Siêu đập thủy điện tỷ đô của Lào đã hoàn thành 72% tiến độ

Dự án đập thủy điện Luang Prabang trị giá 5 tỷ USD (131.610 tỷ đồng) trên sông Mê Kông vẫn đi đúng tiến độ để bắt đầu phát điện vào năm 2030, với khối lượng thi công hiện đã hoàn thành hơn 72%, các quan chức Lào và Thái Lan cho biết sau chuyến khảo sát thực địa cấp cao mới đây.

Siêu dự án này là một trong nhiều đập thủy điện quy mô lớn được quy hoạch dọc theo sông Mê Kông trong bối cảnh Lào tiếp tục mở rộng vai trò là quốc gia xuất khẩu điện năng của khu vực Đông Nam Á. Theo các báo cáo từ Chính phủ quốc gia láng giềng thân thiết với Việt Nam này, phần lớn lượng điện sản xuất từ đập Luang Prabang sẽ được bán sang Thái Lan.

Nằm cách thị trấn Luang Prabang khoảng 25 km, con đập trải dài giữa hai huyện Chomphet và Pak Ou, cách điểm hợp lưu của sông Nam Ou vào sông Mê Kông khoảng 4 km về phía hạ lưu. Công trình nằm giữa dự án đập Pak Beng theo quy hoạch ở phía thượng lưu và đập Xayabouly ở phía hạ lưu.

Công trình được thiết kế theo dạng thủy điện tích năng trên sông (dòng chảy tự nhiên) và sẽ phát điện quanh năm thông qua 7 tổ máy tua-bin công suất 200 MW, nâng tổng công suất lắp đặt lên 1.460 MW.

Cấu trúc đập sẽ cao khoảng 80 m với chiều dài đỉnh đập là 281 m. Công trình cũng được thiết kế để cho phép các tàu chở hàng 500 tấn và tàu chở khách đi qua trong khoảng 40 phút, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn về địa chất và động đất.

Quyền sở hữu và các cổ đông

Đập Luang Prabang thuộc sở hữu của Công ty TNHH Năng lượng Luang Prabang (LPCL) - đơn vị nắm giữ nhượng quyền từ Chính phủ Lào để thiết kế, xây dựng và vận hành dự án.

Công ty CK Power của Thái Lan là cổ đông lớn nhất với 50% cổ phần, tiếp theo là công ty Gulf Hydropower với 20%. Tập đoàn CH. Karnchang, Công ty Đại chúng TTW và Công ty PT Sole của Lào, mỗi bên nắm giữ 10% cổ phần.

Sau khi hoàn thành, dự án Luang Prabang sẽ trở thành đập thủy điện thứ ba của Lào trên dòng chính của sông Mê Kông, nối tiếp các đập Xayabouly và Don Sahong - vốn đã lần lượt đi vào hoạt động từ năm 2019 và đầu năm 2020.

Hiện tại, sáu đập thủy điện khác trên dòng chính sông Mê Kông đang nằm trong quy hoạch gồm: Pak Beng, Pak Lay, Sanakham, Pak Chom, Ban Koum và Phou Ngoy.

Đầu tháng này, Lào và Myanmar cũng đã ký kết thỏa thuận nghiên cứu tính khả thi của việc xây dựng một đập thủy điện dọc theo đoạn sông Mê Kông chung giữa hai quốc gia Đông Nam Á này.

Dự án Luang Prabang tác động đến 22 làng với tổng dân số khoảng 7.000 người thuộc huyện Chomphet (tỉnh Luang Prabang), huyện Hongsa (tỉnh Xayabouly) và huyện Nga (tỉnh Oudomxay). Một số cư dân đã được di dời đến các khu tái định cư mới.

Chính quyền cho biết nhà phát triển dự án đang thực hiện công tác tái định cư theo đúng chính sách của Chính phủ Lào, với mục tiêu cải thiện điều kiện sống của người dân sau khi di dời.

Video tổng quan về dự án đập thủy điện Luang Prabang ở Lào - Nguồn clip: Mekong River Commission

Những lo ngại về Di sản Thế giới

Do con đập nằm ngay bên ngoài Luang Prabang, công chúng thường đặt câu hỏi liệu siêu dự án tỷ đô này có ảnh hưởng đến danh hiệu Di sản Thế giới được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận của thành phố này hay không.

Các chuyên gia quốc tế và các tổ chức bảo tồn di sản trước đây từng cảnh báo rằng những thay đổi đối với sông Mê Kông và cảnh quan xung quanh có thể làm tổn hại đến giá trị lịch sử của Luang Prabang - cố đô đã nằm trong Danh mục Di sản Thế giới của UNESCO từ năm 1995.

Tuy nhiên, trong chuyến thăm thực địa ngày 18/7/2026, giới chức Lào cho biết những lo ngại đó đã được giải quyết thông qua các nghiên cứu môi trường và bài học kinh nghiệm rút ra từ đập Xayabouly. Họ xác nhận dự án đã bao gồm các biện pháp hỗ trợ cá di cư và được thiết kế nhằm giảm thiểu tác động môi trường - xã hội, đồng thời bảo vệ thành phố Di sản Thế giới.

Thủy điện tiếp tục dẫn dắt định hướng năng lượng của Lào

Theo tờ Laotian Times, thủy điện vẫn là nguồn cung cấp điện chính của Lào, chiếm khoảng 70% tổng lượng điện sản xuất của cả nước.

Theo dữ liệu công khai mới nhất, Lào hiện vận hành 94 nhà máy điện (bao gồm 81 đập thủy điện) với tổng công suất lắp đặt hơn 11.600 MW.

Công suất điện của quốc gia Đông Nam Á duy nhất không giáp biển này đã tăng trưởng đều đặn, từ 9,4 GW năm 2020 lên 12,3 GW vào năm 2025. Con số đó dự kiến sẽ tăng gần gấp ba, đạt 30 GW vào năm 2035; trong đó, thủy điện tiếp tục chiếm khoảng 80% tổng công suất.

Theo chiến lược năng lượng mới nhất của Chính phủ, thủy điện dự kiến sẽ cung cấp khoảng 75% lượng điện tiêu thụ trong nước của Lào vào năm 2030. Điện mặt trời, điện gió và các nguồn năng lượng tái tạo khác dự kiến sẽ đóng góp khoảng 11% trong cơ cấu năng lượng của quốc gia này.