NSƯT Kim Cúc là một trong những giọng đọc huyền thoại của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử phát thanh với bản tin chiến thắng ngày 30/4/1975. Giọng đọc của bà cũng gắn liền với chương trình “Đọc truyện đêm khuya”, trở thành ký ức quen thuộc của nhiều thế hệ thính giả. 

Giọng đọc huyền thoại ghi dấu lịch sử

NSƯT Kim Cúc (tên thật Phan Thị Kim Cúc), sinh năm 1945 tại Nam Định (nay thuộc Ninh Bình), từng là học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Đây là một trong những ngôi trường danh tiếng nhất tại Nam Định cũ và nằm trong top 3 trường THPT hàng đầu cả nước. 

Sau khi tốt nghiệp phổ thông, bà bắt đầu con đường nghệ thuật tại đoàn văn công Lục Ngạn với vai trò ca sĩ. Năm 1967, khi đang chuẩn bị biểu diễn phục vụ chiến sĩ tại chiến trường Đường 9 - Nam Lào, bà bất ngờ nhận được lời mời đọc bản tin chiến thắng cho quân đội tại Đài Tiếng nói Việt Nam. Chỉ một ngày sau buổi thử giọng, bà được yêu cầu rời đoàn văn công để chính thức nhận nhiệm vụ mới tại Đài.

Dù công việc bận rộn, bà vẫn tranh thủ theo học đại học tại chức, đồng thời tự học thêm 3 ngoại ngữ gồm tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung nhằm hoàn thiện khả năng phát âm.

Trưa ngày 30/4/1975, khi xe tăng của Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến vào Dinh Độc Lập, giọng đọc của NSƯT Kim Cúc vang lên trong khoảnh khắc lịch sử: “Mời các bạn nghe tin chiến thắng chúng tôi mới nhận được. Đúng 11h30, quân ta tiến vào Sài Gòn, đánh chiếm Dinh Độc Lập. Bộ Tổng tham mưu ngụy - Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện. Cờ đỏ sao vàng phấp phới tung bay trên nóc Dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng”.

Chỉ 15 phút sau thời khắc trọng đại ấy, bản tin chiến thắng đầu tiên đã được phát trên sóng phát thanh quốc gia, lan tỏa niềm tự hào đến khắp mọi miền. Dù chỉ kéo dài chưa đầy một phút trong hàng nghìn bản tin bà từng thực hiện, đây vẫn là dấu ấn thiêng liêng và đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của bà.

Dấu ấn “Đọc truyện đêm khuya”

Từ năm 1969, bà đảm nhận vai trò dẫn chương trình “Đọc truyện đêm khuya” của Đài Tiếng nói Việt Nam và gắn bó với chương trình cho đến khi nghỉ hưu. Sau đó, bà tiếp tục cộng tác và tham gia giảng dạy tại Trung tâm Ứng dụng công nghệ, trực thuộc Đại học Sân khấu Điện ảnh.

Các lớp học do bà phụ trách thu hút học viên từ nhiều lĩnh vực như phát thanh viên, cán bộ tuyên truyền, cán bộ trại giam, thậm chí cả các vị sư. Nhiều người trước khi thi tuyển vào các đài phát thanh, truyền hình đã tìm đến bà để rèn luyện kỹ năng chuyên môn.

Đến năm 2013, bà chính thức dừng cộng tác với chương trình “Đọc truyện đêm khuya” để chăm sóc người chồng bị đột quỵ. Từ thời điểm này, sức khỏe của bà cũng dần suy giảm, khép lại hành trình cống hiến bền bỉ của một giọng đọc từng là biểu tượng trên làn sóng phát thanh quốc gia. Bà kết hôn với một đồng nghiệp tại Đài và có 2 người con, hiện đều đã trưởng thành.

Trước đây, bà vẫn thường xuyên đến Đài để thực hiện các chương trình và giảng dạy các khóa MC tại Trường Sân khấu Điện ảnh. Tuy nhiên, biến chứng của bệnh tiểu đường đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực khiến mắt bà ngày càng suy giảm. Hiện tại, 2 vợ chồng sống nương tựa bên nhau, an yên bên con cháu và tận hưởng tuổi già trong sự bình dị.

Vào năm 2025, BTV Phương Trinh đã đến thăm nghệ sĩ Kim Cúc tại nhà riêng. Dù đã ở tuổi ngoài 80, mái tóc bạc trắng theo năm tháng, nữ nghệ sĩ vẫn giữ được sự minh mẫn, sáng suốt. Đặc biệt, sau nửa thế kỷ kể từ ngày đọc bản tin chiến thắng lịch sử, bà vẫn nhớ rõ từng câu, từng chữ. Giọng đọc của bà vẫn vang lên tròn đầy, hào sảng, chất chứa niềm tự hào như thuở nào.