Một liên minh gồm 25 bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo đã đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm 3/8, cho rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt mức thuế quan diện rộng đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại của Mỹ.

Đơn kiện được nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, phản đối các mức thuế 10% hoặc 12,5% áp lên phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ các nền kinh tế bị ảnh hưởng. Theo các bang, nhóm đối tác này chiếm tới 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.

Các bang đề nghị tòa án đình chỉ việc áp thuế, tuyên bố những biện pháp này là trái pháp luật và yêu cầu hoàn trả số tiền thuế mà họ đã phải nộp.

Vụ kiện tập trung vào nỗ lực của chính quyền ông Trump nhằm duy trì chính sách thuế quan quy mô lớn sau khi hai phiên bản trước đó đều bị tòa án bác bỏ.

Theo đơn kiện, chính quyền đã viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cùng các quan ngại về lao động cưỡng bức như một cái cớ để nhanh chóng tái lập gần như nguyên vẹn hệ thống thuế quan toàn cầu trước đó.

Nhà Trắng đã bác bỏ lập luận này. Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho hay: "Mỹ đang sử dụng thẩm quyền hợp pháp của mình nhằm buộc các đối tác xóa bỏ những hành động, chính sách và thông lệ bất hợp lý gây tổn hại đến thương mại của Mỹ. Việc một quốc gia không ban hành hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là hành vi bất hợp lý, gây thiệt hại cho thương mại Mỹ, bao gồm cả người lao động Mỹ, và cần phải được xử lý".

Chính quyền Mỹ đã áp đặt các mức thuế sau khi cáo buộc 60 quốc gia cùng Liên minh châu Âu không ngăn chặn hiệu quả hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức xâm nhập vào chuỗi cung ứng của họ.

Tuy nhiên, đơn kiện cho rằng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã đẩy nhanh quá trình điều tra đối với 60 nền kinh tế, bỏ qua các cuộc tham vấn riêng theo từng quốc gia theo quy định và không giải thích vì sao việc áp dụng các mức thuế gần như đồng nhất lại phù hợp với những nền kinh tế có chính sách rất khác nhau.

Các bang lập luận rằng Điều 301 chỉ cho phép Mỹ áp dụng biện pháp thương mại sau khi hoàn tất điều tra đối với hành vi thương mại không công bằng của một quốc gia cụ thể, đồng thời mọi mức thuế phát sinh phải được thiết kế nhằm chấm dứt chính hành vi đó.

Đơn kiện cũng cáo buộc Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) không xác định được bất kỳ mối liên hệ nào giữa mức thuế áp dụng và mức độ phổ biến của hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức tại từng nền kinh tế. Ngoài ra, cơ quan này cũng không đưa ra các tiêu chí cụ thể để các quốc gia có thể đáp ứng nhằm được dỡ bỏ thuế.

Thống đốc bang New York Kathy Hochul cho rằng các mức thuế mới thực chất là "một khoản thuế đánh vào các gia đình lao động", đồng thời cảnh báo chúng sẽ đẩy giá thực phẩm, nhu yếu phẩm, vật liệu xây dựng cùng nhiều mặt hàng thiết yếu khác tăng cao.

Vụ kiện cũng nhấn mạnh yếu tố thời điểm ban hành chính sách. USTR công bố các mức thuế vào ngày 23/7, chỉ một ngày trước khi các mức thuế tạm thời theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại hết hiệu lực, giúp chính sách thuế quan của ông Trump được duy trì liên tục mà không bị gián đoạn.