Nới trần tỷ lệ LDR và những thay đổi trong cách tính toán

Theo quy định tại Điều 12 của Thông tư 50, các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ LDR tối đa ở mức 95%, tăng mạnh so với giới hạn 85% hiện hành được áp dụng theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN. Sự điều chỉnh nới lỏng mức trần này sẽ giúp các tổ chức tín dụng giải tỏa đáng kể áp lực huy động vốn, từ đó tạo thêm dư địa để mở rộng tăng trưởng tín dụng và bảo vệ biên lãi thuần (NIM).

Đi kèm với việc nâng giới hạn, công thức xác định tỷ lệ LDR cũng được thay đổi để phản ánh chính xác hơn cấu trúc và độ ổn định của nguồn vốn ngân hàng. Cụ thể, tử số của tỷ lệ LDR sẽ bao gồm dư nợ gốc nội bảng mà ngân hàng chịu rủi ro phát sinh từ hoạt động cho vay, kể cả dư nợ từ nhận ủy thác và ủy thác cho tổ chức tín dụng khác vay. Tuy nhiên, ngân hàng sẽ được loại trừ khỏi tử số các khoản cho tổ chức tín dụng khác vay và số dư vay tái cấp vốn của NHNN không nhằm mục đích hỗ trợ thanh khoản.

Đối với mẫu số, tổng tiền gửi sẽ được tính toán dựa trên tiền gửi của tổ chức và cá nhân, kết hợp cùng các nguồn khác như trái phiếu trong nước đủ điều kiện tính vào vốn cấp 2, vốn điều lệ, lợi nhuận chưa phân phối và nguồn vay nước ngoài. Đồng thời, NHNN quy định loại trừ hoàn toàn tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước, tiền gửi của các ngân hàng khác, và tiền ký quỹ của khách hàng ra khỏi tổng tiền gửi. Theo TS Châu Đình Linh, chuyên gia tài chính, sự thay đổi toàn diện cả tử số và mẫu số này sẽ mang lại lợi thế lớn cho những ngân hàng sở hữu nguồn tiền gửi dân cư ổn định, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao, vốn tự có dày dặn và ít phụ thuộc vào dòng vốn ngắn hạn.

Lộ trình tiến tới chuẩn mực quản trị rủi ro Basel III

Bên cạnh tỷ lệ LDR, thời điểm áp dụng giới hạn mới còn được gắn liền chặt chẽ với lộ trình triển khai hai chỉ tiêu thanh khoản quan trọng là tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR).

Tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) là thước đo tỷ lệ tài sản có tính thanh khoản cao đủ điều kiện trên dòng tiền ra ròng trong 30 ngày tiếp theo. Chỉ tiêu LCR sẽ chính thức bắt đầu lộ trình áp dụng từ ngày 1/10/2028 với ngưỡng tối thiểu là 50%, sau đó sẽ tăng đều đặn thêm 10 điểm phần trăm mỗi năm để đạt mức 100% vào ngày 1/10/2033.

Song song đó, tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) giúp đánh giá khả năng cân đối giữa nguồn vốn ổn định sẵn có và nguồn vốn ổn định yêu cầu trong vòng 1 năm. Đối với NSFR, mức tối thiểu bắt buộc là 90% từ ngày 1/10/2028, tiếp tục tăng lên 95% từ ngày 1/10/2029 và hoàn thành ngưỡng 100% kể từ ngày 1/10/2030.

Cơ chế miễn trần và chế tài xử lý vi phạm thanh khoản

Kể từ thời điểm bắt đầu áp dụng các tỷ lệ LCR và NSFR theo Thông tư 50, các ngân hàng sẽ không còn phải tuân thủ và báo cáo tỷ lệ LDR theo quy định cũ của Thông tư 22/2019/TT-NHNN. Đặc biệt, những ngân hàng có năng lực quản trị xuất sắc có quyền đăng ký áp dụng sớm các quy định này với cơ quan quản lý. Nếu được NHNN chấp thuận và áp dụng thành công ngưỡng 100% đối với cả hai chỉ tiêu LCR và NSFR, ngân hàng đó sẽ được miễn tuân thủ giới hạn trần LDR 95%, mặc dù vẫn phải tính toán và duy trì báo cáo số liệu này. Đối với những ngân hàng đang trong lộ trình và chưa đạt ngưỡng 100%, Thông tư nghiêm cấm hành vi công bố đã tuân thủ toàn bộ mà chỉ được phép báo cáo đúng thực trạng.

Để đảm bảo tính kỷ luật, Thông tư cũng quy định rõ các chế tài khi ngân hàng vi phạm tỷ lệ LCR, theo đó NHNN sẽ xem xét xử lý vi phạm và yêu cầu ngân hàng phải tự triển khai các phương án khắc phục như vay vốn từ tổ chức tín dụng khác hoặc ký cam kết gửi tiền có kỳ hạn không huỷ ngang. Cơ quan điều hành sẽ áp dụng biện pháp giám sát tăng cường nếu ngân hàng phải sử dụng các biện pháp tự xử lý ở mức từ 10% trở lên của tài sản có tính thanh khoản cao. Nghiêm trọng hơn, ngân hàng sẽ bị xác định là có nguy cơ mất khả năng chi trả nếu giá trị tài sản có tính thanh khoản cao đủ điều kiện giảm xuống dưới 90% mức yêu cầu trong 30 ngày liên tục.