Mức nhiệt kỷ lục đẩy hệ thống khí hậu vào vùng chưa từng khám phá

Theo dữ liệu từ Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Liên minh châu Âu, vào ngày 21/6/2026, nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu đã cán mốc 20,86 độ C. Con số này chính thức xô đổ kỷ lục 20,83 độ C từng được thiết lập vào năm 2024. Đáng chú ý hơn, một bộ dữ liệu khác từ Cơ quan Hàng hải Copernicus do tổ chức phi lợi nhuận Mercator Ocean International vận hành cũng ghi nhận mức nhiệt lên tới 21 độ C trong cùng ngày, vượt kỷ lục cũ khoảng 0,17 độ C.

Sự gia tăng nhiệt độ này khiến giới khoa học vô cùng lo ngại. Dù chưa thể khẳng định chắc chắn đây chỉ là hiện tượng mang tính tạm thời hay là dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng mới, ông Carlo Buontempo, Giám đốc C3S, đã đưa ra lời cảnh báo: "Những điều kiện hiện nay có thể đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn chưa từng có tiền lệ. Với sức nóng của đại dương ở mức cao như vậy, thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến hàng loạt kỷ lục nhiệt độ mới bị xô đổ trong những tháng tới".

Tác động kép từ hiện tượng El Nino và biến đổi khí hậu

Nguyên nhân chính dẫn đến sự nóng lên bất thường của các đại dương là sự kết hợp giữa hiện tượng tự nhiên El Nino và cuộc khủng hoảng khí hậu do con người gây ra. Cục quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận El Nino đã chính thức xuất hiện từ ngày 11/6. Đây là pha ấm của chu kỳ Dao động Nam (ENSO), đặc trưng bởi sự ấm lên bất thường của vùng nước dọc xích đạo khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.

Dù mới bắt đầu hình thành, El Nino năm nay được dự báo sẽ phát triển thành một trong những đợt mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, với nguy cơ đẩy nhiệt độ mặt biển tăng tới 3,8 độ C so với mức trung bình vào tháng 12 tới.

Tuy nhiên, El Nino không phải là "thủ phạm" duy nhất. Biến đổi khí hậu xuất phát từ việc tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) đóng vai trò chủ chốt. Trong nhiều thập kỷ qua, đại dương giống như một "bể chứa nhiệt" khổng lồ của Trái Đất, âm thầm hấp thụ đến 90% lượng nhiệt dư thừa. Ông Michael Meredith, nhà khoa học đại dương thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh, nhấn mạnh rằng việc bề mặt biển ấm lên không có gì bất ngờ, nhưng tốc độ gia tăng như hiện nay thực sự đang ở mức vô cùng báo động.

Hệ lụy khôn lường đối với thời tiết cực đoan và sinh thái biển

Đại dương nóng lên không chỉ là những con số trên biểu đồ mà còn mang theo những hậu quả tàn khốc, tác động trực tiếp đến đời sống nhân loại cũng như tự nhiên. Lượng không khí ấm bốc lên từ mặt biển cung cấp một nguồn năng lượng dồi dào, khiến các đợt nắng nóng kéo dài hơn và bão hoành hành dữ dội hơn. Đồng thời, nhiệt độ cao làm tăng tốc độ bốc hơi nước, dẫn đến những đợt mưa lớn và lũ lụt cực đoan.

Dưới mặt nước, hệ sinh thái biển đang phải gánh chịu những tổn thất nặng nề. Nhiệt độ nước biển tăng cao là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hiện tượng tẩy trắng rạn san hô trên diện rộng. Nếu tình trạng này kéo dài, nó sẽ kéo theo sự suy vong của hàng loạt sinh vật biển phụ thuộc vào san hô, phá vỡ chuỗi thức ăn. Ngoài ra, sự giãn nở của đại dương khi nóng lên cũng đang góp phần đẩy nhanh quá trình mực nước biển dâng, đe dọa các khu vực ven bờ trên toàn thế giới.