Đền Đức Thánh Cả, tọa lạc tại thôn Vạn Thắng, là nơi thờ Tứ Vị Thánh Nương những vị phúc thần tiêu biểu trong tín ngưỡng thờ Mẫu, được nhân dân tôn kính vì có công bảo vệ cuộc sống và che chở cho ngư dân. Ngôi đền có lịch sử hình thành từ hàng thế kỷ trước, từng là một công trình kiến trúc bề thế gồm Tiền đường, Trung đường và Hậu cung. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, đặc biệt là hai cuộc chiến tranh, phần lớn kiến trúc đã bị tàn phá, song nghinh môn cổ kính vẫn hiên ngang tồn tại như minh chứng sống động cho giá trị trường tồn của di tích.

Nhằm gìn giữ di sản quý báu này, Thủ nhang trong đền cùng cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương đã chung tay trùng tu, tôn tạo, giúp ngôi đền ngày càng khang trang, uy nghi hơn. Từ đó, lễ hội truyền thống cũng được khôi phục và phát triển, trở thành điểm nhấn văn hóa tâm linh mỗi độ xuân về.

Theo ghi chép của các bậc cao niên, lễ hội có nguồn gốc từ cuối thế kỷ XVIII, được duy trì qua nhiều thế hệ với các nghi thức truyền thống như lễ vào các ngày 12/2, 12/6 và 12 tháng Chạp. Đến nay, lễ hội vẫn giữ được nét cổ truyền, đồng thời có sự điều chỉnh phù hợp với đời sống hiện đại.

Lễ cầu Quốc Thái Dân An tại Đền Đức Thánh Cả - Nét đẹp văn hoá tâm linh đầu xuân

Ngay từ sáng ngày 13 tháng 2 âm lịch, các làng trong xã đã tổ chức rước lễ về đền. Nghi thức rước kiệu du xuân – điểm nhấn đặc sắc của lễ hội – diễn ra trong không khí tưng bừng với đoàn rước dài hàng kilomet, gồm cờ hội, chiêng trống và linh vị Tứ Vị Thánh Nương được trang trọng đặt trên kiệu. Đoàn rước đi qua các làng, dừng lại tại trung tâm văn hóa xã để thực hiện nghi lễ trước khi trở về đền.

Trong không khí trang nghiêm và thành kính, lễ cầu Quốc Thái Dân An được tổ chức long trọng tại Đền Đức Thánh Cả, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về tham dự, dâng hương cầu nguyện. Buổi lễ Cậu Vũ Ngọc Chinh chủ trì, cùng tham gia của các bô lão, Nhân dân địa phương và khách thập phương. Nghi lễ được tiến hành theo đúng truyền thống văn hoá tâm linh, bao gồm các phần dâng hương, dâng lễ, khấn nguyện và cầu an, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân và thần linh.

Sau nghi thức dâng hương là lễ đánh trống khai hội. Cậu Vũ Ngọc Chinh Thủ nhang Đền Đức Thánh Cả, đọc chúc văn ca ngợi công đức các vị thánh thần đã có công hộ quốc an dân. Tiếp đó là nghi lễ tế thần trang trọng do các cụ cao niên thực hiện, thể hiện sự tôn kính và gìn giữ truyền thống lâu đời.

Với ước nguyện Quốc Thái Dân An, mưa thuận gió hoà, Nhân dân ấm no, hạnh phúc, buổi lễ không chỉ mang ý nghĩa cầu phúc đầu năm mà còn góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Không gian linh thiêng của ngôi đền cùng sự thành tâm của người dân đã tạo nên một buổi lễ trang trọng, ấm cúng và giàu ý nghĩa.

Song song với phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động như kéo co, cầu khỉ, thi nấu ăn, cắm hoa, trang trí mâm lễ, văn nghệ quần chúng… tạo nên không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng. Công tác đảm bảo an ninh, an toàn cũng được chú trọng, góp phần giúp lễ hội diễn ra thuận lợi. Ngày cuối cùng của lễ hội là nghi thức tạ lễ, tiễn thuyền Long Châu và trao thưởng cho các phần thi. Đây cũng là dịp để Ban tổ chức gửi lời cảm ơn tới Nhân dân và du khách đã tham gia, đóng góp cho thành công của lễ hội.

Không chỉ giữ vai trò thực hành các nghi lễ, Cậu Vũ Ngọc Chinh Thủ nhang tại đền còn được người dân địa phương nhắc đến như một người “giữ hồn” cho lễ hội. Với Cậu Chinh, việc duy trì lễ hội không đơn thuần là trách nhiệm, mà còn là tâm nguyện gìn giữ di sản văn hóa tâm linh mà cha ông để lại.

Nhiều năm qua, Cậu Vũ Ngọc Chinh luôn dành trọn tâm huyết cho từng khâu chuẩn bị, từ việc sắp lễ, luyện tập nghi thức, đến việc hướng dẫn các thế hệ trẻ hiểu và tham gia vào các hoạt động truyền thống. Dù trong điều kiện còn nhiều khó khăn, Cậu vẫn cùng Ban quản lý kiên trì duy trì nề nếp lễ hội, đảm bảo các nghi thức được thực hiện đúng chuẩn mực, trang nghiêm.

Chia sẻ với phóng viên, Cậu Vũ Ngọc Chinh Thủ nhang Đền Đức Thánh Cả cho biết công tác chuẩn bị lễ hội được triển khai từ trước khoảng 10 ngày, với sự chung tay của Ban quản lý và sự ủng hộ tích cực từ chính quyền cùng người dân địa phương. Do một số yếu tố khách quan, phần hội năm nay được giản lược, tập trung nhiều hơn vào phần lễ. Cậu cũng bày tỏ mong muốn lễ hội tiếp tục được quan tâm, hỗ trợ để duy trì và phát triển, tránh nguy cơ mai một.

“Điều khiến Cậu Vũ Ngọc Chinh Thủ Nhang Đền Đức Thánh Cả trăn trở nhất không phải là quy mô lễ hội lớn hay nhỏ, mà là làm sao để các giá trị cốt lõi không bị mai một theo thời gian. Chính vì vậy, Cậu Chinh luôn chú trọng việc truyền dạy, khơi dậy ý thức gìn giữ văn hóa trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Chỉ mong bà con luôn đồng lòng, giữ được cái tâm khi làm lễ, để lễ hội không chỉ là hình thức mà thực sự là nơi gửi gắm niềm tin, đạo lý và truyền thống,” Cậu Vũ Ngọc Chinh Thủ nhang tại Đền bộc bạch.

Chính sự tận tụy và lòng thành kính ấy đã góp phần quan trọng giúp Lễ hội Đền Đức Thánh Cả không chỉ được duy trì đều đặn mà còn ngày càng lan tỏa giá trị, trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho người dân vùng biển.

Mỗi mùa lễ hội, người dân của 9 làng trong xã lại tạm gác công việc thường nhật, neo tàu về bến để cùng tham gia, thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần đã che chở cho cuộc sống. Hàng nghìn du khách đổ về tạo nên không gian lễ hội rực rỡ sắc màu, góp phần khẳng định giá trị tâm linh và văn hóa bền vững của Đền Đức Thánh Cả trong đời sống cộng đồng. Lễ hội không chỉ là dịp cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng ven biển xứ Thanh.

Lễ hội Đền Đức Thánh Cả cũng là dịp để cộng đồng cùng hướng về cội nguồn, tăng cường sự gắn kết, đồng thời lan toả tinh thần hướng thiện, sống tốt đời đẹp đạo trong đời sống xã hội hiện đại. Lễ Cầu Quốc Dân An tại Đền Đức Thánh Cả đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hoá tinh thàn của người dân địa phương trong dịp đầu xuân năm mới.