Những rào cản lớn khi tiếp cận thị trường nhập khẩu

Ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước thách thức vô cùng to lớn khi các thị trường nhập khẩu không còn chỉ chú trọng yếu tố giá cả hay chất lượng cảm quan thuần túy. Xu hướng tiêu dùng trên toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các sản phẩm có tính minh bạch cao, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn xanh và sự phát triển bền vững. Đây là rào cản không nhỏ đối với doanh nghiệp vẫn duy trì thói quen xuất khẩu sản phẩm thô, đóng gói theo quy cách truyền thống thiếu linh hoạt và chưa chú trọng hình thức.

Tại các quốc gia Đông Á như Nhật Bản hay Hàn Quốc, cấu trúc nhân khẩu học đang định hình lại toàn bộ cách thức phân phối hàng hóa. Hộ gia đình có từ một đến hai người hiện chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu dân số đô thị và tiếp tục tăng mạnh. Do đó, người tiêu dùng không còn mua sắm số lượng lớn cho gia đình dùng theo tuần hay tháng. Thay vào đó, họ ưu tiên những mặt hàng được chia thành từng khẩu phần nhỏ gọn, dùng ngay trong ngày hoặc chế biến nhanh chóng cho từng bữa riêng biệt.

Theo ông Bùi Hải Nam, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc, doanh nghiệp đang bỏ lỡ nhiều cơ hội vì chưa nắm bắt kịp thời xu hướng này. Ông cho biết khách hàng luôn kỳ vọng khi mở gói hàng ra, thứ họ nhận được là sản phẩm dùng được trực tiếp mà không cần sơ chế thêm.

Không chỉ dừng ở kích thước bao bì, tiêu chuẩn thẩm mỹ và chất lượng vệ sinh thực phẩm cũng là những bức tường rào khắt khe. Tại Nhật Bản, một mặt hàng trình bày cẩu thả sẽ bị loại bỏ ngay dù chất lượng bên trong tốt đến đâu. Nhãn mác yêu cầu phải thể hiện rõ ràng nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn an toàn và được in ấn chuẩn xác bằng ngôn ngữ địa phương.

Ông Vũ Cường, Tham tán Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam tại Nhật Bản, lưu ý quốc gia này luôn thay đổi và cập nhật quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, bao bì cùng chất phụ gia. Việc không theo dõi sát sao thông tin sẽ khiến doanh nghiệp đối mặt rủi ro trả hàng, đánh mất lòng tin từ đối tác.

Ngoài ra, việc thiếu đồng bộ hệ thống truy xuất nguồn gốc khiến hàng hóa khó thâm nhập vào các chuỗi cửa hàng tiện lợi hiện đại. Yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, chi phí gia tăng cho khâu đóng gói cùng hạ tầng công nghệ quản lý hạn chế đang là những nút thắt lớn. Những yếu tố rào cản này khiến nhiều doanh nghiệp e ngại, qua đó làm giảm đáng kể năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Giải pháp chiến lược chinh phục các thị trường nhập khẩu

Để vượt qua rào cản và biến thách thức thành cơ hội, các doanh nghiệp nông sản Việt Nam buộc phải chuyển mình. Thay vì tiếp tục bán những gì mình có, ngành nông nghiệp cần mạnh dạn thiết kế sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tiễn của thị trường. Đầu tư vào sơ chế sâu, chia nhỏ khẩu phần và thiết kế bao bì hiện đại là hướng đi tất yếu để gia tăng giá trị.

Theo ông Phùng Văn Thành, nguyên Tham tán Thương mại Việt Nam tại Philippines, việc cơ cấu lại quá trình sản xuất phải gắn liền với thực tế tiêu dùng. Ông nhấn mạnh đẩy mạnh chế biến sâu, giảm xuất khẩu thô và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh là điều kiện tiên quyết để giữ vững, mở rộng thị phần. Thực tế cho thấy, một sản phẩm được sơ chế chuẩn mực sẽ tạo ra giá trị lợi nhuận vượt trội so với bán thô nguyên bản.

Song song với việc đổi mới hình thức sản phẩm, ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng là yêu cầu sống còn. Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành nền tảng quan trọng giúp hàng hóa tự tin bước vào những kênh phân phối khắt khe nhất thế giới. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần hiểu đúng bản chất của công cụ công nghệ này.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết hệ thống này không phải cơ chế ưu tiên riêng biệt. Ông khẳng định truy xuất nguồn gốc là công cụ giúp chứng minh sản phẩm được sản xuất đúng quy trình, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, bảo đảm an toàn và minh bạch xuất xứ. Mọi thủ tục kiểm dịch tiêu chuẩn vẫn phải được tuân thủ nghiêm ngặt.

Nhận thức rõ tầm quan trọng chiến lược, Chính phủ đang quyết liệt chỉ đạo hoàn thiện hạ tầng số. Tính đến hiện tại, hàng vạn sản phẩm từ hàng trăm vùng trồng đã được kết nối dữ liệu. Việc tích hợp các giải pháp công nghệ tiên tiến như chuỗi khối cũng được đẩy mạnh để nâng cao tính bảo mật, độ tin cậy của toàn bộ hệ thống lưu trữ. Đây là bước tiến vô cùng lớn góp phần minh bạch hóa thị trường và nâng cao niềm tin.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cũng yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng tốc hoàn thiện dữ liệu chuyên ngành. Ông khẳng định triển khai nền tảng truy xuất nguồn gốc không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật đơn thuần mà mang ý nghĩa chiến lược dài hạn đối với quản lý ngành, phát triển thị trường tiêu thụ. Với sự đồng bộ này, nông sản Việt Nam hoàn toàn đủ sức chinh phục người tiêu dùng khó tính nhất.