Ngày 2/5, tại xã Cổ Đô, Hà Nội đã diễn ra lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp thành phố đối với Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Buổi lễ có sự tham dự của đại diện Cục Di sản văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội, Sở Nội vụ Hà Nội, lãnh đạo địa phương và đông đảo người dân.

Trước đó, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà đã ký Quyết định số 1458/QĐ-UBND về việc xếp hạng các di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố. Trong danh sách được công nhận có di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn tại thôn La Xuyên, xã Cổ Đô.

Ở nhiều làng quê Bắc Bộ, nhà thờ họ không chỉ là nơi thờ cúng tổ tiên mà còn là không gian lưu giữ truyền thống văn hóa, lịch sử của dòng tộc qua nhiều thế hệ. Tại thôn La Xuyên, khu nhà thờ họ Hoàng gồm hai công trình thờ tự nằm trong cùng khuôn viên là nhà thờ Thượng tổ họ Hoàng và nhà thờ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn, còn gọi là từ đường họ Hoàng.

Theo gia phả dòng họ, từ đường họ Hoàng được xây dựng vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX dưới thời nhà Lê, đến nay đã gần 230 năm tuổi. Công trình được dựng lên để tưởng nhớ Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn, người có nhiều đóng góp đối với quê hương và dòng họ.

Theo “Hoàng tộc Gia phả”, năm Cảnh Hưng thứ 4 (1751), Hoàng Viết Bàn, tự Phong Hiên, hiệu Lễ Trai Tiên sinh, từng giữ chức Công bộ Doanh thiện Thanh lại ty Viên ngoại lang dưới triều Lê. Ông qua đời ngày 16/2 Âm lịch năm Ất Tỵ (1785), hưởng thọ 62 tuổi và được an táng tại Gò Bề, thôn La Xuyên.

Trong ký ức của người dân địa phương, Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn cùng gia đình, dòng họ đã có nhiều đóng góp cho quê hương, đất nước. Khu di tích không chỉ phản ánh truyền thống văn hóa của dòng họ Hoàng mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng và tinh thần đoàn kết của địa phương.

Trong các giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc, nơi đây từng là địa điểm hoạt động bí mật của lực lượng cách mạng, là nơi tổ chức hội họp và nuôi giấu cán bộ trước năm 1945.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Nguyễn Thị Kim Oanh cho biết di tích gắn liền với thân thế, sự nghiệp của Hoàng Viết Bàn, mang giá trị lịch sử và ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc. Theo bà, đây cũng là nơi lưu giữ gia phong, tinh thần hiếu học của dòng họ và địa phương qua nhiều thế hệ.

Đại diện dòng họ, nghệ nhân Hoàng Xuân Mai bày tỏ niềm xúc động khi di tích được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố. Ông cho rằng sự kiện này không chỉ là niềm tự hào của dòng họ mà còn nhắc nhở các thế hệ con cháu tiếp tục gìn giữ truyền thống, sống xứng đáng với công lao của tổ tiên.

Hiện dòng họ Hoàng tại La Xuyên vẫn duy trì truyền thống hiếu học với nhiều thế hệ thành đạt. Tính đến cuối năm 2025, dòng họ có 1 phó giáo sư, 5 tiến sĩ, 55 thạc sĩ cùng hàng trăm cử nhân. Từ đầu những năm 2000, dòng họ cũng đã thành lập quỹ khuyến học nhằm khuyến khích con cháu học tập, rèn luyện.

Việc Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố được kỳ vọng sẽ góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất Cổ Đô, đồng thời giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, gia phong và tinh thần hiếu học của cha ông.