Mục tiêu lớn đi cùng áp lực đổi mới

Tại tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD không chỉ là một cột mốc về quy mô xuất khẩu mà còn là động lực thúc đẩy ngành nông nghiệp chuyển đổi sang mô hình phát triển hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn. 

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở nhờ tiềm năng của nhiều ngành hàng chủ lực. Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm, năng lực kiểm dịch, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu vẫn là những "điểm nghẽn" cần sớm tháo gỡ. 

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhận định nếu chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng như hiện nay thì rất khó tạo ra bước nhảy vọt về kim ngạch xuất khẩu. Theo ông, ngành nông nghiệp cần một mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển chuỗi giá trị. 

Xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng nhưng sức ép ngày càng lớn

Theo số liệu của cơ quan hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Một số nhóm hàng tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực như rau quả tăng 17,7%, thủy sản tăng 11,4% và sản phẩm chăn nuôi tăng khoảng 34%. 

Dù vậy, triển vọng xuất khẩu thời gian tới vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi như tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỷ giá, chi phí logistics ở mức cao cùng các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh và giảm phát thải tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc. 

Các chuyên gia cho rằng, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam theo hướng bền vững.

Chuyển đổi số và chế biến sâu là chìa khóa

Một trong những giải pháp được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, thu hoạch, chế biến đến logistics và xuất khẩu.

Theo ông Tô Nguyễn Thành, chuyên gia về truy xuất nguồn gốc nông, thủy sản, việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp nâng cao chất lượng quản trị, tăng tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu và tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD. 

Trong khi đó, ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho biết ngành hải quan đang đẩy mạnh kết nối dữ liệu với các cơ quan quản lý trong nước và đối tác quốc tế, đồng thời rà soát các quy định về kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và an toàn thực phẩm nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí và thời gian thông quan cho doanh nghiệp. 

Bên cạnh chuyển đổi số, nhiều ý kiến cũng đề xuất ưu tiên đầu tư chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, tập trung phát triển các ngành hàng có lợi thế cạnh tranh như gạo, cà phê, rau quả, thủy sản và gỗ; đồng thời tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu thông qua đàm phán kỹ thuật và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). 

Xây dựng thương hiệu nông sản để bứt phá

Theo các chuyên gia, mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD sẽ không thể đạt được nếu chỉ dựa vào tăng sản lượng. Điều quan trọng là phải nâng cao giá trị gia tăng thông qua đổi mới công nghệ, phát triển thương hiệu, tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu và xây dựng chuỗi sản xuất bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc kết hợp hiệu quả giữa cải cách thể chế, chuyển đổi số, phát triển logistics, nâng cao năng lực chế biến và xây dựng thương hiệu sẽ tạo nền tảng để nông sản Việt Nam gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, góp phần đưa ngành nông nghiệp tiến gần hơn tới cột mốc xuất khẩu 100 tỷ USD trong những năm tới.