Chính quyền thủ đô Tokyo (Nhật Bản) đang thúc đẩy một thay đổi đáng chú ý trong văn hóa công sở khi khuyến khích công chức và nhân viên văn phòng mặc trang phục mát mẻ hơn, trong đó có quần đùi nhằm giảm tiêu thụ điện giữa bối cảnh nắng nóng cực đoan và áp lực đảm bảo nguồn cung năng lượng. Tuy nhiên, chủ trương này nhanh chóng tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Trong một ngày nhiệt độ tại Tokyo lên khoảng 34-35 độ C, ông Noboru Watanabe - quan chức phụ trách các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu của Chính quyền Thủ đô Tokyo xuất hiện tại cơ quan với áo phông và quần đùi kaki thay cho bộ vest, áo sơ mi và cà vạt đã gắn bó với ông suốt hơn 3 thập kỷ làm việc.

Ông Watanabe cho biết ban đầu cảm thấy khá ngượng khi để lộ chân tại nơi làm việc song cảm giác đó nhanh chóng biến mất. "Ban đầu tôi thấy khá ngượng khi để lộ chân ở nơi làm việc nhưng mặc rồi mới thấy thực sự rất thoải mái”.

Theo ông, nhiều đồng nghiệp nhận xét diện mạo mới khiến ông trông trẻ trung và dễ gần hơn, đồng thời góp phần tạo bầu không khí cởi mở trong văn phòng. Dẫu vậy, trong các cuộc họp quan trọng hoặc sự kiện mang tính nghi thức, ông vẫn lựa chọn trang phục phù hợp với tính chất công việc.

Mở rộng chiến dịch tiết kiệm điện sau hơn 20 năm

Việc nới lỏng quy định về trang phục là một phần của chiến dịch "Tokyo Cool Biz" do Thống đốc Tokyo Yuriko Koike phát động vào mùa Xuân năm nay.

Đây là phiên bản mở rộng của chương trình "Cool Biz", được bà Koike khởi xướng từ năm 2005 khi giữ cương vị Bộ trưởng Môi trường Nhật Bản. Khi đó, mục tiêu chủ yếu là khuyến khích công chức bỏ cà vạt và áo vest trong mùa hè để giảm nhu cầu sử dụng điều hòa.

Ở giai đoạn mới, chính quyền Tokyo khuyến khích người lao động ưu tiên sự thoải mái bằng các trang phục như áo polo, áo phông, giày thể thao và có thể mặc quần đùi, tùy thuộc vào tính chất công việc.

Chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh các cơ quan và doanh nghiệp tại Nhật Bản tìm cách cắt giảm lượng điện tiêu thụ khi giá năng lượng tăng cao sau những biến động tại Trung Đông, đồng thời ứng phó với các đợt nắng nóng ngày càng gay gắt do biến đổi khí hậu.

Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, năm 2025 là mùa hè nóng nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê số liệu vào năm 1898. Nhiệt độ trung bình trên toàn quốc cao hơn 2,36 độ C so với mức trung bình nhiều năm và hơn 100.000 người phải nhập viện vì sốc nhiệt.

Nhiệt độ từ 40 độ C trở lên cũng xuất hiện ngày càng thường xuyên. Tháng 4 năm nay, cơ quan khí tượng lần đầu tiên đưa vào sử dụng thuật ngữ chính thức "kokusho" để chỉ những ngày nắng nóng cực đoan vượt ngưỡng 40 độ C.

Giữa bối cảnh đó, ngày 16/7, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và Bộ Môi trường đã phát cảnh báo sốc nhiệt đầu tiên của mùa hè đối với khu vực thủ đô Tokyo, khuyến cáo người dân hạn chế hoạt động ngoài trời và sử dụng điều hòa khi cần thiết.

Các nhà khoa học nhận định biến đổi khí hậu do con người gây ra đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và có cường độ mạnh hơn.

Người lao động hưởng ứng vì thoải mái hơn

Nhiều nhân viên văn phòng đánh giá việc thay đổi quy định trang phục giúp họ làm việc dễ chịu hơn trong điều kiện thời tiết oi bức.

Ông Takuya Ozawa (38 tuổi, nhân viên của Chính quyền Thủ đô Tokyo) cho biết quãng đường từ cơ quan về nhà trở nên thoải mái hơn đáng kể khi được mặc quần đùi thay vì quần dài.

Trong khi đó, anh Takayuki Deguchi (30 tuổi, làm việc tại một công ty tiếp thị) vẫn yêu cầu nhân viên mặc vest, cho rằng đây là cách tiếp cận linh hoạt trong thời tiết nắng nóng. “Tôi nghĩ việc có thể mặc quần đùi để điều chỉnh thân nhiệt là rất hợp lý”, anh nói.

Theo ông Noboru Watanabe, sau nhiều tháng áp dụng, ông đã quen với cách ăn mặc mới đến mức rất khó quay trở lại mặc vest mỗi ngày.

Tranh cãi về hình ảnh công sở và bình đẳng giới

Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, chính sách này cũng làm dấy lên nhiều tranh luận trong xã hội Nhật Bản.

Bà Sachie Koike (52 tuổi, làm trong lĩnh vực môi giới bất động sản) cho biết bà đồng tình với việc nam giới bỏ cà vạt hoặc áo vest vào mùa hè. Tuy nhiên, bà thấy quần đùi chưa phù hợp với môi trường công sở.

Theo bà, quần đùi tạo cảm giác giống trang phục đi chơi hơn là đi làm, đồng thời cho rằng đôi chân nhiều lông khiến hình ảnh nơi làm việc trở nên kém gọn gàng. Một số phụ nữ khác thậm chí gọi trải nghiệm phải nhìn thấy lông chân của đồng nghiệp nam là "quấy rối lông chân".

Ở chiều ngược lại, cô Ruai Sajiki (23 tuổi, nhân viên làm việc tại Chính quyền Thủ đô Tokyo) thừa nhận nhìn thấy chân trần trong môi trường làm việc chuyên nghiệp có thể gây khó chịu cho phụ nữ. Tuy nhiên cô vẫn thoải mái khi ông Watanabe - cấp trên của cô, hỏi liệu cô có phiền nếu ông mặc quần soóc trong văn phòng hay không. Theo cô, việc xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau là điều khó tránh khỏi vì mỗi người có một tiêu chuẩn riêng về trang phục nơi làm việc.

Cuộc tranh luận cũng mở rộng sang vấn đề bình đẳng giới. Giáo sư Tamada Atsuko - giảng viên văn học Pháp tại Đại học Chubu cho rằng phụ nữ từ lâu vẫn chịu nhiều áp lực liên quan đến việc tẩy lông, chăm sóc chân và lựa chọn trang phục.

Theo bà, nếu nam giới được khuyến khích mặc quần đùi và đi dép xăng đan trong mùa hè thì phụ nữ cũng cần được áp dụng tiêu chuẩn tương tự thay vì vẫn bị kỳ vọng phải mặc quần tất hoặc tuân thủ các quy chuẩn khắt khe hơn về ngoại hình.

Khảo sát do chuỗi phòng khám da liễu và chăm sóc sức khỏe nam giới Gorilla Clinic thực hiện hồi tháng 6 cho thấy dư luận Nhật Bản gần như chia thành 2 nhóm ngang nhau. Có 53,5% người được hỏi phản đối việc mặc quần đùi đi làm trong mùa hè, trong khi 46,5% bày tỏ sự ủng hộ.

Theo Gorilla Clinic, lý do phổ biến nhất của nhóm phản đối là lo ngại về vóc dáng và lông trên cơ thể. Tỷ lệ phụ nữ tham gia khảo sát cao hơn nam giới, phản ánh sự dè dặt của nhiều người khi phải nhìn thấy chân trần của đồng nghiệp nam trong môi trường chuyên nghiệp.

Xu hướng này cũng tạo động lực cho ngành chăm sóc ngoại hình. Ông Akifumi Funatsu - Giám đốc Gorilla Clinic, cho biết ngày càng nhiều khách hàng nam tìm đến dịch vụ triệt lông bằng laser trước khi mặc quần đùi đi làm. Theo ông, nhiều người coi việc triệt lông là một phép lịch sự xã hội thay vì chỉ phục vụ mục đích thẩm mỹ.

Một số công chức lựa chọn giải pháp dung hòa. Ông Toshio Suzuki (57 tuổi, phụ trách quan hệ công chúng của Chính quyền Thủ đô Tokyo) cho biết vẫn chưa sẵn sàng mặc quần đùi vì không muốn làm phật lòng các đồng nghiệp nữ. Thay vào đó, ông sử dụng quần thể thao co giãn, cạo phần lông ở mắt cá chân và tham khảo ý kiến của vợ trong việc lựa chọn trang phục phù hợp.

Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp Nhật Bản, đặc biệt là các công ty công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp, cho phép nhân viên ăn mặc linh hoạt hơn, nhất là vào những ngày không phải gặp khách hàng hoặc đối tác.

Xu hướng này cũng tạo cơ hội cho ngành bán lẻ và thời trang. Nhiều doanh nghiệp như Aeon, Fast Retailing (công ty mẹ của Uniqlo) và Aoki đã mở rộng các dòng trang phục công sở mùa hè với chất liệu nhẹ, co giãn và thấm hút mồ hôi nhằm đáp ứng nhu cầu vừa thoải mái, vừa giữ được hình ảnh chuyên nghiệp.

Các chuyên gia nhận định việc nới lỏng quy định về trang phục giúp giảm nguy cơ sốc nhiệt cho người lao động, đồng thời góp phần cắt giảm lượng điện sử dụng cho hệ thống làm mát tại các tòa nhà. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các mùa hè tại Nhật Bản ngày càng khắc nghiệt, chiến dịch "Tokyo Cool Biz" được xem là một bước đi đáng chú ý trong quá trình điều chỉnh văn hóa công sở để thích ứng với điều kiện khí hậu mới.