Tổ chức lại vùng nguyên liệu, không mở rộng diện tích tự phát

Văn phòng Chính phủ vừa có Văn bản số 421/TB-VPCP thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Theo kết luận, công tác quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và hoạt động kiểm nghiệm sầu riêng phục vụ xuất khẩu thời gian qua đã được Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm chỉ đạo theo hướng ngày càng chặt chẽ, bài bản. Việc cấp mã số được cải thiện, thời gian cấp mã được rút ngắn, hệ thống phòng kiểm nghiệm được mở rộng nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026. Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, cơ quan và địa phương liên quan đã triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.

Tuy nhiên, theo đánh giá, ngành sầu riêng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Yêu cầu của các thị trường nhập khẩu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và tiêu chuẩn xanh. Trong khi đó, nhu cầu tại một số thị trường truyền thống chưa ổn định, cùng với xu hướng bảo hộ thương mại và gia tăng các rào cản kỹ thuật.

Để nâng cao thu nhập cho người dân, doanh nghiệp và góp phần thực hiện mục tiêu xuất khẩu năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, tổ chức lại vùng nguyên liệu trên cơ sở điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và khả năng liên kết thị trường.

Định hướng được đặt ra là hạn chế tình trạng mở rộng diện tích tự phát tại những khu vực không phù hợp; tập trung phát triển vùng sản xuất hàng hóa, gắn sản xuất với sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu. Các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến khích đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật, thiết lập quy trình truy xuất và bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Xây dựng thương hiệu quốc gia gắn với chất lượng và chỉ dẫn địa lý

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đặt ra là xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam gắn với chỉ dẫn địa lý, đặc trưng chất lượng và lợi thế mùa vụ.

Đây được xem là hướng đi nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của ngành hàng thay vì chỉ tập trung vào gia tăng sản lượng. Theo đó, các bộ, cơ quan được yêu cầu hướng dẫn người sản xuất thực hiện quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Cùng với đó, cần chủ động xây dựng và triển khai chương trình giám sát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng xuất khẩu; thiết lập hệ thống giám sát, cảnh báo sớm dịch hại cây trồng và có biện pháp xử lý đối với những vùng trồng không đáp ứng yêu cầu.

Đáng chú ý, đối với sản phẩm sầu riêng có nguồn gốc từ vùng trồng bị cảnh báo nhiễm cadimi, yêu cầu đặt ra là khoanh vùng xử lý, kiên quyết không cấp phép xuất khẩu và áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm ngặt.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu khuyến khích đầu tư cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến tại các vùng sản xuất tập trung; nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến và xây dựng chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.

Mở rộng thị trường, nâng năng lực kiểm nghiệm

Cùng với nâng cao chất lượng, Việt Nam sẽ tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng thị phần tại các thị trường tiềm năng. Định hướng được nêu rõ là mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Australia và một số thị trường khác.

Hoạt động xúc tiến thương mại được tăng cường tại các thị trường như Anh, Pháp, Hà Lan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đồng thời đẩy mạnh công tác thông tin, dự báo thị trường để định hướng sản xuất phù hợp.

Về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai hiệu quả Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; kịp thời hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn trong quá trình cấp mã số. Dữ liệu cũng được yêu cầu cập nhật đồng bộ, kết nối liên thông với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ vận hành.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chỉ đạo các Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Quatest 1, Quatest 2, Quatest 3) và các phòng kiểm nghiệm chuyên ngành khẩn trương khôi phục năng lực, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và hồ sơ đăng ký kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng 8/2026 để gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, đề nghị phía Trung Quốc xem xét, công nhận.

Đồng thời, Việt Nam tiếp tục làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) nhằm đẩy nhanh tiến độ công nhận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và phòng kiểm nghiệm; thống nhất quy trình kiểm tra thông quan đối với sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này theo hướng thông thoáng, thuận lợi nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương quản lý chặt diện tích sầu riêng, không mở rộng diện tích, tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra ách tắc trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng.