Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu ngành Thống kê và các cấp phải nâng cao nhận thức về công tác thống kê trong toàn bộ hệ thống chính trị; người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm chỉ đạo và nắm công tác thống kê để thống kê thực sự "là tai, là mắt" của Đảng, Nhà nước.

Sáng 17/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị Thống kê toàn quốc với chủ đề "Tăng cường kỷ luật kỷ cương, nâng cao hiệu lực hiệu quả".

Cùng dự Hội nghị có Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu Tư Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên; đại diện các bộ, ngành Trung ương; đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

Tham dự Hội nghị theo hình thức trực tuyến có hơn 14.000 cán bộ thống kê; cán bộ, lãnh đạo cấp huyện và cấp tỉnh của 63 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Thông tin thống kê đóng vai trò hết sức quan trọng trong hoạch định chính sách

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, thông tin thống kê đóng vai trò hết sức quan trọng, là nguồn thông tin chính thống, có tính pháp lý, là cơ sở để đánh giá, phân tích, dự báo tình hình kinh tế-xã hội cả nước và của từng ngành, lĩnh vực, phục vụ kịp thời sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, hoạch định chính sách của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.

Với quyết tâm xây dựng một bộ máy thống kê vững mạnh nhằm cung cấp thông tin hiệu quả phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Đảng và Nhà nước, phục vụ người dân, hội nghị lần này có một ý nghĩa rất quan trọng, nhằm mục đích tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thống kê tập trung, thống kê bộ, ngành và địa phương thông qua việc đánh giá lại kết quả triển khai thực hiện Luật Thống kê và các nhiệm vụ được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao.

Đồng thời, hội nghị cũng sẽ đề ra những nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới để năm 2030 thống kê Việt Nam đạt trình độ tiến tiến trong khu vực ASEAN và đến năm 2045 trở thành hệ thống thống kê hiện đại trên thế giới như mục tiêu đề ra tại Chiến lược phát triển thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng phát biểu khai mạc hội nghị

Bảo đảm thông tin thường xuyên và đột xuất cho công tác quản lý, điều hành

Báo cáo của Tổng cục Thống kê và các ý kiến tại hội nghị đánh giá hệ thống các văn bản pháp luật về thống kê được sửa đổi kịp thời, sát với điều kiện thực tế và được triển khai có hiệu quả. Minh chứng cho điều này chính là việc Luật Thống kê đã 3 lần được xây dựng và sửa đổi, các nghị định triển khai Luật Thống kê được ban hành ngay sau đó tạo hành lang pháp lý đồng bộ để triển khai các hoạt động thống kê được thông suốt.

Mô hình tổ chức của Tổng cục Thống kê được kiện toàn từ Trung ương tới địa phương; tổ chức thống kê tại bộ, ngành, địa phương được hình thành và dần củng cố. Trình độ, năng lực của người làm công tác thống kê ngày càng được nâng cao đáp ứng nghiệp vụ chuyên môn thống kê. Trên 95% công chức, viên chức công tác trong hệ thống thống kê có trình độ từ đại học trở lên.

Nhiệm vụ chuyên môn được thực hiện nghiêm túc, bài bản với quy trình và phân công cụ thể từ hoạt động thu thập, tổng hợp, xử lý đến công bố, lưu trữ thông tin thống kê. Hoạt động thu thập thông tin thống kê được ứng dụng triệt để công nghệ thông tin trong các khâu. Đặc biệt, trong Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, Tổng điều tra kinh tế năm 2021 đã rút ngắn và tiết kiệm một nửa thời gian xử lý và kinh phí so với các kỳ Tổng điều tra trước.

Thống kê nhà nước đã bảo đảm thông tin thường xuyên và đột xuất cho công tác quản lý, điều hành của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ, ngành và chính quyền địa phương thông qua báo cáo tình hình kinh tế - xã hội. Số liệu thống kê đã được sử dụng thống nhất trong việc đánh giá, tổng kết Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2011-2020 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016-2020 và xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025 ở Trung ương và địa phương; số liệu thống kê cũng được sử dụng trong lập quy hoạch tổng thể quốc gia và từng địa phương.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đại biểu dự hội nghị

Bên cạnh đó, hoạt động thống kê cũng còn những hạn chế như chưa có cơ sở dữ liệu tập trung về thống kê, việc phối hợp, chia sẻ thông tin thống kê giữa hệ thống thống kê của bộ, ngành Trung ương và sở, ngành địa phương với Tổng cục Thống kê còn nhiều hạn chế, nhiều khi chưa kịp thời, đặc biệt vào những thời điểm gấp rút, cần thông tin nhanh, chi tiết.

Công tác phân tích và dự báo được tăng cường nhưng chủ yếu vẫn là mô tả số liệu. Thông tin thu được qua các cuộc điều tra nhiều, nhưng các báo cáo phân tích chuyên đề, chuyên sâu còn hạn chế về số lượng và chất lượng; chủ yếu dừng lại ở việc cung cấp số liệu. Chưa sử dụng nhiều các công cụ, mô hình phân tích trong công tác phân tích và dự báo thống kê. Một số chỉ tiêu thống kê trong hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia chưa được thu thập, tổng hợp và công bố.

Cùng với đó, phương pháp luận thống kê chưa theo kịp sự đổi mới và nhu cầu thực tế trong quá trình chỉ đạo, điều hành ở các cấp. Cơ sở vật chất cần thiết và kinh phí cho công tác thống kê còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu thực hiện công việc.

Thời gian tới, Ngành Thống kê đề ra các nhiệm vụ thực hiện như: Hoàn thiện các văn bản pháp luật phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều và Phụ lục Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia của Luật Thống kê; hiện đại hóa hoạt động thu thập, xử lý và quản trị dữ liệu thống kê; tăng cường công tác bảo đảm và phổ biến thông tin thống kê; xây dựng, hoàn thiện, ban hành và áp dụng các tiêu chuẩn, quy trình, mô hình thống kê.

Cùng với đó, ngành Thống kê hoàn thiện mô hình tổ chức, phát triển nguồn nhân lực; tăng cường cơ sở vật chất và huy động các nguồn lực tài chính phục vụ công tác thống kê; tăng cường tuyên truyền; kiểm tra, giám sát, thanh tra chuyên ngành thống kê…

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đánh giá kết quả đạt được trên các mặt hoạt động công tác thống kê; thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập còn tồn tại và nguyên nhân; tập trung thảo luận, đưa ra các giải pháp nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thống kê tập trung, nhất là công tác thống kê tại các bộ, ngành và địa phương.

Đặc biệt, các đại biểu quốc tế đã chia sẻ và khuyến nghị với ngành Thống kê và Chính phủ Việt Nam những giải pháp để Thống kê Việt Nam có thể hội nhập và phát triển trong cộng đồng thống kê quốc tế và khu vực.

Thống kê "là tai, là mắt" của Đảng và Nhà nước

Hội nghị Thống kê toàn quốc với chủ đề "Tăng cường kỷ luật kỷ cương, nâng cao hiệu lực hiệu quả". Ảnh: VGP

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính dành nhiều thời gian phân tích, nhấn mạnh vai trò, vị trí, tầm quan trọng của công tác thống kê và tác động, ảnh hưởng của hoạt động thống kê với kinh tế-xã hội đất nước.

Tại Việt Nam, cơ quan thống kê quốc gia được thành lập sớm với bề dày truyền thống hơn 70 năm. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng "Thống kê là tai, là mắt của Đảng và Nhà nước". Người xưa cũng tổng kết "nói có sách, mách có chứng". Ngày nay, công tác thống kê với những "con số biết nói" có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt trong việc hoạch định chính sách.

Thủ tướng nhấn mạnh, công tác lãnh đạo chỉ đạo phải xuất phát từ thực tiễn, tôn trọng thực tiễn, bám sát thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo, thực tiễn được thể hiện rất rõ qua các con số thống kê, những thông tin quan trọng được hình thành từ công tác thống kê. Việc phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng phải dựa trên cơ sở dữ liệu lớn.

Do đó, 3 công việc gồm thống kê số liệu, phân tích, đánh giá số liệu và sử dụng số liệu có mối quan hệ rất chặt chẽ. Trong đó, số liệu thống kê là nền tảng, là trung tâm, phân tích, đánh giá, dự báo là động lực cho thống kê phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững và bao trùm, phục vụ người dân với vai trò là trung tâm, là chủ thể, người dân phải được thụ hưởng những kết quả từ công tác thống kê, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng đánh giá cao và biểu dương sự nỗ lực của toàn thể lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động ngành thống kê, góp phần quan trọng vào những thành tựu chung của đất nước trong năm 2021 và thời gian qua.

Theo đó, ngành thống kê đã cơ bản hoàn thành vai trò "là tai, là mắt", thực hiện tốt nhiệm vụ bảo đảm thông tin thống kê phục vụ sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, chính quyền các cấp.

Ngành cũng đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách về thống kê; Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều và phụ lục danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia của Luật Thống kê vào cuối năm 2021. Chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực, năm 2019, Tổng cục Thống kê nhận danh hiệu "Cơ quan Nhà nước chuyển đổi số xuất sắc".

Tổ chức ngành thống kê từ Trung ương đến địa phương được kiện toàn theo hướng chuyên môn hóa. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê được đẩy mạnh; từng bước vững chắc áp dụng các tiêu chuẩn thống kê quốc tế. Thủ tướng nhấn mạnh, phải so sánh với chính mình, với cơ quan, địa phương khác và so sánh với các quốc gia khác thì mới biết mình đang ở chỗ nào, xếp hạng thế nào.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cơ bản đồng tình với những bất cập, hạn chế được nêu trong báo cáo và các ý kiến. Đặc biệt, nhận thức ở các cấp chính quyền, đặc biệt là của người đứng đầu, nhìn chung còn chưa xứng tầm vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác thống kê. Đầu tư cho công tác thống kê còn chưa tương xứng. Nhân lực làm công tác thống kê chưa được coi trọng. Sự phối hợp của các cơ quan còn hạn chế. Việc phân tích, đánh giá, sử dụng số liệu thống kê chưa có hiệu quả cao. Cải cách hành chính, chuyển đổi số còn chậm dù đã được chỉ đạo rất quyết liệt.

Từ kinh nghiệm qua nhiều vị trí công tác tại nhiều cơ quan, nhiều cấp khác nhau, Thủ tướng cho biết trong nhiều trường hợp còn thiếu các số liệu, dữ liệu để đưa ra các quyết định, chính sách.

Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm Phòng truyền thống của ngành thống kê

Người dân phải được thụ hưởng thành quả, không ai bị bỏ lại phía sau nhờ công tác thống kê

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhận định, năm 2022 là năm có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu của Kế hoạch 5 năm 2021-2025. Dự báo tình hình quốc tế, trong nước có những thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen, nhưng khó khăn, thách thức nhiều hơn...

Trong bối cảnh đó, chúng ta phải thực hiện "đa mục tiêu" nhất là phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội vừa sẵn sàng phòng, chống dịch; chỉ đạo thúc đẩy toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội trong trạng thái bình thường mới; thực hiện đồng bộ Chương trình phòng, chống dịch bệnh gắn với Chương trình phục hồi phát triển kinh tế-xã hội.

Theo đó phải đảm bảo kinh tế-xã hội hồi phục nhanh, phát triển bền vững; giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; ổn định chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội; đảm bảo an sinh xã hội trong bất cứ hoàn cảnh nào; tiếp tục hội nhập sâu rộng, là bạn, là đối tác tin cậy và có trách nhiệm với tất cả các nước trong cộng đồng quốc tế.

"Chính phủ đưa ra chủ đề của năm 2022 là "Đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi và phát triển" và ngành Thống kê cũng có chủ đề của năm là "Tăng cường kỷ luật, kỷ cương; nâng cao hiệu lực, hiệu quả" là rất phù hợp", Thủ tướng đánh giá.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng đưa ra quan điểm chỉ đạo chung là "Suy nghĩ phải chín, tư tưởng phải thông, quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, làm việc nào dứt điểm việc đó, đồng thời thường xuyên đôn đốc, đánh giá, kiểm tra, giám sát đến kết quả cuối cùng.

Đối với những vấn đề đã "chín, đã rõ", được thực tiễn chứng minh là đúng, thực hiện có hiệu quả, được đa số đồng tình thì tiếp tục thực hiện, tiếp tục phát huy; những vấn đề chưa rõ, còn ý kiến khác nhau, chưa có quy định hoặc vượt quy định thì mạnh dạn đổi mới, làm thí điểm, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, mở rộng dần, không cầu toàn, không nóng vội.

Trên quan điểm đó, Thủ tướng yêu cầu ngành Thống kê và các cấp, ngành thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thống kê. Theo đó, phải nâng cao nhận thức về công tác thống kê trong toàn bộ hệ thống chính trị, đặc biệt là đối với người đứng đầu ở các cấp chính quyền. Đề nghị người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm chỉ đạo và nắm công tác thống kê để thống kê thực sự "là tai, là mắt" của Đảng, Nhà nước.

Công tác thống kê phải đảm bảo trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch, liên tục, lưu trữ và hội nhập. Số liệu thống kê phải được phân tích, đánh giá, dự báo và sử dụng phục vụ đắc lực cho xây dựng, hoạch định chính sách.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu nâng cao hơn nữa chất lượng đội ngũ công chức, viên chức; cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gắn với vị trí việc làm. Coi trọng và đầu tư cho ngành Thống kê, trên nguyên tắc có trọng tâm, trọng điểm.

Đầu tư hơn nữa cho nâng cao chuyển đổi số trong hoạt động thống kê và ngành Thống kê, trong đó phải kết hợp các nền tảng công nghệ để phục vụ công tác thống kê có hiệu quả.

Các bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả trong công tác thống kê; đẩy mạnh hợp tác quốc tế sâu rộng trong lĩnh vực thống kê. Đảm bảo việc chi phí hành chính cho công tác thống kê phải thấp; người dân phải được thụ hưởng thành quả, không ai bị bỏ lại phía sau.

Về các kiến nghị của Tổng cục Thống kê, Thủ tướng giao các bộ, ngành trong phạm vi, nhiệm vụ được phân công sớm nghiên cứu và có trả lời bằng văn bản, báo cáo Thủ tướng Chính phủ những việc vượt thẩm quyền.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tin tưởng, ngành Thống kê với nỗ lực lớn, quyết tâm cao, tinh thần đổi mới mạnh mẽ, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Thống kê Việt Nam sẽ phát triển vượt bậc, phục vụ ngày càng tốt hơn công tác lãnh đạo, chỉ đạo điều hành của Đảng, Nhà nước, Chính phủ; khẳng định và đóng góp vai trò ngày càng lớn đối với công tác thống kê của khu vực và thế giới; trước mắt là phục vụ mục tiêu phục hồi kinh tế - xã hội nhanh và phát triển bền vững.