Tín hiệu khả quan từ thị trường

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 5/2026, xuất khẩu hồ tiêu ước đạt 30.000 tấn, kim ngạch 196,7 triệu USD. Lũy kế năm tháng, ngành hàng này xuất khẩu khoảng 126.800 tấn, thu về 819,7 triệu USD, tăng 27% về lượng và 18,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Dù vậy, giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt 6.463 USD/tấn, giảm 6,5% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy đà tăng trưởng chủ yếu đến từ sản lượng và khả năng mở rộng thị trường thay vì yếu tố giá.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 28,5% thị phần. Tại khu vực châu Á, Trung Quốc là điểm sáng nổi bật khi nhập khẩu 14.636 tấn trong năm tháng, tăng tới 145,4% so với cùng kỳ. Tại châu Âu, lượng xuất khẩu đạt 25.176 tấn, tăng 5,1%; trong đó Hà Lan tăng 51,6% nhưng Đức giảm 30,7%. Tuy nhiên, tháng 5 lại ghi nhận xu hướng suy giảm chung. Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, Việt Nam xuất khẩu 25.180 tấn trong tháng 5, giảm 18,9% về lượng so với tháng 4/2026. Riêng Trung Quốc chỉ nhập 1.512 tấn, giảm 66,8% so với tháng trước, trở thành nguyên nhân chính kéo giảm kết quả xuất khẩu của tháng.

Sự sụt giảm sản lượng tại các doanh nghiệp lớn cùng xu hướng tại thị trường Mỹ đã phản ánh những thách thức không nhỏ. Ở chiều ngược lại, nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu để chế biến và tái xuất của Việt Nam gia tăng mạnh. Năm tháng đầu năm, Việt Nam nhập khẩu 38.086 tấn hồ tiêu, tăng 69% về lượng và 60% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Campuchia là thị trường cung cấp lớn nhất, chiếm 54,6% tổng lượng nhập khẩu. Nguồn cung từ Campuchia tăng đột biến 344,3% so với cùng kỳ, cùng với lượng hàng từ Brazil và Indonesia, đã góp phần kéo giảm giá hồ tiêu nội địa.

Tại các vùng sản xuất trọng điểm, giá tiêu đã giảm ba tuần liên tiếp. Tại Đắk Lắk và Lâm Đồng, giá giảm 2.000 đồng/kg, xuống còn 140.000 đồng/kg. Giá tiêu tại Thành phố Hồ Chí Minh giảm 1.000 đồng/kg, còn 138.000 đồng/kg. Tại Đồng Nai và Gia Lai, giá ổn định ở mức 137.000 đồng/kg. Bối cảnh này đòi hỏi doanh nghiệp phải theo sát biến động cung cầu toàn cầu để điều chỉnh chiến lược kinh doanh cho phù hợp, nhất là khi nhu cầu tại nhiều thị trường lớn vẫn duy trì ở mức khả quan.

Giải pháp quản trị rủi ro thương mại hiệu quả

Song song với những biến động về cung cầu, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam vừa phát đi cảnh báo về một doanh nghiệp nước ngoài có dấu hiệu tiềm ẩn rủi ro trong giao dịch. Theo phản ánh từ Thương vụ Việt Nam tại UAE, đối tác này tìm kiếm nguồn cung nhưng xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường như hồ sơ pháp lý chưa được xác minh đầy đủ, phương thức giao dịch thiếu minh bạch và có những yêu cầu rủi ro cho bên bán. Đây là hồi chuông cảnh báo cho các doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường mới.

Trước thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng khi đàm phán và ký kết hợp đồng. Doanh nghiệp được khuyến cáo chủ động kiểm tra tư cách pháp nhân, giấy phép kinh doanh, năng lực tài chính và lịch sử giao dịch của đối tác thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức tín dụng hoặc đơn vị bảo hiểm thương mại. Đồng thời, cần ưu tiên các phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng không hủy ngang, hạn chế giao hàng khi chưa đáp ứng đủ điều kiện thanh toán.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng phần lớn các vụ việc phát sinh từ việc doanh nghiệp chưa thẩm tra đầy đủ thông tin hoặc quá tin tưởng vào đối tác. Theo ông, trong hoạt động thương mại quốc tế không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng doanh nghiệp có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ bằng việc chủ động xác minh đối tác, tăng cường kết nối với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài và sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp ngay từ giai đoạn đàm phán hợp đồng.

Dự báo nửa cuối năm 2026, các thị trường lớn như Hoa Kỳ và EU ngày càng siết chặt các yêu cầu về phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, các rủi ro về đối tác, thanh toán và tranh chấp thương mại vẫn luôn hiện hữu. Vì vậy, coi quản trị rủi ro thương mại là một phần của chiến lược kinh doanh là nhiệm vụ cấp thiết.

Việc xây dựng quy trình thẩm định đối tác chặt chẽ, chuẩn hóa hợp đồng và lựa chọn phương thức thanh toán an toàn sẽ là lá chắn quan trọng giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi ích hợp pháp. Tận dụng hệ thống hỗ trợ từ các cơ quan thương vụ sẽ giúp doanh nghiệp giữ vững đà tăng trưởng và phát triển bền vững. Đây chính là cách để ngành hồ tiêu Việt Nam vượt qua những thách thức trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng mở rộng và trở nên tinh vi hơn, đảm bảo mục tiêu xuất khẩu trong thời gian tới.