Trung Quốc tiếp tục mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc, với tổng chiều dài đạt khoảng 50.400 km vào tháng 1/2026, chiếm khoảng 70% mạng lưới đường sắt cao tốc đang được khai thác trên toàn cầu.

Các đoàn tàu thương mại tại Trung Quốc hiện có thể vận hành với tốc độ lên tới 350 km/h. Trong khi đó, nước này đang thử nghiệm thế hệ tàu mới CR450 với tốc độ vượt 450 km/h, hướng tới nâng cao năng lực vận tải đường sắt.

Trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, quãng đường khoảng 1.318 km giữa hai trung tâm kinh tế lớn có thể được hoàn thành trong hơn 4 giờ. Tuyến đường này là một trong những ví dụ cho thấy đường sắt cao tốc ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông nội địa Trung Quốc.

Theo số liệu được Le Monde dẫn từ Tổng công ty Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, mạng lưới đường sắt cao tốc của nước này đạt khoảng 50.400 km vào tháng 1/2026, tương đương khoảng 70% tổng chiều dài đường sắt cao tốc đang khai thác trên toàn thế giới.

Mạng lưới tăng nhanh, phục vụ hàng tỷ lượt khách

Đường sắt cao tốc Trung Quốc bắt đầu phát triển mạnh từ năm 2008, khi tuyến Bắc Kinh - Thiên Tân được đưa vào khai thác trong thời điểm diễn ra Olympic Bắc Kinh. Sau đó, mạng lưới nhanh chóng mở rộng nhờ nguồn vốn lớn dành cho hạ tầng, công nghệ và năng lực sản xuất trong nước.

Trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), chiều dài mạng lưới đường sắt cao tốc tăng khoảng 33%. Riêng năm 2025, Trung Quốc bổ sung thêm 2.862 km đường sắt cao tốc.

Quy mô mạng lưới cũng đi kèm lượng hành khách lớn. Trong năm 2025, các tuyến đường sắt cao tốc Trung Quốc phục vụ khoảng 4,26 tỷ lượt hành khách.

Mạng lưới hiện kết nối khoảng 97% số thành phố tại Trung Quốc có dân số trên 500.000 người, tạo thành hệ thống liên kết giữa các đô thị lớn, trung tâm kinh tế và nhiều khu vực công nghiệp.

Không chỉ mở rộng hạ tầng, Trung Quốc còn tập trung phát triển các thế hệ tàu cao tốc mới nhằm tăng tốc độ vận hành, đồng thời giảm trọng lượng và mức tiêu thụ năng lượng.

Đáng chú ý là CR450, mẫu tàu được phát triển cho thế hệ đường sắt cao tốc tiếp theo. Trong cuộc thử nghiệm ngày 20/10/2025, đoàn tàu đạt tốc độ 453 km/h, cao hơn đáng kể so với mức 350 km/h của các đoàn tàu thương mại nhanh nhất hiện nay.

Theo các thông tin kỹ thuật được công bố, CR450 sử dụng vật liệu sợi carbon và hợp kim magie cho thân tàu, kết hợp hệ thống cảm biến và công nghệ điều khiển mới. Hệ thống kéo sử dụng nam châm vĩnh cửu được thiết kế nhằm giảm trọng lượng, lực cản khí động học và mức tiêu thụ năng lượng.

Quá trình phát triển CR450 cũng cho thấy mức độ nội địa hóa ngày càng cao của ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc. Sau giai đoạn tiếp thu công nghệ từ các đối tác nước ngoài, doanh nghiệp trong nước đã từng bước phát triển và sản xuất nhiều linh kiện, hệ thống điều khiển cùng các thiết bị quan trọng cho những thế hệ tàu mới.

Đường sắt cao tốc tạo sức ép lên hàng không

Sự phát triển nhanh của mạng lưới đường sắt cao tốc đang tác động đến thị trường hàng không nội địa Trung Quốc, đặc biệt ở các chặng bay ngắn và trung bình.

Theo khảo sát của Cirium Ascend Consultancy công bố ngày 20/8/2025, tỷ trọng các chuyến bay nội địa có khoảng cách dưới 800 km tại Trung Quốc giảm từ 26,4% trong quý I/2011 xuống còn 15,9% trong quý I/2025.

Một trong những yếu tố được đơn vị tư vấn này đề cập là vị trí của nhà ga. Các ga đường sắt cao tốc thường nằm cách khu vực trung tâm thành phố khoảng 10-15 km, trong khi khoảng cách từ trung tâm đến các sân bay lớn có thể lên tới 25-40 km.

Nhờ thời gian di chuyển ngày càng rút ngắn, cùng lợi thế về vị trí nhà ga, đường sắt cao tốc đang trở thành một lựa chọn đáng chú ý đối với hành khách trên nhiều tuyến nội địa Trung Quốc.