Sau 144 năm thi công, Vương cung Thánh đường Sagrada Familia tại Barcelona (Tây Ban Nha) - nhà thờ cao nhất thế giới do kiến trúc sư Antoni Gaudí thiết kế đã hoàn thành. 

Lễ khánh thành được tổ chức ngày 10/6 với Thánh lễ đặc biệt và lời chúc phúc của Giáo hoàng Leo XIV dành cho cây thánh giá bằng gốm đặt trên đỉnh tháp trung tâm. Đây là vị Giáo hoàng thứ 3 tới thăm Sagrada Familia kể từ khi công trình trở thành một trong những biểu tượng tôn giáo nổi bật nhất châu Âu.

Trong bài giảng có sự tham dự của Quốc vương Felipe VI, Hoàng hậu Letizia và Thủ tướng Pedro Sanchez, Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh rằng các tín đồ Cơ Đốc giáo "không thể cổ vũ chiến tranh". Ông cũng cho rằng việc công trình vẫn tiếp tục được hoàn thiện qua nhiều thế hệ là lời nhắc nhở rằng "cuộc sống luôn là một cuộc hành trình".

Mảnh ghép cuối cùng của dự án kéo dài hơn một thế kỷ

Mảnh ghép cuối cùng của công trình là một cây thánh giá bằng gốm khổng lồ, nặng khoảng 100 tấn, được đặt lên đỉnh Tháp Chúa Jesus vào tháng 2. Công trình này nặng khoảng 100 tấn, cao tương đương một tòa nhà 5 tầng. 

Theo kiến trúc sư Mauricio Cortés - người tham gia thiết kế ngọn tháp, cây thánh giá được tạo nên để phản chiếu ánh sáng vào ban ngày và trở thành điểm nhấn trên đường chân trời Barcelona khi màn đêm buông xuống.

Toàn bộ cây thánh giá được sản xuất tại Đức dưới dạng 14 khối bê tông và thép không gỉ lắp ghép sẵn. Sau khi vận chuyển đến Tây Ban Nha, từng bộ phận được cẩu lên độ cao khoảng 60m để công nhân hoàn thiện trước khi lắp đặt lên đỉnh tháp. Quá trình này kéo dài nhiều tháng do yêu cầu kỹ thuật phức tạp.

Việc lắp đặt cây thánh giá đã đưa chiều cao của Sagrada Familia lên mức 172,5m, trở thành nhà thờ cao nhất thế giới.

Bao quanh Tháp Chúa Jesus là 17 tòa tháp khác, tượng trưng cho 12 tông đồ, 4 thánh sử và Đức Mẹ Maria. Tổng thể công trình gồm 18 tháp, được xem là một trong những hệ thống kiến trúc tôn giáo phức tạp nhất từng được xây dựng.

Kiệt tác dành trọn cuộc đời của Antoni Gaudí

Sagrada Familia được khởi công năm 1882. Antoni Gaudí tiếp nhận dự án ngay trong năm đầu tiên và nhanh chóng biến nơi đây thành công trình tâm huyết nhất cuộc đời mình.

Ông dành 43 năm cuối đời để nghiên cứu, thiết kế và giám sát xây dựng. Những năm cuối, Gaudí chuyển hẳn tới sống trong khuôn viên công trường. Ông trực tiếp tham gia thiết kế từ kết cấu, nội thất cho tới các tác phẩm điêu khắc.

Hiểu rõ quy mô đồ sộ của dự án, Gaudí từng nói: "Khách hàng của tôi không vội", hàm ý công trình được dâng hiến cho Thiên Chúa và có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.

Tháng 6/1926, vị kiến trúc sư qua đời ở tuổi 73 sau một tai nạn giao thông. Khi đó, nhà thờ mới hoàn thành khoảng 15-25%, gồm phần hầm mộ, một số bức tường, mái, cửa và một tòa tháp. Sau khi Gaudí qua đời, việc xây dựng liên tục bị gián đoạn bởi khó khăn tài chính và các biến động lịch sử.

10 năm sau ngày ông mất, nội chiến Tây Ban Nha bùng nổ. Tháng 7/1936, những người theo chủ nghĩa vô chính phủ đã đốt hầm mộ của nhà thờ và phá hủy xưởng làm việc của Gaudí. Nhiều bản vẽ, mô hình thạch cao cùng tài liệu thiết kế quan trọng bị thiêu hủy. Tuy nhiên, các học trò và cộng sự của Gaudí đã nỗ lực phục dựng lại phần lớn ý tưởng kiến trúc từ ảnh chụp, ghi chép, sách báo và các tài liệu còn sót lại.

Trong nhiều thập niên tiếp theo, công trình tiếp tục đối mặt với các vấn đề về nguồn vốn. Sagrada Familia được xây dựng hoàn toàn bằng tiền quyên góp. Từ khi mở cửa đón khách tham quan vào năm 2010, nguồn thu từ bán vé trở thành động lực tài chính quan trọng để duy trì dự án. Theo The Guardian, doanh thu của nhà thờ hiện vào khoảng 173 triệu USD mỗi năm (4.500 tỷ đồng), trong đó gần một nửa được tái đầu tư cho hoạt động xây dựng và bảo tồn.

Kiến trúc sư trưởng Jordi Fauli cho biết các công nghệ hiện đại như mô hình hóa kỹ thuật số và robot công nghiệp đã được áp dụng trong quá trình thi công, song những nguyên lý thiết kế cốt lõi của Gaudí vẫn được giữ nguyên.

Lấy cảm hứng từ thiên nhiên, Gaudí hình dung Sagrada Familia như một khu rừng bằng đá khổng lồ. Bên trong nhà thờ, những cột trụ phân nhánh như thân cây nâng đỡ hệ mái vòm mô phỏng tán lá. Các cột được tạo thành từ nhiều loại đá khác nhau như đá Montjuïc, đá granit, bazan và porphyr đỏ nhập từ Iran nhằm đáp ứng các yêu cầu chịu lực khác nhau.

Hệ thống kính màu được thiết kế theo các dải sắc độ đỏ, vàng, xanh lá và xanh lam. Khi ánh nắng xuyên qua các ô cửa, toàn bộ không gian nội thất tạo nên hiệu ứng ánh sáng đặc biệt.

Công trình dài 95m, rộng 60m, có sức chứa hơn 13.000 người. Các mặt tiền được phủ kín những tác phẩm điêu khắc mô tả cuộc đời Chúa Giêsu. 

Mặt tiền Chúa Giáng sinh ở phía Đông Bắc (Façana del Naixement) là đỉnh cao nghệ thuật của tòa nhà, hầu hết được tạo ra dưới sự giám sát cá nhân của Gaudí. Các tòa tháp được thiết kế để chứa những chiếc chuông hình ống có khả năng phát những bản nhạc phức tạp với âm lượng lớn. Phần trên của chúng được trang trí bằng tranh ghép đánh vần "Sanctus, Sanctus, Sanctus, Hosanna in Excelsis, Amen, Alleluia".

Mặt tiền Passion phía Tây Nam (Façana de la Passió) với chủ đề về những ngày cuối cùng và cái chết của Chúa Giê-su được xây dựng từ năm 1954 đến năm 1978 dựa trên các bản vẽ còn sót lại của Gaudí với 4 tháp và một cổng lớn điêu khắc nhưng chỉ chính thức hoàn thành vào năm 2018. 

Mặt tiền Vinh quang (Façana de la Glòria) được tạo nên bởi 4 tòa tháp. Gaudí muốn nó trở thành mặt tiền tráng lệ nhất của nhà thờ. Bên trong sẽ là narthex - một loại tiền sảnh được tạo thành từ 16 “đèn lồng”, một loạt các dạng hyperboloid có đỉnh là các hình nón. 

Một trong những điểm đặc biệt của Sagrada Familia là hệ thống tháp chuông hình con suốt quay tơ. Trên đỉnh các tháp xuất hiện nhiều biểu tượng tôn giáo như sư tử, bò, đại bàng và người có cánh - đại diện cho các thánh sử trong truyền thống Kitô giáo.

Biểu tượng văn hóa và du lịch của Tây Ban Nha

Năm 1984, UNESCO công nhận Sagrada Familia cùng 6 công trình khác của Antoni Gaudí là Di sản Thế giới.

Năm 2007, công trình được đưa vào danh sách 12 báu vật của Tây Ban Nha. Đến năm 2010, Giáo hoàng Benedict XVI thánh hiến và nâng cấp nơi đây thành Vương cung Thánh đường.

Ngày nay, Sagrada Familia là điểm đến nổi tiếng nhất tại Barcelona. Năm 2025, công trình đón gần 5 triệu lượt khách tham quan. Vé vào cửa thường được bán hết trước nhiều ngày.

Nhiều du khách gọi đây là "Nhà thờ Sagrada Familia của Antoni Gaudí" hoặc "công trình của kiến trúc sư của Chúa". Câu nói "Gaudí có thể yên nghỉ" cũng xuất hiện rộng rãi trên mạng xã hội sau khi cây thánh giá cuối cùng được lắp đặt.