Năm 2022, Trung Quốc khởi công xây dựng đường hầm Yinjiangbuhan dài khoảng 240km, nhằm dẫn nước từ đập thủy điện Tam Hiệp - công trình thủy điện lớn nhất thế giới về công suất, đến sông Hán Thủy - một phụ lưu quan trọng của sông Dương Tử.

Nước từ đường hầm sẽ chảy vào hồ chứa Danjiangkou ở hạ lưu sông Hán Thủy, tiếp tục theo hướng Bắc, tới tận Bắc Kinh qua nhánh trung tuyến của Dự án chuyển nước Nam - Bắc, một hệ thống kênh đào dài 1.400km.

Đường hầm Yinjiangbuhan được xây dựng với nhiều đoạn đi sâu tới 1.000m dưới lòng đất, gấp nhiều lần chiều sâu đường hầm dài nhất hiện nay trên thế giới - Päijänne ở Phần Lan (120km, sâu 130m). Dự án dự kiến hoàn thành trong vòng một thập kỷ với chi phí 8,9 tỷ USD (hơn 230.000 tỷ đồng).

Các dự án dẫn nước phải vượt qua những địa hình hiểm trở nhất trên Trái đất. Kỹ sư và công nhân đối mặt với áp lực từ lớp đá sâu, vùng đứt gãy hoạt động, lũ lụt và nhiệt độ cao, vượt quá khả năng chịu đựng của máy móc thông thường.

Ông Yang Qigui - nhà khoa học thuộc Viện Khảo sát, Quy hoạch, Thiết kế và Nghiên cứu Trường Giang tại Vũ Hán, cho biết Trung Quốc đã giải quyết phần lớn thách thức kỹ thuật nhờ nhiều cải tiến trong những năm qua. Trí tuệ nhân tạo được áp dụng từ giai đoạn lập kế hoạch, thi công, kiểm soát chất lượng đến vận hành lâu dài, nâng cao hiệu quả và độ an toàn của dự án.

Theo ông Liang Shumin - nhà nghiên cứu kinh tế và phát triển tại Viện Hàn lâm Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc, các dự án dẫn nước hiện nay có thể tiêu tốn hơn 9.000 tỷ nhân dân tệ trong 30 năm, tương đương khoảng 8% GDP năm 2021.

Ngoài ra, tài nguyên nước ở Trung Quốc phân bố không đồng đều. Khu vực phía Đông và Nam thường xuyên đối mặt với lũ lụt, trong khi vùng phía Tây và Bắc thiếu nước trầm trọng, cản trở phát triển kinh tế và sản xuất lương thực. Để khắc phục tình trạng này, đường hầm dẫn nước mới dự kiến sẽ nâng sản lượng lương thực hàng năm của Trung Quốc lên hơn 540 triệu tấn, gần bằng tổng sản lượng nông nghiệp của Mỹ, đồng thời biến gần 750.000km² đất cằn cỗi - lớn hơn diện tích Chile, thành trang trại trồng lúa mì, lúa gạo, ngô, đậu và các loại cây khác.

Dự án này cũng có thể thay đổi diện mạo nhiều khu vực của Trung Quốc. Chẳng hạn, dự án chuyển nước Nam - Bắc, vận hành từ năm 2014, từng đưa 54 tỷ m³ nước từ sông Dương Tử đến phục vụ nhu cầu của hơn 140 triệu người ở miền Bắc Trung Quốc, gần bằng tổng lượng nước của sông Hoàng Hà. Tác động này dẫn đến mực nước ngầm tại một số thành phố như Hình Đài dâng cao, tràn vào các bãi đỗ xe và hầm trú ẩn dưới lòng đất.

Tổng chiều dài các đường hầm và kênh đào đang xây dựng hoặc dự kiến xây dựng tại Trung Quốc có thể đạt gần 20.000km, tương đương một chuyến đi khứ hồi từ Thượng Hải tới Seattle (Mỹ).

Đập thủy điện Tam Hiệp tại tỉnh Hồ Bắc có công suất 22.500 MW, là đập thủy điện lớn nhất thế giới về sản lượng điện. Công trình bắt đầu xây dựng từ năm 1994, hoàn thành năm 2012 với chi phí 37 tỷ USD (974 nghìn tỷ đồng). Việc xây dựng đập bắt đầu từ năm 1994 và phải mất 18 năm, đến năm 2012, mới chính thức hoàn thành.

Theo các nhà khoa học tham gia dự án, Trung Quốc đang xây dựng đường hầm dài nhất thế giới ở Tân Cương với hơn 20 máy khoan đường hầm - số lượng máy khoan lớn nhất hành tinh hoạt động đồng thời. Ngoài ra, Trung Quốc còn có một kế hoạch chuyển hướng nước tuyết tan từ Tây Tạng cao nguyên đến sa mạc Gobi và Taklamakan.

Sự suy giảm kinh tế do đại dịch đã thúc đẩy Chính phủ Trung Quốc đầu tư mạnh vào các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn, nhằm kích thích tăng trưởng. Những nỗ lực này, bao gồm đường hầm Yinjiangbuhan, được đánh giá là một trong những dự án kỹ thuật nước lớn nhất lịch sử loài người, với tác động sâu rộng đối với phát triển nông nghiệp, kinh tế và cảnh quan Trung Quốc.