thương đầy đủ, chính xác, trung thực và kịp thời. Các đơn vị đồng thời phải duy trì những điều kiện cần thiết để kết nối, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu và báo cáo theo quy định.

Thông tư số 47/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, thay thế Thông tư số 38/2013/TT-BCT ngày 30/12/2013. Để bảo đảm hoạt động thị trường không bị gián đoạn, Bộ Công Thương quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ đã hoạt động trước thời điểm Thông tư mới có hiệu lực.

Theo đó, các đơn vị này phải áp dụng ngay chế độ báo cáo theo quy định mới và có tối đa 12 tháng để hoàn thành việc kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu tự động kể từ thời điểm Bộ Công Thương thông báo Nền tảng quản lý thương mại và thị trường sẵn sàng kết nối.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao làm đầu mối giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương tiếp nhận, thẩm tra hồ sơ thành lập; chủ trì vận hành nền tảng quản lý và kiểm tra việc thực hiện quy định của các doanh nghiệp trên phạm vi cả nước.

Với việc chuyển mạnh sang kết nối dữ liệu điện tử, truyền dữ liệu theo thời gian thực và tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu, quy định mới được kỳ vọng góp phần chuẩn hóa hạ tầng công nghệ, nâng cao tính minh bạch và an toàn trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa, đồng thời tạo nền tảng cho thị trường phát triển theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn.