Giá dầu cọ thô (CPO) hiện chịu áp lực tăng trong ngắn hạn, khi những lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung thúc đẩy các quốc gia và doanh nghiệp gia tăng dự trữ.

Dầu cọ là nguyên liệu quan trọng trong nhiều loại thực phẩm, từ dầu ăn, bơ thực vật cho đến mì ăn liền. Về dài hạn, giá dầu thô tăng do chiến sự Iran cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu dầu cọ như một nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học.

Tuy nhiên, nguồn cung đang đối mặt với nhiều thách thức. Giá phân bón tăng mạnh do phong tỏa tại eo biển Hormuz và thiệt hại đối với các cơ sở sản xuất trong xung đột, khiến các nông hộ nhỏ trì hoãn việc trồng mới.

Bên cạnh đó, nhiệt độ cao do biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất thu hoạch, dự kiến làm giảm sản lượng tại Malaysia và Indonesia - hai quốc gia chiếm tới 85% nguồn cung dầu cọ toàn cầu.

Hợp đồng tương lai dầu cọ Malaysia - thước đo giá quốc tế - đã tăng kể từ khi chiến sự Iran bùng phát và chạm mức cao nhất kể từ tháng 12/2024 trong tháng 4 này.

Đà tăng giá CPO đặc biệt đáng lo ngại đối với ngành thực phẩm. Theo Food and Agriculture Organization (FAO), chỉ số giá lương thực toàn cầu trong tháng 3 đạt 128,5 điểm, tăng 2,4% so với tháng trước. Riêng chỉ số giá dầu thực vật tăng 5,1% theo tháng và cao hơn 13,2% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Chong Hoe Leong, chuyên gia phân tích tại Public Investment Bank, dự báo giá dầu ăn toàn cầu có thể tăng khoảng 20%. “Tác động này sẽ phản ánh rõ sau khoảng hai tháng, do thị trường hiện vẫn đang tiêu thụ lượng tồn kho cũ”, ông cho biết.

Tại Nhật Bản, báo cáo của Nikkei cho thấy giá bán buôn dầu cọ trong tháng 4 đã tăng thêm 17 yên, lên mức 328–338 yên/kg. FAO cũng nhận định giá dầu cọ, đậu nành, hướng dương và cải dầu đều tăng, phản ánh tác động lan tỏa từ việc giá dầu thô tăng mạnh, qua đó thúc đẩy kỳ vọng nhu cầu nhiên liệu sinh học cao hơn.

Trên phương diện thương mại, Indonesia và Malaysia ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu hai chữ số trong năm nay, sau một năm 2025 khá trầm lắng. Xuất khẩu CPO của Malaysia trong tháng 3 tăng 41% so với tháng trước, đạt 1,6 triệu tấn — mức cao nhất kể từ tháng 10/2025 — nhờ nhu cầu mạnh từ Trung Quốc, Trung Đông, Mỹ và Liên minh châu Âu.

Theo ông Chong, hoạt động mua vào tăng mạnh chủ yếu do các quốc gia tăng tốc tích trữ trong bối cảnh gián đoạn địa chính trị và lo ngại về an ninh lương thực. Liên minh châu Âu tiếp tục là thị trường lớn nhất của Malaysia, chiếm 23,4% tổng xuất khẩu CPO trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026.

Đáng chú ý, xuất khẩu của Malaysia sang Trung Đông tăng vọt gấp hơn 5 lần, đạt 280.000 tấn, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc và Mỹ cũng tăng trưởng ba chữ số. Riêng Trung Quốc tăng 132,6% lên 233.000 tấn, chủ yếu phục vụ ngành chế biến thực phẩm và công nghiệp. Xuất khẩu sang Mỹ tăng 210,5%, đạt 169.000 tấn, phục vụ sản xuất thực phẩm chế biến, sản phẩm chăm sóc cá nhân và công nghiệp.

Trong khi đó, xuất khẩu dầu cọ của Indonesia trong hai tháng đầu năm tăng 36,26% so với cùng kỳ, đạt 4,54 triệu tấn, theo dữ liệu từ cơ quan thống kê nước này.

Ông Eddy Martono, Chủ tịch Indonesian Palm Oil Association, cho biết giá CPO nội địa Indonesia đã tăng 8–10% kể từ khi xung đột Iran bắt đầu. Tuy nhiên, ông cảnh báo xuất khẩu trong thời gian tới có thể chịu áp lực do chi phí bảo hiểm và vận chuyển tăng tới 50%.

Các chuyên gia nhận định làn sóng tăng nhu cầu hiện nay diễn ra trong bối cảnh sản xuất dầu cọ toàn cầu đang đối mặt nhiều thách thức. Các nông hộ nhỏ - chiếm khoảng 15% sản lượng tại Malaysia và 30% tại Indonesia - có xu hướng trì hoãn tái canh và giảm sử dụng phân bón do chi phí tăng cao.

“Nhiều khả năng sản lượng dầu cọ toàn cầu sẽ suy giảm trong những năm tới khi các nông hộ cắt giảm đầu tư”, ông Chong cảnh báo.

GAPKI cũng cho biết nếu chiến sự Iran kéo dài, sản lượng quả cọ tươi sẽ giảm do chi phí phân bón tăng khoảng 50%. “Phân bón chiếm tới 60% chi phí sản xuất của nông hộ nhỏ. Dù họ không ngừng trồng, nhưng có thể trồng ít hơn, dẫn đến sản lượng giảm. Tác động sẽ rõ rệt trong vòng 6 tháng đến 1 năm”, ông Fadhil Hasan nhận định.

Ngoài ra, Indonesia dự kiến nâng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học từ dầu cọ lên 50% (B50) từ ngày 1/7, điều này có thể khiến khoảng 1,5 triệu tấn CPO được chuyển sang phục vụ sản xuất nhiên liệu, qua đó làm giảm khối lượng xuất khẩu.

Nguồn cung còn chịu thêm áp lực từ việc già hóa cây trồng tại Malaysia. Hội đồng Dầu cọ Malaysia ước tính khoảng 35% diện tích cây cọ sẽ trên 19 năm tuổi vào năm tới, làm giảm năng suất.

Rủi ro thời tiết cũng đang gia tăng. Các nhà dự báo cảnh báo hiện tượng El Nino có thể quay trở lại vào nửa cuối năm 2026, đẩy nhiệt độ tại Đông Nam Á lên mức kỷ lục. National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) ước tính xác suất xuất hiện El Nino từ tháng 7 đến tháng 9 là 50–60%.

“Nắng nóng kéo dài có thể gây stress cho cây cọ, làm giảm sản lượng quả. Trong các trường hợp trước đây, El Nino có thể khiến sản lượng quả giảm tới 16% và sản lượng CPO giảm tới 14% trong các năm tiếp theo”, ông Chong cho biết.

Về triển vọng, ông dự báo giá CPO sẽ tiếp tục được hỗ trợ do nguồn cung xuất khẩu khu vực thắt chặt, khi Thái Lan và Indonesia ưu tiên chương trình nhiên liệu sinh học trong nước, cùng với rủi ro thời tiết. Giá CPO trung bình của Malaysia năm 2026 được dự báo ở mức 4.400 ringgit/tấn, so với mức trung bình 4.280 ringgit/tấn của năm 2025.