Lộ trình dịch chuyển tất yếu hướng tới năng lượng xanh

Theo Thông tư 50/2025 của Bộ Công Thương, kể từ hôm nay, toàn bộ các loại xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành bắt buộc phải được phối trộn ethanol nhiên liệu với tỷ lệ 10% để trở thành xăng sinh học E10 trước khi lưu hành trên thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc các dòng xăng khoáng nguyên chất phổ biến trước đây như RON95-III và RON95-V sẽ hoàn toàn dừng lưu hành, nhường chỗ cho các phiên bản sinh học tương ứng là E10 RON 95-III và E10 RON 95-V. Trong khi đó, mặt hàng xăng sinh học E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì sản xuất và cung ứng đến hết ngày 31/12/2030 nhằm bảo đảm tính liên tục và phù hợp với nhu cầu đa dạng của thị trường.

Để chuẩn bị cho cột mốc quan trọng này, các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn đã chủ động hoàn tất việc chuyển đổi hạ tầng kỹ thuật từ sớm. Petrolimex đã triển khai kinh doanh xăng E10 trên toàn hệ thống từ ngày 25/5, trong khi PVOIL cũng mở bán rộng rãi từ giữa tháng 5 tại hơn 1.000 cửa hàng bán lẻ cả nước.

Về mặt cung cầu, Bộ Công Thương cho biết nhu cầu ethanol E100 phục vụ cho việc phối trộn E10 hiện rơi vào khoảng 100.000 m³ mỗi tháng. Trong đó, năng lực sản xuất nội địa đáp ứng khoảng 25.000 m³, phần còn lại được giải quyết thông qua nguồn nhập khẩu, bảo đảm năng lực phối trộn cơ bản đáp ứng tốt nhu cầu tiêu thụ của toàn thị trường mà không gây ra tình trạng khan hiếm.

Đáng chú ý, ngay trong ngày đầu tiên mở bán đại trà, giá bán lẻ của xăng sinh học ghi nhận mức giá đầy cạnh tranh so với xăng khoáng trước đây. Tại thị trường vùng 1, biểu giá mới nhất của Petrolimex công bố xăng E10 RON 95-III có giá 23.660 đồng/lít (thấp hơn xăng khoáng cùng loại khoảng 490 đồng/lít), và dòng xăng cao cấp E10 RON 95-V có giá 24.560 đồng/lít. Mức chênh lệch giá hợp lý này được kỳ vọng sẽ là động lực lớn khuyến khích người tiêu dùng chủ động chuyển đổi thói quen sử dụng nhiên liệu sạch.

Đánh giá hiệu năng động cơ và lợi ích môi trường từ xăng E10

Trước những băn khoăn của người tiêu dùng về tác động của cồn sinh học đối với tuổi thọ phương tiện, Bộ Công Thương cùng các hãng xe lớn đang lưu hành tại Việt Nam như Honda, Toyota, Yamaha và Ford đều đưa ra những khẳng định mang tính khoa học. Kết quả từ giai đoạn thí điểm diện hẹp từ tháng 8/2025 cho thấy chưa ghi nhận bất kỳ phản ánh hay kết luận kỹ thuật chính thức nào về việc xăng E5 hay E10 gây tổn hại đến động cơ xe. Đa số các dòng ô tô, xe máy hiện đại ngày nay hoàn toàn tương thích và vận hành ổn định với nhiên liệu chứa hàm lượng ethanol ở mức 10%.

Xét về mặt kỹ thuật, xăng sinh học E10 có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng khoảng 3,4%, điều này có thể khiến công suất động cơ giảm nhẹ nhưng mức độ chênh lệch là rất khó cảm nhận trong điều kiện di chuyển thông thường. Đổi lại, xăng E10 sở hữu trị số octan cao và khối lượng riêng lớn hơn xăng khoáng khoảng 0,8% (tức 1 lít xăng E10 nặng hơn 1 lít xăng khoáng). Do chứa oxy trong phân tử cồn, xăng E10 giúp quá trình cháy trong buồng đốt diễn ra triệt để hơn, từ đó tối ưu hóa hiệu suất nhiên liệu và giảm lượng khí thải độc hại như HC và CO từ 20% đến 30% ra môi trường.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng khuyến cáo một nhóm đối tượng khách hàng đặc biệt cần lưu ý khi chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học. Đó là các chủ phương tiện sở hữu xe quá cũ (sản xuất trước năm 2000), xe sử dụng bộ chế hòa khí đời cũ, hoặc các dòng xe phục chế, xe sưu tầm lâu năm. Đối với những phương tiện này, người dùng nên đưa xe đến các cơ sở kỹ thuật uy tín để kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ và thay thế các chi tiết như bình xăng, bơm xăng, lọc xăng, đường ống dẫn nếu hệ thống nhiên liệu đã bị lão hóa.

Khuyến cáo kỹ thuật và cam kết bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Để bảo đảm quá trình sử dụng xăng E10 đạt hiệu quả cao nhất và an toàn cho phương tiện, các chuyên gia kỹ thuật khuyến nghị người dân không nên để xe không hoạt động trong thời gian quá dài. Nếu phương tiện ít khi sử dụng hoặc lưu kho lâu ngày, cần khởi động xe định kỳ, kiểm tra lượng nhiên liệu tồn và thay nhiên liệu mới trước khi vận hành trở lại. Đồng thời, cần bảo quản xe ở nơi khô ráo, tránh để hệ thống nhiên liệu bị ngập nước và chú ý thay thế lọc xăng đúng định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Trong giai đoạn chuyển giao thị trường, Bộ Công Thương cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng xăng sinh học từ khâu phối trộn, tồn chứa cho đến vận chuyển và bán lẻ. Các Sở Công Thương địa phương sẽ trực tiếp giám sát hạ tầng kỹ thuật tại các cây xăng, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, tự ý ngừng bán hoặc không thực hiện đúng lộ trình làm bất ổn thị trường.

Bên cạnh đó, cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng được quy định rõ ràng nhằm tạo sự an tâm tuyệt đối. Bộ Công Thương khẳng định, trong trường hợp người dân phát hiện nhiên liệu có dấu hiệu bất thường, cần ngừng sử dụng ngay lập tức và phản ánh tới cơ quan chức năng. Nếu có đủ bằng chứng khoa học chứng minh sự cố hỏng hóc động cơ xuất phát từ lỗi chất lượng của xăng E10, đơn vị cung cấp xăng dầu sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trước tiên, sau đó đến trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước liên quan.