Tăng cường hậu kiểm, chấm dứt tình trạng đào tạo hình thức

Thời gian qua, công tác cập nhật kiến thức y khoa liên tục và đào tạo chuyên môn kỹ thuật đã được nhiều đơn vị triển khai tích cực. Tuy nhiên, Bộ Y tế ghi nhận vẫn còn nhiều cơ sở tổ chức mang tính hình thức, làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực. Cơ quan bảo hiểm y tế cũng đã phát hiện nhiều trường hợp cấp chứng chỉ đào tạo không đúng quy định, gây ảnh hưởng đến uy tín của cơ sở khám chữa bệnh và công tác quản lý nhà nước. Cùng với đó, một số Sở Y tế địa phương chưa hiểu thấu đáo quy định, dẫn đến việc hướng dẫn triển khai chưa thống nhất với Bộ Y tế.

Để giải quyết triệt để tình trạng này, từ tháng 10, Bộ Y tế thực hiện phân quyền, cho phép các cơ sở tự chủ tổ chức đào tạo dựa trên các tiêu chí, tiêu chuẩn hiện hành thay vì phải qua thẩm định và cấp phép trước như trước đây. Cơ quan quản lý sẽ tập trung "hậu kiểm" vào những nhóm có nguy cơ cao, kiểm tra hồ sơ và đánh giá xem việc đào tạo có ảnh hưởng đến an toàn của người bệnh hay không.

Phát biểu về chủ trương phân quyền, TS.BS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) nhấn mạnh: "Tự chủ không phải là tự do tổ chức, mà các đơn vị phải nghiên cứu các tiêu chí, tiêu chuẩn, hướng dẫn để thực hiện cho đúng. Việc phân quyền được định hướng áp dụng đối với cả đơn vị công lập và ngoài công lập. Các cơ sở phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, tiêu chuẩn và hướng dẫn chuyên môn. Cơ quan quản lý không được đặt thêm các rào cản kỹ thuật, hành chính trái với chủ trương chung". Ông Quang cũng kiên quyết yêu cầu: "Trên cơ sở như vậy, chúng ta phải thống nhất sau hội thảo hôm nay, bắt đầu từ tháng 10 năm nay, không còn đơn vị nào thực hiện không đúng các quy định nữa".

Chứng chỉ đào tạo không đồng nghĩa với quyền thực hiện kỹ thuật

Từ thực tiễn quản lý địa phương, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết nhu cầu đào tạo, chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu hiện đang rất lớn. Tuy nhiên, ông lưu ý một điểm dễ nhầm lẫn là việc có chứng chỉ đào tạo không đồng nghĩa với việc người hành nghề đương nhiên được thực hiện kỹ thuật đó tại nơi làm việc.

Sau khi nhân viên y tế hoàn thành khóa học và được cấp chứng chỉ hợp pháp, cơ sở khám chữa bệnh phải tiến hành đánh giá năng lực thực tế. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu khẳng định: "Có chứng chỉ đào tạo kỹ thuật nhưng chưa có quyết định cho phép thực hiện thì vẫn chưa đủ điều kiện". Chỉ khi có quyết định bằng văn bản từ người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở, nhân viên y tế mới được phép thực hiện, và nếu thiếu giấy phép này, chi phí kỹ thuật có thể bị cơ quan bảo hiểm y tế từ chối thanh toán.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Sở Y tế TPHCM cũng cảnh báo về tình trạng một số cơ sở cử nhân viên đi học, sau đó tự tổ chức đào tạo lại dù không đáp ứng đủ điều kiện. "Một cơ sở thực hiện được kỹ thuật chưa hẳn đủ năng lực để đào tạo kỹ thuật đó, bởi nếu không có ca bệnh thì không thể đào tạo thực hành", ông Châu nói. Sở Y tế TPHCM kiến nghị Bộ Y tế cần xây dựng khung chuẩn đầu ra tối thiểu về kiến thức và năng lực thực hành để làm căn cứ đào tạo; đồng thời chuẩn hóa dữ liệu để mỗi chứng chỉ cấp ra đều phải truy xuất được và gắn chặt với trách nhiệm của cơ sở đào tạo.

Đào tạo phải gắn liền với năng lực thực tế và an toàn người bệnh

Chia sẻ dưới góc độ của cơ sở y tế trực tiếp giảng dạy, Thiếu tướng, TS.BS Trần Quốc Việt, Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 cho rằng với các khóa cấp chứng chỉ kỹ thuật, đơn vị đào tạo phải chứng minh được đầy đủ điều kiện về trang thiết bị, nơi thực hành, số lượng ca bệnh và đội ngũ giảng viên. Hiệu quả của công tác đào tạo không nằm ở số lượng người học, thời gian học hay số chứng chỉ được phát ra.

Mục tiêu quan trọng nhất là sau khóa học, nhân viên y tế phải có đủ năng lực để thực hiện kỹ thuật chuyên môn một cách độc lập và đảm bảo an toàn tuyệt đối trên người bệnh. Việc đánh giá chất lượng học viên không thể chỉ dựa vào hồ sơ giấy tờ mà cần phải xem xét sát sao cả quá trình học tập lẫn khả năng thực hiện kỹ thuật thực tế. TS.BS Trần Quốc Việt đề xuất cần tăng cường sự liên kết, hợp tác giữa các cơ sở đào tạo, cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan quản lý để chương trình bám sát nhu cầu thực tế, góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực y tế vững chuyên môn, giỏi thực hành.