Thách thức nâng tầm giá trị quả na dai Bồ Lý 

Theo báo Phú Thọ, cuối tháng Bảy, khi những cơn nắng Hè phủ khắp triền đồi quanh chân dãy Tam Đảo, vùng na Bồ Lý (nay thuộc xã Đại Đình) lại bước vào mùa thu hoạch mới. Khắp các thôn Ngọc Thụ, Trại Mái, Đồng Bụt..., từng đoàn xe của thương lái nối nhau vào tận vườn thu mua. Trên những sườn đồi trước đây chỉ trồng sắn, nay màu xanh của những vườn na trĩu quả đang mang đến cuộc sống khấm khá cho nhiều hộ dân, đồng thời khẳng định thương hiệu đặc sản nổi tiếng của vùng đất này. Đầu vụ năm nay, giá na bán buôn dao động từ 70-75 ngàn đồng/kg. Khi bước vào chính vụ, nguồn cung tăng, giá giảm dần. Dù vậy, với năng suất ổn định, cây na vẫn mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với nhiều loại cây trồng truyền thống trước đây.

Không chỉ gia đình chị Thư, nhiều hộ dân trong xã cũng có nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ cây na. Ông Trần Văn Bính - một trong những hộ gắn bó lâu năm với cây na cho biết, điều làm nên thương hiệu na dai Bồ Lý chính là điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng dưới chân dãy Tam Đảo. Nhờ đó, quả na có mẫu mã đẹp, cùi dày, ít hạt, vị ngọt đậm và hương thơm riêng mà ít vùng trồng nào có được. Tuy nhiên, để tạo ra những quả na đạt chất lượng, người trồng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật từ cắt tỉa cành, bón phân, thụ phấn đến tỉa quả và phòng trừ sâu bệnh đúng thời điểm.

Để có được những vụ na chất lượng cao, người trồng phải bắt đầu chăm sóc ngay sau khi kết thúc thu hoạch năm trước. Sau Tết Nguyên đán, các hộ tiến hành cắt tỉa cành, tạo tán, bón phân hữu cơ để cây phục hồi. Khi cây ra hoa, người dân thực hiện thụ phấn thủ công nhằm tăng tỷ lệ đậu quả và chủ động điều chỉnh thời điểm chín của na. Theo nhiều hộ trồng na trong xã, đây là công đoạn đòi hỏi nhiều công sức nhưng quyết định năng suất cũng như chất lượng quả. Nhờ kỹ thuật thụ phấn bổ sung, nhiều vườn có thể điều tiết thời gian thu hoạch, đưa na chín sớm khi thị trường còn khan hàng, nhờ đó bán được giá cao. Tuy nhiên, nếu chỉ phụ thuộc vào thương lái truyền thống, nông dân vẫn đối mặt với nguy cơ bị ép giá trong giai đoạn thu hoạch rộ.

Chuyển đổi số cùng kỹ thuật mới giải bài toán khó

Từ sáng sớm, khu vườn rộng gần 1ha của gia đình chị Phạm Thị Thư, ở thôn Ngọc Thụ đã rộn ràng tiếng người thu hái. Hơn 1.000 gốc na dai, trong đó nhiều cây có tuổi đời từ 20-30 năm đồng loạt vào vụ thu hoạch. Những quả na căng tròn, sáng màu, mắt nở đều được lựa chọn kỹ lưỡng trước khi đóng gói chuyển tới các đầu mối tiêu thụ. Gạt vội những giọt mồ hôi, chị Thư cho biết: "Mỗi năm, gia đình tôi thu hoạch gần 10 tấn quả, với giá bán buôn trung bình 35-40 ngàn đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 400 triệu đồng. Điều đáng mừng là đầu ra ngày càng thuận lợi khi ngoài những thương lái đến tận vườn thu mua, phần lớn sản lượng được bán buôn thông qua các nền tảng số Facebook, Zalo, Tiktok. Khách quen chỉ cần gọi điện hoặc nhắn tin là đặt hàng. Nhờ vậy, sản phẩm tiêu thụ nhanh, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái như trước".

Cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, chuyển đổi số đang mở ra hướng tiêu thụ mới cho người trồng na. Nếu trước đây chủ yếu phụ thuộc vào thương lái thì nay nhiều hộ đã chủ động quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, livestream giới thiệu vườn na, nhận đơn hàng trực tuyến và gửi hàng đến khách ở nhiều địa phương trên khắp cả nước. Việc kết hợp bán trực tiếp tại vườn với kinh doanh trên nền tảng số không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Không ít khách hàng sau khi thưởng thức na Bồ Lý đã trở thành khách quen, giới thiệu thêm bạn bè, người thân tìm mua. Đây cũng là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng thương hiệu nông sản địa phương trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Đồng chí Hoàng Văn Tình - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân xã cho biết: "Toàn xã hiện có gần 80ha trồng na dai, tập trung chủ yếu tại các thôn Ngọc Thụ, Trại Mái, Đồng Bụt và một số khu vực lân cận. Quả na Bồ Lý đã được công nhận là sản phẩm OCOP và là một trong những cây trồng chủ lực của địa phương. Thời gian tới, Hội Nông dân sẽ tiếp tục phối hợp với các ngành chuyên môn hướng dẫn hội viên ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng vùng sản xuất tập trung, phát triển thương hiệu gắn với du lịch trải nghiệm và mở rộng thị trường tiêu thụ".