Lau trắng – hay còn gọi là lau sậy – là loài thực vật bản địa quen thuộc ở vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ. Riêng tại Ninh Bình, điều kiện thổ nhưỡng giàu khoáng, hệ sinh thái núi đá vôi xen kẽ sông nước đã tạo môi trường lý tưởng để lau phát triển thành những quần thể lớn, mọc tự nhiên ở thung lũng, ven sông, dưới chân núi mà không cần sự can thiệp của con người. Khác với nhiều loài hoa nở rộ vào xuân hè, lau bắt đầu trổ bông khi gió đông tràn về, thường kéo dài từ cuối tháng 11 đến hết tháng 1 năm sau – khoảng thời gian giao mùa rất đặc trưng của Ninh Bình.

Khi mới nở, bông lau mang sắc trắng tinh khiết, nhẹ và xốp, nổi bật nhất vào buổi sáng sớm lúc sương còn đọng trên cánh hoa. Dưới ánh nắng ban mai dịu nhẹ, cả cánh đồng lau hiện lên mờ ảo, thanh tân. Về cuối mùa, sắc trắng ấy dần ngả sang vàng nhạt rồi nâu ánh bạc, mang vẻ trầm mặc, hoài cổ, rất hài hòa với không gian cổ kính của vùng đất cố đô Hoa Lư.

Sắc lau trắng và những lớp trầm tích lịch sử – văn hóa

Giữa khung cảnh núi non điệp trùng, mặt nước tĩnh lặng và thảm lau trắng trải dài, Tràng An những ngày này như bước vào một nhịp thở khác – chậm rãi và sâu lắng. Sắc lau không chỉ làm mềm đi nét gai góc của đá núi mà còn mang lại cảm giác thanh bình, thoát tục, khiến nhiều du khách ví nơi đây như “xứ sở lau sậy” giữa lòng di sản thế giới.

Với người dân Ninh Bình, lau trắng không chỉ là loài cỏ dại của thiên nhiên. Từ xa xưa, thân lau được dùng để lợp mái, đan phên, làm vật dụng sinh hoạt; bộ rễ bám sâu giúp giữ đất, chống xói mòn tại các bãi bồi và thung lũng ngập nước. Trong đời sống tinh thần, cỏ lau còn là biểu tượng của sự bền bỉ, dẻo dai, vươn lên mạnh mẽ giữa điều kiện khắc nghiệt.

Đặc biệt, những cánh đồng lau sậy ở Ninh Bình còn gắn với huyền tích vua Đinh Tiên Hoàng thuở thiếu thời phất cờ lau tập trận, hun đúc chí lớn trước khi dựng nên triều đại Đinh – Tiền Lê và chọn Hoa Lư làm kinh đô. Bởi vậy, mỗi mùa lau nở, sắc trắng ấy không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn như đánh thức những lớp trầm tích lịch sử, nhắc nhớ về cội nguồn hào hùng của vùng đất địa linh nhân kiệt.

Trải nghiệm chậm giữa mùa lau và sức hút du lịch cuối đông

Theo người dân địa phương và các nhiếp ảnh gia, thời điểm lý tưởng nhất để chiêm ngưỡng mùa lau là sáng sớm. Khi sương chưa tan, bông lau giữ được sắc trắng tinh khiết nhất, ánh lên vẻ mong manh giữa nền trời xanh và núi đá xám. Đây cũng là lúc Tràng An trở thành điểm hẹn của những người yêu thiên nhiên, nhiếp ảnh gia và du khách tìm kiếm cảm giác an yên, tách khỏi nhịp sống hối hả của đô thị.

Đến Ninh Bình mùa lau, du khách có thể thong dong tản bộ trên những con đường ngập tràn sắc trắng, hít hà không khí se lạnh của cuối đông, hoặc ngồi thuyền xuôi theo dòng nước xanh ngắt, len lỏi qua các hang động và thung lũng. Từ trên thuyền, những bông lau mọc sát mép nước soi bóng xuống mặt sông phẳng lặng, tạo nên khung cảnh vừa nên thơ vừa có tác dụng “chữa lành”, giúp người ta tạm quên đi những lo toan thường nhật.

Không chỉ mang giá trị cảnh quan và văn hóa, mùa lau trắng còn góp phần quan trọng trong việc kích cầu du lịch Ninh Bình. Theo Sở Du lịch tỉnh, dịp đầu năm 2026, lượng khách đến tham quan các khu, điểm du lịch toàn tỉnh ước đạt gần 750.000 lượt, doanh thu trên 800 tỷ đồng. Trước đó, năm 2025, Ninh Bình đón khoảng 19,42 triệu lượt khách, trong đó có hơn 2,2 triệu lượt khách quốc tế, với tổng thu du lịch ước đạt trên 21.000 tỷ đồng – những con số cho thấy sức hút ngày càng lớn của vùng đất cố đô.

“Mỗi mùa, Ninh Bình lại mang một vẻ đẹp riêng, nhưng mùa lau nở, với sắc trắng tinh khôi gắn cùng câu chuyện lịch sử vua Đinh Tiên Hoàng, luôn để lại ấn tượng rất đặc biệt trong lòng du khách”, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, chia sẻ.

Mùa lau trắng chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn, như một khoảng lặng dịu dàng trước khi xuân sang. Khi hoa đào bắt đầu nhuộm hồng triền núi đá, khi mạ non và cây rừng đồng loạt trổ chồi biếc, Ninh Bình lại bước vào chu kỳ mới đầy sức sống. Nhưng với nhiều người, sắc lau trắng cuối đông vẫn là dấu ấn khó quên – một vẻ đẹp mộc mạc, sâu lắng, làm nên hồn cốt rất riêng của miền di sản.