Trong báo cáo phân tích chuyên sâu mang tên "Into the Void" vừa công bố, các chuyên gia nghiên cứu hàng hóa tại JPMorgan nhận định chuỗi cung ứng nhôm toàn cầu đang bị bóp nghẹt. Theo ước tính, thị trường sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt khoảng 1,9 triệu tấn vào năm 2026, đánh dấu mức thâm hụt lớn nhất kể từ năm 2000.

Tồn kho "mỏng như tờ giấy"

Dữ liệu từ JPMorgan cho thấy lượng nhôm tồn kho hữu hình trên toàn thế giới hiện chỉ còn khoảng 1,9 triệu tấn. Con số này chỉ đủ để bao phủ nhu cầu tiêu thụ trong vòng 9 ngày. Để thấy rõ mức độ báo động, hãy nhìn lại thời điểm đầu năm 2021 khi lượng tồn kho đủ dùng cho 20 ngày, thậm chí một số khu vực ngoài châu Á còn có dự trữ lên tới 40 ngày. Hiện tại, "vùng đệm" an toàn của thế giới đã bốc hơi hơn một nửa.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự sụt giảm này là làn sóng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. JPMorgan sử dụng khái niệm "Chân trời sự kiện" (Event Horizon) trong vật lý đen để mô tả tình hình: Một khi ngưỡng khủng hoảng bị vượt qua, những tổn thất về nguồn cung sẽ trở nên không thể đảo ngược, bất kể tình hình chiến sự diễn biến ra sao.

Thực tế, thị trường được cho là đã bước qua ngưỡng cửa này sau các sự cố tại những tổ hợp luyện nhôm khổng lồ. Nhà máy Al Taweelah tại Abu Dhabi với công suất 1,5 triệu tấn/năm đã xác nhận tạm dừng sản xuất để sửa chữa, dự kiến kéo dài tới 12 tháng. Chỉ riêng sự cố này đã lấy đi của thị trường 1 triệu tấn nhôm trong năm 2026. Tương tự, nhà máy Alba tại Bahrain cũng đang hoạt động cầm chừng ở mức 30% công suất.

Dự báo trong năm 2026, sản lượng nhôm của khu vực Trung Đông sẽ giảm mạnh 36% so với cùng kỳ, tương đương mất đi 2,4 triệu tấn. Đây sẽ là năm đầu tiên sản lượng nhôm toàn cầu sụt giảm kể từ năm 2019.

Khó tìm nguồn thay thế

Câu hỏi đặt ra là liệu các khu vực khác có thể lấp đầy khoảng trống này? Câu trả lời từ JPMorgan là rất khó khăn, ít nhất là trong ngắn hạn.

Tại Trung Quốc, dù giá nhôm cao đang thúc đẩy các nhà máy vận hành hết công suất, nhưng quốc gia này khó lòng phá bỏ mức "trần công suất" đã được duy trì từ năm 2017 nhằm kiểm soát cạnh tranh và bảo vệ môi trường. Trong khi đó, các dự án tại Indonesia chỉ có thể đóng góp đáng kể từ sau năm 2027. Tại châu Âu, giá năng lượng đắt đỏ khiến triển vọng tái vận hành các lò luyện đã đóng cửa gần như bằng không.

Trước áp lực cung yếu, phía cầu cũng bắt đầu có sự điều chỉnh. JPMorgan đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu nhôm toàn cầu năm 2026 xuống còn 1,4%, thay vì mức 1,7% như kỳ vọng trước đó.

Kịch bản giá nhôm chạm đỉnh mới

Bất chấp nhu cầu tăng trưởng chậm lại, biểu đồ giá nhôm đang hình thành cấu trúc tăng bất đối xứng. Các chuyên gia phân tích cho rằng dù chiến sự leo thang hay hạ nhiệt, giá nhôm vẫn có xu hướng đi lên do những tổn thất về hạ tầng sản xuất là không thể bù đắp nhanh chóng.

JPMorgan dự báo giá nhôm có thể bứt phá qua ngưỡng 4.000 USD/tấn trong những tháng tới. Giá trung bình trong quý II/2026 được kỳ vọng ở mức 3,800 USD/tấn và tính chung cả năm sẽ rơi vào khoảng 3,500 USD/tấn.

Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý một kịch bản rủi ro: nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu, cú sốc về nhu cầu có thể đảo ngược tình thế, khiến giá nhôm sụt giảm mạnh ngoài dự kiến. Tới lúc đó, bài toán của thị trường không còn là thiếu hàng, mà là sự sụp đổ của sức mua toàn cầu.