Thủy sản Việt Nam trước thử thách mới khi Mỹ áp thuế bổ sung từ cuối tháng 7
Xuất khẩu thủy sản 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 6,8 tỷ USD, nhưng đà tăng trưởng đang chậm lại khi chịu sức ép từ chính sách thuế mới tại thị trường Hoa Kỳ và sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ quốc tế.
Diễn biến kim ngạch và biến động từng mặt hàng
Xuất khẩu thủy sản trong tháng 7/2026 tiếp tục duy trì mốc trên 1 tỷ USD, cụ thể đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước. Qua đó, đưa tổng kim ngạch lũy kế 7 tháng đầu năm lên gần 6,78 tỷ USD, tăng 11,5% và tạo đà để toàn ngành hướng tới mục tiêu vượt 12 tỷ USD trong cả năm. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đang có xu hướng chững lại rõ rệt so với giai đoạn đầu năm.
Xét về cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục giữ vai trò là động lực chủ lực khi đạt hơn 428 triệu USD trong tháng 7 và chạm mốc gần 2,78 tỷ USD sau 7 tháng, tăng 12,6%, chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch toàn ngành. Dù vậy, sức ép cạnh tranh ngày càng lớn khi Ecuador mạnh tay mở rộng xuất khẩu cả tôm nguyên liệu lẫn sản phẩm chế biến. Trong khi đó, xuất khẩu cá tra trong tháng 7 đạt gần 184 triệu USD, giảm 6,1% do nhu cầu tại Trung Quốc và Hoa Kỳ chững lại, dù lũy kế 7 tháng vẫn tăng 8,8% để đạt gần 1,3 tỷ USD.
Riêng mặt hàng cá ngừ ghi nhận mức đi ngang với hơn 69 triệu USD trong tháng 7; tính chung 7 tháng đạt gần 524 triệu USD, giảm 1,4% do áp lực thuế quan và các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc. Trái lại, điểm sáng đáng chú ý thuộc về nhóm cua, ghẹ và giáp xác khác với kim ngạch tháng 7 tăng vọt 51,1%, đạt hơn 41 triệu USD, trong khi nhóm nhuyễn thể có vỏ cũng duy trì mức tăng trưởng ổn định trên 20%.
Sức ép từ thị trường quốc tế và định hướng nửa cuối năm
Thị trường xuất khẩu ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ từ khu vực Trung Quốc và Hong Kong (Trung Quốc) với kim ngạch tháng 7 đạt hơn 267 triệu USD, tăng 24,7%; lũy kế 7 tháng đạt gần 1,74 tỷ USD, tăng 34,5%. Ngược lại, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc, ASEAN và Trung Đông đều ghi nhận xu hướng giảm, trong khi thị trường Hoa Kỳ tăng nhẹ 6,3% trong tháng nhưng gần như đi ngang tính chung 7 tháng.
Đặc biệt, từ ngày 24/7, thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ chính thức chịu thêm thuế Section 301 ở mức 12,5%. Mức thuế này cao hơn một số đối thủ cạnh tranh như Ecuador, Ấn Độ và Indonesia (chỉ ở mức 10%), khiến lợi thế cạnh tranh bị thu hẹp đáng kể. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), do độ trễ của hợp đồng, tác động của chính sách thuế mới và các quy định khắt khe như Đạo luật Bảo vệ động vật có vú ở biển hay Chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu sẽ phản ánh rõ nét hơn từ tháng 8 và quý IV.
Triển vọng cả năm vẫn được kỳ vọng đạt khoảng 12,1 đến 12,3 tỷ USD, song kết quả thực tế có thể nghiêng về ngưỡng thấp. Trong bối cảnh thách thức gia tăng, các doanh nghiệp được khuyến nghị cần tập trung bảo vệ biên lợi nhuận, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường, cũng như nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững.
