Chuyển đổi cây trồng mang lại giá trị kinh tế bền vững

Cây sắn dây đã bén rễ trên vùng đất xã Đông Hưng từ vài chục năm trước và dần khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực của địa phương. Với ưu điểm dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc, sắn dây trở thành lựa chọn tối ưu để thay thế các loại cây trồng kém hiệu quả. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng đặc thù và kinh nghiệm canh tác lâu năm của người dân, sắn dây tại đây luôn cho năng suất cao, củ nhiều bột, thơm ngon và rất được thị trường ưa chuộng. Hiện nay, diện tích trồng sắn dây của toàn xã đã mở rộng lên trên 10 ha với khoảng 70 hộ dân tham gia sản xuất, tập trung chủ yếu tại các thôn như Cổ Dũng 1, Cổ Dũng 2, Thuần Túy và Đồng Vi.

Gia đình bà Nguyễn Thị Hồng, tại thôn Thuần Túy, là một trong những hộ tiên phong mạnh dạn chuyển đổi từ trồng lúa sang sắn dây. Bà chia sẻ, ban đầu gia đình chỉ trồng thử nghiệm vài gốc, nhưng sau khi nhận thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt, đã quyết định mở rộng diện tích sản xuất lên 6 sào với hơn 50 gốc. Theo tính toán của bà Hồng, sắn dây nếu bán tươi chỉ đạt giá từ 8.000 đến 10.000 đồng mỗi kg, nhưng khi chế biến thành tinh bột thì giá trị tăng lên đáng kể. Với sản lượng khoảng 4,5 tấn củ tươi trong năm nay, gia đình bà thu được hơn 8 tạ tinh bột sắn dây khô, bán với giá từ 130.000 đến 150.000 đồng mỗi kg. Sau khi trừ mọi chi phí sản xuất, lợi nhuận thu về đạt trên 70 triệu đồng mỗi vụ, cao gấp 5–6 lần so với việc canh tác lúa truyền thống trước đây.

Bà Nguyễn Thị Hồng cũng cho biết thêm, nhờ trồng sắn dây mà kinh tế gia đình bà đã trở nên khá giả hơn hẳn. Từ thành công của gia đình bà, đến nay riêng thôn Thuần Túy đã có trên 20 hộ dân học tập và làm theo, từ bỏ các loại cây như lúa, mía, ngô sang trồng sắn dây. Sự lan tỏa của mô hình này đã góp phần quan trọng vào việc thay đổi diện mạo nông nghiệp tại địa phương. Năng suất sắn dây phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật chăm sóc, trung bình mỗi gốc cho thu hoạch từ 70 đến 100 kg củ. Tuy nhiên, với những hộ dân có kỹ thuật tốt, sản lượng có thể đạt tới 170–200 kg mỗi gốc, mang lại nguồn thu nhập rất lớn cho người nông dân trong mỗi mùa thu hoạch.

Kỹ thuật canh tác chính là yếu tố then chốt quyết định chất lượng nguyên liệu đầu vào cho quá trình chế biến sâu. Ông Bùi Văn Gác ở thôn Cổ Dũng 2 chia sẻ rằng, để đạt năng suất cao, người trồng cần sử dụng giống chiết, đắp ụ đất tơi xốp thật cao và trồng vào thời điểm cuối mùa xuân hoặc đầu mùa hè. Ông Gác nhấn mạnh, mỗi sào chỉ nên trồng từ 8 đến 10 gốc để cây có không gian phát triển tốt nhất. Đến tháng 8, người dân cần chú trọng việc tưới bổ sung phân lân và đạm để kích thích củ phát triển nhanh chóng. Với phương pháp canh tác bài bản này, dù chỉ trồng trên 10 gốc và bán hoàn toàn dưới dạng củ tươi, gia đình ông Gác vẫn thu về trên 30 triệu đồng mỗi vụ sản xuất.

Việc làm chủ kỹ thuật trồng trọt của những hộ nông dân như ông Gác đã tạo tiền đề vững chắc cho việc nâng cao giá trị nông sản. Thay vì chỉ dừng lại ở bán thô, những củ sắn đạt chuẩn về kích thước và hàm lượng bột cao trở thành nguồn nguyên liệu quý giá, là nền tảng quan trọng để địa phương tiến tới quy trình sản xuất khép kín, đảm bảo chất lượng từ gốc đến ngọn. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm canh tác lâu đời và các biện pháp chăm sóc khoa học giúp sắn dây Đông Hưng không chỉ đạt năng suất vượt trội mà còn giữ được hương vị đặc trưng truyền thống. Đây cũng là bước đệm cần thiết để đưa sản phẩm địa phương vươn xa hơn trên thị trường tiêu dùng rộng lớn.

Đẩy mạnh liên kết sản xuất và nâng cao thương hiệu OCOP

Để nâng cao giá trị gia tăng và tìm đầu ra ổn định cho nông sản, nông dân xã Đông Hưng không ngừng tìm kiếm các giải pháp từ khâu sản xuất đến chế biến sâu. Bình quân mỗi năm, toàn xã thu hoạch khoảng 250–270 tấn sắn dây tươi. Nhận thức được việc bán thô thường bị thương lái ép giá và không mang lại lợi nhuận tối ưu, khoảng 50–60% sản lượng củ tươi hiện nay đã được người dân tự đầu tư trang thiết bị để chế biến thành tinh bột tại chỗ. Việc chuyển dịch từ bán sản phẩm thô sang sản phẩm tinh chế không chỉ giúp bảo quản sản phẩm lâu hơn mà còn tạo ra thương hiệu đặc trưng cho vùng đất Hưng Yên, thu hút sự quan tâm của khách hàng từ khắp nơi.

Một bước ngoặt quan trọng trong việc nâng tầm giá trị cây sắn dây tại địa phương chính là việc hình thành các mô hình liên kết sản xuất bài bản. Một số hộ trồng sắn đã tự nguyện liên kết để thành lập Hợp tác xã chế biến và kinh doanh nông sản Đông La. Đơn vị này đã chủ động đầu tư hệ thống máy móc công nghiệp hiện đại và lò sấy chuyên dụng để thu mua sắn tươi của bà con trong khu vực. Sản xuất tinh bột bằng công nghệ máy móc không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm. Sản phẩm tinh bột sắn dây sau khi hoàn thiện được đóng gói, dán nhãn mác chuyên nghiệp và có mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng, tạo dựng lòng tin vững chắc đối với người tiêu dùng.

Chất lượng vượt trội của sản phẩm bắt nguồn từ sự đồng nhất của nguồn nguyên liệu, thu mua trực tiếp từ những hộ dân giàu kinh nghiệm canh tác. Ông Mai Văn Chùy, Phó Giám đốc Hợp tác xã Đông La, cho biết mỗi vụ đơn vị thu mua từ 15–20 tấn sắn tươi của bà con trong xã để sản xuất. Chỉ sau một năm thành lập, sản phẩm tinh bột sắn dây của hợp tác xã đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao, minh chứng rõ nét cho chất lượng và tiềm năng phát triển của nông sản địa phương trên thị trường rộng lớn. Việc đạt chuẩn OCOP không chỉ là niềm tự hào của người nông dân mà còn là tấm vé thông hành giúp sản phẩm thâm nhập sâu vào các hệ thống siêu thị lớn.

Sự hình thành chuỗi liên kết từ khâu trồng trọt đến chế biến và tiêu thụ đã giải quyết triệt để bài toán đầu ra, vốn là nỗi lo lớn nhất của người nông dân từ trước đến nay. Thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, việc tham gia hợp tác xã giúp bà con tiếp cận kỹ thuật tiên tiến và quy trình quản lý chất lượng nghiêm ngặt. Đây là hướng đi đúng đắn trong phát triển nông nghiệp hiện đại, giúp chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp thuần túy sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp thực thụ. Mô hình này không chỉ giúp người dân làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mà còn góp phần quan trọng vào quá trình dịch chuyển cơ cấu kinh tế địa phương theo hướng bền vững và hiệu quả.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về nguồn gốc và chất lượng, việc xây dựng và bảo vệ thương hiệu sắn dây Đông Hưng mở ra những vận hội mới. Những củ sâm trắng từ đồng ruộng Hưng Yên giờ đây không chỉ đơn thuần là thực phẩm giải nhiệt mà đã trở thành sản phẩm hàng hóa giá trị cao, khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản Việt Nam. Thành công này đến từ sự cần cù của người nông dân, sự hỗ trợ của kỹ thuật canh tác hiện đại và tầm nhìn chiến lược trong việc xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng. Với những nỗ lực không ngừng, cây sắn dây chắc chắn sẽ tiếp tục là cây làm giàu, mang lại sự ấm no và phát triển thịnh vượng cho người dân xã Đông Hưng trong thời gian tới.