Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam - Nguyễn Văn Thịnh (giữa)

Hiện khu vực kinh tế tập thể, Hợp tác xã (HTX) đang thu hút khoảng 7 triệu thành viên. Trên địa bàn cả nước đã tổ chức được trên 1.600 chuỗi cung ứng nông sản an toàn, trong số các chuỗi nêu trên có sự tham gia của trên 300 công ty, 150 HTX.

Đáng nói, trong liên kết vùng và kết nối tiêu thụ sản phẩm giữa doanh nghiệp với HTX thì vai trò của các bên tham gia hợp tác, liên kết trong chuỗi giá trị nông sản còn nhiều hạn chế (còn gần 70% hợp tác xã nông nghiệp chưa tham gia tiêu thụ nông sản, chưa làm được vai trò cầu nối nông dân với doanh nghiệp, một số HTX có tham gia nhưng cũng ở mức độ, quy mô hạn chế).

Không những vậy, hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân chưa bền vững, chủ yếu vẫn là thỏa thuận mua bán, tổ chức các vùng nguyên liệu đạt chuẩn về chất lượng, sản xuất theo hợp đồng gắn với thị trường tiêu thụ diễn ra chậm. Việc tiêu thụ sản phẩm còn qua nhiều trung gian, hiệu quả kinh tế không cao.

Nhìn nhận những vấn đề trên, ngày 26/10, Tạp chí Kinh Doanh phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn “Đẩy mạnh liên kết vùng – tăng tốc phát triển kinh tế: Kết nối tiêu thụ sản phẩm cho doanh nghiệp, hợp tác xã”.

Diễn đàn có sự tham dự của lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Cục chế biến & Phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT), Vụ thị trường trong nước (Bộ Công Thương), Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, chuyên gia kinh tế-tài chính, đại diện các nhà phân phối, các doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX), các phóng viên báo, đài.

Tại diễn đàn, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam - Nguyễn Văn Thịnh đưa ra một số giải pháp nhằm tiếp tục nghiên cứu hình thành tổ chức quản trị - điều hành cấp vùng phù hợp, đủ sức đảm đương và điều tiết các nhu cầu cấp vùng và thực hiện quản lý nhà nước về phát triển vùng.

Bên cạnh đó, để đưa nông dân vào guồng máy sản xuất lớn trong nền nông nghiệp hiện đại cùng với sự liên kết của doanh nghiệp và HTX thì phải giải quyết được bài toán tích tụ ruộng đất.

Đại diện Liên minh HTX Việt Nam cho rằng cần thắt chặt liên kết “bốn nhà” (trong đó có mô hình liên kết HTX) chính là nhằm khắc phục những hạn chế hiện nay trong sản xuất nông nghiệp, đồng thời xây dựng nền tảng vững chắc, phát huy lợi thế từng địa phương, vùng miền.

Mặt khác, cần quan tâm đầu tư hạ tầng sản xuất và khâu tiêu thụ sản phẩm của các HTX nói riêng và các đơn vị sản xuất kinh doanh nông nghiệp nói chung. Hơn nữa, cần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản xuất (bao gồm cơ cấu cây trồng, vật nuôi) theo hướng chuyên môn hóa theo vùng lãnh thổ và mở rộng liên kết vùng. Liên kết kinh tế giữa doanh nghiệp và HTX, hộ nông dân với vùng nguyên liệu tập trung có mối quan hệ gắn bó mật thiết, chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau.

Toàn cảnh Diễn đàn “Đẩy mạnh liên kết vùng – tăng tốc phát triển kinh tế: Kết nối tiêu thụ sản phẩm cho doanh nghiệp, hợp tác xã”.

Tại diễn đàn, đại diện Tập đoàn TH cũng đưa ra "Mô hình Hợp tác xã kiểu mới với sự tham gia của Tập đoàn TH". Cụ thể theo tham luận từ đại diện Tập đoàn TH, các HTX này sẽ được thành lập mới hoặc tái cấu trúc từ các HTX sẵn có. Đối với việc thành lập mới thì khi tham gia vào HTX, các hộ nông dân ký cam kết tham gia vào HTX, có thể góp tiền (tối thiểu có thể là 1 triệu đồng), góp đất hoặc chỉ cần đăng ký với HTX và Chính quyền địa phương một diện tích đất cụ thể thuộc sở hữu của mình để tham gia vào HTX và thực hiện việc sản xuất, canh tác trên chính phần đất đã đăng ký. Với cách làm này, đất đai vẫn thuộc quyền sở hữu của các nông hộ, còn HTX thì tập hợp được quỹ đất đủ lớn để sản xuất theo cánh đồng mẫu lớn, có như vậy mới đảm bảo việc cung cấp đủ nhu cầu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến.

Các HTX sẽ trực tiếp sản xuất nguyên liệu cung cấp cho các nhà máy chế biến của TH. Được hỗ trợ, hướng dẫn về kỹ thuật, công nghệ, quy trình sản xuất, tổ chức quản trị, điều hành và được bao tiêu sản phẩm đầu ra. Nhờ cách làm này, các HTX đã trở thành là một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi giá trị liên kết sản phẩm.

Tập đoàn TH sẽ ký hợp đồng liên kết với Ngân hàng TMCP Bắc Á để hỗ trợ cho các HTX về tư vấn đầu tư chuỗi giá trị liên kết sản phẩm và cung ứng vốn tín dụng cho các HTX trên cơ sở nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm tín dụng đặc thù phù hợp với tính chất hoạt động của các HTX.

Tập đoàn cũng sẽ thực hiện việc liên kết với chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội (Liên minh HTX, Liên hiệp Phụ nữ,…) trong việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào, sản phẩm đầu ra cũng như đảm bảo về mặt pháp lý cho các hợp đồng bao tiêu sản phẩm, hợp đồng cung cấp sản phẩm giữa HTX và các nhà máy chế biến.

Ngoài ra, Tập đoàn TH còn trực tiếp liên hệ với các cơ quan chức năng, các bộ ngành và các tổ chức quốc tế để xây dựng các đề án sản xuất cung ứng chuỗi liên kết sản phẩm nông nghiệp phát triển bền vững để được cấp các chứng chỉ, chứng nhận chất lượng sản phẩm, mã vùng truy xuất nguồn gốc và các chứng nhận đảm bảo xuất khẩu.