Nguồn cung thiếu hụt đẩy giá mận nội ngang hàng nhập khẩu

Tại thị trường tiêu thụ lớn như TP. HCM, từ đầu tháng 4, mận hậu đã bắt đầu xuất hiện tại các cửa hàng trái cây nhưng số lượng còn rất hạn chế. Khảo sát thực tế cho thấy, hàng loại 1 với kích cỡ từ 20 đến 25 trái mỗi kg đang được chào bán quanh mức 250.000 đồng/kg. Trong khi đó, các dòng mận loại 2 và loại 3 có giá dao động từ 85.000 đến 150.000 đồng/kg, tùy vào chất lượng và kích cỡ quả. Theo đánh giá của nhiều tiểu thương, đây là mức giá cao hiếm thấy đối với mặt hàng nông sản nội địa ngay từ thời điểm mở đầu mùa vụ.

Chị Thanh, chủ một cửa hàng trái cây tại phường Xuân Hòa, cho biết nguồn hàng đầu mùa hiện nay cực kỳ khan hiếm, đặc biệt là những dòng quả to tuyển chọn. Mỗi đợt nhập, chị chỉ lấy được khoảng 50 kg để phục vụ khách quen. Chị cũng chia sẻ thêm rằng dù đã sang tháng 4, giá mận vẫn cao hơn mọi năm do chi phí vận chuyển đang có xu hướng tăng mạnh. Hiện tại, giá mận nội địa loại 1 không hề thua kém các loại trái cây nhập khẩu cao cấp như nho Mỹ hay mận Australia, vốn cũng đang ở mức 200.000 đến 250.000 đồng/kg.

Tại khu vực phường Bến Thành, chị Trang – một tiểu thương – đã nhập được 4 đợt mận với tổng sản lượng gần 2,5 tạ từ đầu vụ đến nay. Hiện chị đang bán loại mận có kích cỡ 30 trái/kg với mức giá khoảng 145.000 đồng/kg. Theo quan sát của chị, người tiêu dùng năm nay đánh giá rất cao chất lượng mận hậu sớm nhờ quả to, đồng đều, có vị giòn và chua thanh, dễ ăn. Chính vì đây là loại trái cây chỉ có một vụ duy nhất trong năm nên nhu cầu của khách hàng luôn ở mức cao, dẫn đến tình trạng hàng về đến đâu tiêu thụ hết đến đó.

Ngay cả tại các trung tâm phân phối lớn như chợ đầu mối nông sản Thủ Đức, lượng mận hậu đổ về cũng chưa nhiều. Mỗi ngày chỉ có một vài đầu mối có hàng với sản lượng nhỏ giọt, không đủ đáp ứng sức mua từ các đại lý bán lẻ. Giá bán buôn tại chợ hiện dao động từ 130.000 đến 150.000 đồng/kg, song tình trạng “cháy hàng” vẫn thường xuyên xảy ra. Nhiều tiểu thương tại đây cho biết có những ngày hoàn toàn không có hàng để cung cấp cho các mối lái tỉnh lẻ hoặc hệ thống cửa hàng nhỏ.

Giải thích về sự thiếu hụt này, ông Nguyễn Văn Thành, một thương lái chuyên thu mua mận tại Sơn La, nhận định sản lượng mận đầu mùa năm nay đã giảm khoảng 10% do các yếu tố thời tiết không thuận lợi. Đáng chú ý, nguồn hàng tuyển chọn từ khu vực Mộc Châu hiện không dồi dào như những năm trước, khiến giá thu mua đầu vào khó có thể hạ nhiệt trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh chi phí xăng dầu tăng cao đã trực tiếp kéo theo chi phí vận chuyển logistics đi lên, qua đó góp phần đẩy giá bán lẻ tại các đô thị lên mức cao kỷ lục.

Ứng dụng công nghệ rải vụ nâng cao giá trị nông sản

Trước thực trạng thị trường khan hiếm nguồn cung, các vùng trồng mận trọng điểm tại Sơn La như Phiêng Khoài (cũ) và Mộc Châu đang tích cực triển khai các giải pháp kỹ thuật nhằm chủ động nguồn hàng. Theo bà Phạm Thị Lan, Cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Sơn La, toàn tỉnh hiện duy trì diện tích trồng mận ổn định khoảng 12.000 ha, với sản lượng ước đạt 80.000 tấn. Tuy nhiên, do sản lượng mận trái vụ và đầu vụ thấp hơn năm ngoái nên giá trị kinh tế mang lại cho người nông dân đang ở mức rất cao. Bà Lan cũng lưu ý rằng các vườn canh tác theo tiêu chuẩn GlobalGAP luôn có chất lượng vượt trội và giá bán cao hơn mặt bằng chung.

Tại xã Phiêng Khoài, không khí thu hoạch mận chín sớm đang diễn ra sôi động với hơn 30 điểm thu mua hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm. Ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài, cho biết địa phương hiện có hơn 2.600 ha mận, trong đó diện tích mận trái vụ và chín sớm chiếm khoảng 30%. Ông khẳng định việc chủ động điều tiết cho cây ra trái rải vụ đang trở thành hướng đi mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm lên gấp nhiều lần mà còn giảm áp lực tiêu thụ khi bước vào chính vụ.

Gia đình anh Nguyễn Văn Năm tại bản Cồn Huất là một trong những hộ tiên phong trong việc xử lý mận ra quả sớm trên diện tích hơn 10 ha với trên 1.000 gốc cây. Anh chia sẻ rằng nhờ đầu tư hệ thống tưới tự động và áp dụng kỹ thuật chăm sóc bài bản, vườn mận của gia đình sinh trưởng tốt và cho năng suất cao. Từ dịp Tết Dương lịch đến nay, gia đình anh đã thu hoạch được khoảng 10 tấn quả, mỗi ngày bình quân hái từ 3 đến 9 tạ. Với mức giá ổn định như hiện nay, anh dự kiến vụ mận chín sớm có thể mang lại doanh thu trên 600 triệu đồng.

Trong vai trò là đơn vị kết nối tiêu thụ, chị Lê Hương Mơ, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Hương Mơ, cho biết mỗi ngày HTX đang xuất bán từ 2 đến 4 tấn mận chín sớm. Các sản phẩm chủ yếu được vận chuyển đến các đầu mối lớn tại Hà Nội, Hưng Yên và Thanh Hóa để phân phối ra thị trường. Bên cạnh đó, chị cũng cho biết thêm một kênh tiêu thụ hiệu quả khác là thông qua các sàn thương mại điện tử, với lượng đơn hàng dao động từ 50 đến 150 đơn mỗi ngày. Theo chị Mơ, chính chất lượng quả giòn ngon, ít chua đã giúp mận Phiêng Khoài giữ vững niềm tin của người tiêu dùng và đảm bảo giá bán ổn định.

Tại khu vực Mộc Châu, anh Trịnh Việt Cường cũng đang gặt hái thành công từ 4 ha mận trái vụ trong tổng diện tích 8 ha của gia đình. Anh cho biết, để có thể thu hoạch mận xuyên suốt từ tháng 12 năm trước đến tháng 5 năm sau, gia đình đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và áp dụng nghiêm ngặt kỹ thuật tỉa cành, điều tiết nước. Theo kinh nghiệm của anh, việc làm mận trái vụ đòi hỏi người trồng phải có trình độ kỹ thuật cao và sự kiên trì trong khâu phòng trừ sâu bệnh. Chỉ khi đánh giá đúng độ tuổi của cây và cung cấp đủ dinh dưỡng, mận mới đạt được mẫu mã đẹp, hương vị đặc trưng và bán được giá cao.