Gần 100 năm qua, làng phong Quy Hòa - vùng đất dưới chân núi Xuân Vân không chỉ là nơi chữa lành cho hàng ngàn bệnh nhân phong mà còn gắn với những dấu ấn đặc biệt của thi sĩ Hàn Mặc Tử. Giữa sự phát triển mạnh mẽ của xã hội, Quy Hòa vẫn giữ vẻ yên bình hiếm thấy, nhưng cùng với quy hoạch đại đô thị ven biển, vùng đất này đang đối diện với những đổi thay chưa từng có, hứa hẹn sẽ trở thành một siêu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế. 

Vùng đất đặc biệt bên phố biển

Cách trung tâm Quy Nhơn khoảng 7km về phía Nam, làng phong Quy Hòa nay thuộc phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai. Nơi đây được người Pháp xây dựng từ năm 1929 để điều trị cho bệnh nhân phong phải sống tách biệt khỏi cộng đồng.

Trong giai đoạn bệnh phong từng là nỗi ám ảnh lớn của xã hội, nhiều người đến chữa bệnh rồi ở lại sinh sống sau khi khỏi bệnh. Theo thời gian, một ngôi làng nhỏ hình thành bên bờ biển, trở thành nơi cưu mang những phận đời chịu nhiều mặc cảm và đau đớn vì bệnh tật.

Đến nay, Quy Hòa vẫn giữ được nhịp sống chậm rãi. Những con đường nhỏ rợp bóng cây dẫn qua các dãy nhà mang kiến trúc Pháp cũ, được thiết kế kiểu nhà trệt rộng rãi, lối đi được lát gạch bông, giữa các ngôi nhà không có rào chắn.

Con đường dẫn qua các khu nhà đều có cây xanh và hoa, giữa mỗi khu có một khuôn viên nho nhỏ bố trí một vài tượng danh nhân y học, tượng Đức Mẹ… Xa xa là biển xanh và núi Xuân Vân tạo nên khung cảnh yên bình hiếm có.

Người dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề buôn bán nhỏ, trồng rau hoặc đánh bắt gần bờ. Trong làng, hình ảnh quen thuộc nhất là những chiếc xe ba bánh gắn bó với nhiều người mang di chứng bệnh phong.

Không gian xanh mát cùng những bức tượng đá khiến nơi này mang dáng dấp của một miền quê thanh bình hơn là một khu điều trị bệnh.

Dấu ấn cuối đời của thi sĩ Hàn Mặc Tử

Quy Hòa cũng là nơi gắn với những ngày cuối đời của thi sĩ Hàn Mặc Tử - thi sĩ tài hoa nhưng bạc mệnh.

Năm 1940, sau thời gian chống chọi với bệnh phong, ông được đưa đến điều trị tại đây và qua đời khi mới 28 tuổi. Ban đầu, thi sĩ được an táng tại Quy Hòa, sau đó hài cốt được đưa về đồi Ghềnh Ráng trên núi Xuân Vân, nay là điểm tham quan quen thuộc của du khách.

Căn phòng nơi Hàn Mặc Tử từng sống hiện vẫn được lưu giữ gần như nguyên vẹn. Chiếc giường gỗ cũ, manh chiếu đơn sơ cùng những bút tích còn lại khiến nhiều người không khỏi xúc động khi ghé thăm.

Từ căn phòng nhỏ nhìn ra biển Quy Hòa, nhiều câu chuyện về những ngày cuối đời của thi sĩ vẫn được nhắc lại. Giữa những cơn đau vì bệnh tật, ông vẫn làm thơ và hướng mắt ra biển trong tiếng sóng rì rào dưới chân núi Xuân Vân.

Không gian ấy khiến Quy Hòa không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn trở thành một địa chỉ văn hóa đặc biệt của miền đất võ.

Trước bước ngoặt lớn

Sự bình yên kéo dài gần một thế kỷ ở Quy Hòa đang đứng trước thay đổi lớn khi địa phương phê duyệt quy hoạch Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua.

Theo quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2.000, Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Vũng Chua được triển khai tại các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Tây và Quy Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai. Dự án có quy mô khoảng 2.878ha, định hướng phát triển thành đô thị du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và chăm sóc sức khỏe tầm quốc tế. Quy mô dân số dự kiến khoảng 40.000 người, lượng khách có thể đạt hơn 17.000 lượt/ngày vào mùa cao điểm.

Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai hồi tháng 3/2026, lãnh đạo tỉnh đã trao ghi nhớ hợp tác đầu tư dự án với tổng vốn dự kiến khoảng 20.000 tỷ đồng.

Sự xuất hiện của siêu dự án được kỳ vọng sẽ mở ra diện mạo mới cho vùng biển Ghềnh Ráng, tạo động lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương.