Giá dừa biến động mạnh cùng liên kết chuỗi còn lỏng lẻo

Thực trạng ngành dừa tại tỉnh Vĩnh Long trong quý đầu năm 2026 đang cho thấy những mâu thuẫn rõ rệt giữa tiềm năng diện tích và sự ổn định của thị trường. Hiện nay, địa phương là một trong những vùng trọng điểm dừa của cả nước với tổng diện tích đạt 122.870 ha, đóng góp hơn 60% quy mô ngành dừa Việt Nam. Tuy nhiên, theo báo cáo từ ngành chức năng, kim ngạch xuất khẩu dừa và các sản phẩm từ dừa dù đạt hơn 135 triệu USD, tăng 6,73% so với cùng kỳ, nhưng vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng phát triển.

Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở sự bấp bênh của giá dừa khô nguyên liệu, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và tâm lý sản xuất của người nông dân. Trong quý I/2026, giá dừa khô ghi nhận những đợt sụt giảm sâu, có thời điểm chỉ còn dao động từ 40.000 đến 60.000 đồng mỗi chục, tương đương mức giảm tới hai phần ba so với cùng kỳ năm trước. Sự sụt giảm này được đánh giá xuất phát từ áp lực cung vượt cầu trong ngắn hạn, cùng với những khó khăn từ thị trường nhập khẩu thế giới, khiến người trồng dừa không khỏi lo lắng.

Phân tích sâu hơn về nguyên nhân, ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, giá dừa giảm mạnh chủ yếu do sự kết hợp của các yếu tố về áp lực cạnh tranh và khó khăn trong xuất khẩu. Cụ thể, chi phí logistics tăng cao, cùng tình trạng thiếu hụt vật tư bao bì đóng gói sản phẩm, đã đẩy giá thành sản xuất lên, buộc giá thu mua nguyên liệu đầu vào phải điều chỉnh giảm nhằm đảm bảo lợi nhuận cho toàn chuỗi cung ứng.

Bên cạnh áp lực về giá, sự lỏng lẻo trong mối quan hệ giữa người sản xuất và đơn vị tiêu thụ cũng là một rào cản lớn khiến ngành dừa chưa thể bứt phá. Dù tỉnh đã hình thành các mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, nhưng thực tế triển khai vẫn còn nhiều nút thắt, chưa tạo được vùng nguyên liệu ổn định và lâu dài. Đáng chú ý, việc có quá nhiều doanh nghiệp ngoài địa phương cùng tham gia thu mua nhưng thiếu cam kết gắn bó đã làm gia tăng sự cạnh tranh không lành mạnh, qua đó gây khó khăn cho việc phát triển các vùng dừa hữu cơ vốn đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Hồng Dương, Phó Tổng Giám đốc Công ty Betrimex chia sẻ rằng, hiện nay các đơn vị sản xuất đang phải đối mặt với tình trạng chi phí vận chuyển quốc tế tăng cao. Đồng thời, nhu cầu tại các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ và châu Âu có xu hướng sụt giảm; kết hợp với đà giảm giá chung của mặt hàng dừa trên thị trường thế giới đã tạo ra áp lực kép lên các doanh nghiệp thu mua và chế biến trên địa bàn.

Đẩy mạnh chế biến sâu và thắt chặt liên kết vùng nguyên liệu

Để giải quyết căn cơ những tồn tại và đưa ngành dừa hướng tới mục tiêu xuất khẩu 1 tỷ USD, tỉnh Vĩnh Long đang triển khai chiến lược phát triển theo chuỗi giá trị khép kín. Trọng tâm là chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Hiện nay, hơn 60% sản lượng dừa khô đã được đưa vào sản xuất các sản phẩm như nước cốt dừa, dầu dừa, bột sữa dừa và than hoạt tính, qua đó giúp giảm bớt sự lệ thuộc vào biến động giá dừa trái trên thị trường.

Trong nỗ lực ổn định thị trường, ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo ngành nông nghiệp phối hợp với các xã rà soát, thống kê lại toàn bộ diện tích dừa để phân loại rõ dừa uống nước và dừa công nghiệp. Việc xác định cụ thể cơ cấu giống và tỷ lệ giống chất lượng cao sẽ là cơ sở để tỉnh xây dựng kế hoạch cải tạo vườn dừa cũ, đồng thời nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu. Tỉnh cũng cam kết xây dựng cơ chế giá thu mua hợp lý nhằm khuyến khích nông dân tham gia vào các hợp tác xã để cùng phát triển bền vững.

Sự chủ động của các cơ quan quản lý chuyên môn đóng vai trò then chốt trong việc tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị sản xuất. Ông Phạm Phước Trãi, Phó Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long khẳng định, thời gian tới đơn vị sẽ đảm nhiệm vai trò điều phối, kết nối cung cầu và đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại. Đồng thời, Sở tập trung hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại, đổi mới thiết bị, thiết kế bao bì và xây dựng thương hiệu mạnh nhằm mở rộng thị trường sang các khu vực khó tính, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao.

Về phía ngành nông nghiệp, các giải pháp kỹ thuật và tiêu chuẩn hóa sản phẩm đang được ưu tiên hàng đầu để đáp ứng yêu cầu quốc tế. Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho hay, tỉnh đang tập trung xây dựng mã số vùng trồng dừa hữu cơ và mã số cơ sở đóng gói. Đây được xem là “tấm vé thông hành” bắt buộc để trái dừa Vĩnh Long có thể tiến sâu vào các thị trường lớn như Trung Quốc, EU và Mỹ, đồng thời tận dụng tối đa các phụ phẩm từ trái dừa nhằm gia tăng thu nhập cho người dân.

Để các liên kết thực sự phát huy hiệu quả, vai trò của doanh nghiệp trong việc dẫn dắt chuỗi giá trị là không thể tách rời. Ông Phạm Hồng Dương, Phó Tổng Giám đốc Công ty Betrimex đề nghị ngành chức năng cần có cơ chế phù hợp để hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và nông dân. Đồng thời, phía doanh nghiệp cũng kiến nghị tỉnh có thêm các chính sách hỗ trợ trẻ hóa vườn dừa và tạo điều kiện xây dựng nhà máy ngay tại vùng nguyên liệu nhằm giảm chi phí vận chuyển, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm dừa địa phương.

Với sự đồng lòng từ chính quyền đến người dân và doanh nghiệp, ngành dừa Vĩnh Long đang từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức sản xuất. Việc hình thành các chuỗi liên kết đồng bộ từ khâu canh tác đến chế biến và tiêu thụ không chỉ giúp ổn định sinh kế cho hàng nghìn hộ nông dân mà còn tạo nền tảng vững chắc để thương hiệu dừa Vĩnh Long vươn tầm quốc tế, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của toàn tỉnh.