Đánh thức tiềm năng từ những giá trị văn hóa bản địa

Theo Báo Phú Thọ, dư địa phát triển du lịch cộng đồng của vùng Đất Tổ hiện vô cùng rộng mở, nhất là sau khi sắp xếp lại các đơn vị hành chính. Không gian du lịch của tỉnh giờ đây càng trở nên đa dạng, hội tụ trọn vẹn những lợi thế từ địa hình đến hệ sinh thái đặc trưng. Nếu cảnh quan là “phông nền” thì văn hóa chính là yếu tố tạo nên bản sắc bền vững. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan, cùng hệ thống lễ hội, nghệ thuật dân gian và đời sống của cộng đồng các dân tộc là nguồn tài nguyên vô giá. Với khoảng 1.000 lễ hội truyền thống, Phú Thọ có lợi thế đặc biệt để phát triển các sản phẩm gắn với trải nghiệm văn hóa theo mùa, theo vùng và theo từng cộng đồng riêng biệt.

Sự đa dạng này không chỉ tạo nên tính phong phú cho du lịch Phú Thọ mà còn đặt ra bài toán về việc định vị điểm đến. Khi các tài nguyên rời rạc được đánh thức đúng cách, chúng sẽ tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ. Không đơn thuần là tham quan, du khách hiện nay tìm kiếm những không gian có chiều sâu, nơi họ có thể trực tiếp chạm vào văn hóa, nếm thử món ngon và hiểu về câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm. Đây chính là nền tảng quan trọng để Phú Thọ chuyển dịch từ du lịch khai thác thuần túy sang du lịch cộng đồng có giá trị cao, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển những dòng sản phẩm du lịch mới, mang đậm hồn cốt của quê hương.

Điển hình cho hướng đi này chính là Long Cốc, nơi sức hấp dẫn của du lịch cộng đồng được xây dựng dựa trên nền tảng cảnh quan tuyệt mỹ. Với những đồi chè hình bát úp nối tiếp nhau, nơi đây tạo nên quần thể xanh mát đặc trưng của vùng trung du. Cảnh sắc ấy không chỉ thu hút nhiếp ảnh gia mà ngày càng hấp dẫn du khách tìm kiếm những trải nghiệm gần gũi với đời sống nông thôn. Bản sắc văn hóa của đồng bào Mường, Dao với các phong tục, lễ hội, điệu múa được gìn giữ qua nhiều thế hệ chính là linh hồn làm nên sức sống cho điểm đến này.

Đồng chí Nguyễn Xuân Việt - Chủ tịch UBND xã Long Cốc chia sẻ: “Xã đã ban hành và triển khai Đề án phát huy nội lực, đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển kinh tế gắn với du lịch xanh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cùng với đầu tư hạ tầng, địa phương tập trung đa dạng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị phục vụ du lịch, bảo tồn các giá trị văn hóa, nâng chất lượng dịch vụ ăn uống, lưu trú”.

Xây dựng chuỗi trải nghiệm từ tư duy sáng tạo mới

Từ những tiềm năng sẵn có, Phú Thọ đang chuyển dần từ tư duy “có gì khai thác nấy” sang xây dựng sản phẩm du lịch chuyên nghiệp, có câu chuyện, có trải nghiệm và có bản sắc riêng. Đây là hướng đi quan trọng để biến lợi thế cảnh quan trở thành điểm đến hấp dẫn và bền vững. Một trong những giải pháp trọng tâm là gắn du lịch cộng đồng với nông nghiệp, các sản phẩm OCOP, làng nghề và văn hóa bản địa. Việc chuẩn hóa dịch vụ theo tiêu chuẩn OCOP hiện đang trở thành đòn bẩy thương hiệu. Hiện nay, toàn tỉnh đã có 4 sản phẩm OCOP thuộc nhóm dịch vụ du lịch, trong đó 3 sản phẩm đạt 3 sao gồm: DLCĐ Hùng Lô, DLCĐ Xuân Sơn, DLCĐ Đá Bia; và 1 sản phẩm đạt OCOP 4 sao là DLCĐ xóm Mỗ, xã Thung Nai.

Tại xóm Mỗ, việc phát triển du lịch cộng đồng đã mang đến những chuyển biến rõ nét trong đời sống người dân. Ông Đinh Văn Dần - Tổ trưởng Tổ hợp tác du lịch cộng đồng xóm Mỗ cho biết: “Cùng với đầu tư hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, cầu qua suối, địa phương còn chú trọng xây dựng đội văn nghệ dân tộc và đào tạo kỹ năng cho người dân. Du lịch không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn nâng cao ý thức của cộng đồng trong bảo tồn văn hóa, bảo vệ tài nguyên và môi trường.” Nhờ đó, năm 2025, thu nhập bình quân đầu người tại khu đã đạt trên 41 triệu đồng; xóm chỉ còn lại 4 hộ nghèo và 2 hộ cận nghèo.

Bên cạnh đó, cách quảng bá điểm đến cũng có sự thay đổi mạnh mẽ theo hướng công nghệ số. Nhiều địa phương đã chủ động khai thác mạng xã hội để đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với du khách. Ông Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn, chia sẻ: “Xã có độ cao trung bình từ 800 - 1.200m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ, cùng hệ thống rừng nguyên sinh, thác, hang động và những bản làng người Mường còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống. Địa phương đang định hướng đưa Vân Sơn trở thành trung tâm du lịch cấp tỉnh, phấn đấu mỗi năm phát triển thêm khoảng 20 homestay, từng bước hình thành hệ thống lưu trú cộng đồng đáp ứng nhu cầu du khách”.

Hiệu quả từ cách làm này là rất rõ ràng. Tính đến tháng 7/2026, gần 20 video giới thiệu về Vân Sơn đã được đăng tải, mỗi video thu hút từ hàng nghìn đến cả triệu lượt xem. Những điểm đến như thác Thung, bãi Pặng nhờ đó mà thường xuyên đông khách vào dịp cuối tuần. Từ Long Cốc đến Vân Sơn, những cách làm khác nhau cùng hướng tới mục tiêu biến cộng đồng trở thành chủ thể của du lịch. Khi người dân thực sự được hưởng lợi từ chính những giá trị mình đang gìn giữ, du lịch cộng đồng Phú Thọ sẽ phát triển bền vững và mang đậm hồn quê đặc sắc.