Hiệp định FTA: Lo ngại gia tăng lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại
TH&SP Việc nhiều doanh nghiệp chuyển sản xuất vào Việt Nam nhằm tránh bị áp dụng phòng vệ thương mại khiến Việt Nam đối mặt với nguy cơ trở thành đối tượng bị theo dõi, điều tra.
Trong hơn 3 năm gần đây, từ năm 2017 - quý I/2020, đã có thêm 7 vụ việc mới được khởi xướng điều tra lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ, trung bình mỗi năm đã có 2 vụ việc được tiến hành khởi xướng điều tra. Xu hướng này có thể tiếp tục gia tăng khi Việt Nam có những dấu hiệu về dịch chuyển đầu tư cũng như phạm vi, số lượng sản phẩm bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại hiện nay đang gia tăng.
Thời gian qua, nhiều biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ đã được Bộ Công thương và các cơ quan liên quan phối hợp tích cực triển khai. Tuy nhiên, dù các Bộ, ngành đã nỗ lực trong cảnh báo hành vi lẩn tránh, siết chặt quản lý, giám sát nhưng cho tới nay, nguy cơ lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ vẫn đang gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh xung đột thương mại Mỹ - Trung leo thang và Việt Nam tham gia nhiều Hiệp định FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA.
Gần đây nhất, Hoa Kỳ, quốc gia điều tra lẩn tránh thuế nhiều nhất với Việt Nam với 10 vụ việc, chiếm tỷ lệ gần 50% tổng số vụ việc, đã tự khởi xướng điều tra lẩn tránh thuế với sản phẩm thép tấm không gỉ của Việt Nam. Điều này cho thấy, Hoa Kỳ đang tăng cường quản lý các mặt hàng đã bị áp thuế phòng vệ thương mại để đảm bảo hiệu quả thực thi của các biện pháp đã áp dụng.
Bên cạnh việc tự khởi xướng điều tra vụ việc, Hoa Kỳ sẵn sàng tiếp nhận các yêu cầu điều tra về lẩn tránh thuế mặc dù nguyên đơn trong vụ việc đã nộp quá thời hạn quy định. Thêm vào đó, sản phẩm bị kiện của Việt Nam không giới hạn ở các mặt hàng công nghiệp mà còn có nguy cơ gia tăng ở nhóm sản phẩm nông nghiệp.
Ồ ạt chuyển sản xuất vào Việt Nam nhằm tránh bị áp dụng phòng vệ thương mại khiến Việt Nam đối mặt với nguy cơ trở thành đối tượng bị theo dõi, điều tra
Thời điểm hiện tại, hàng loạt các Hiệp đinh FTA được ký kết đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam gia nhập sâu vào sân chơi toàn cầu. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra nhiều thách thức cho hàng hóa Việt Nam trong vấn đề cạnh tranh, xuất xứ hàng hóa và vấn đề về phòng vệ thương mại.
Bộ Công Thương cho biết, trong thời gian qua, có hiện tượng khi bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại, các doanh nghiệp sản xuất chịu ảnh hưởng tìm cách khắc phục bằng việc chuyển sản xuất ra khỏi nước/nền kinh tế bị áp dụng biện pháp.
Hiện Việt Nam đang có nhiều chính sách thuận lợi đối với đầu tư nước ngoài nên là một trong những lựa chọn của các doanh nghiệp khi quyết định dịch chuyển sản xuất. Tuy nhiên, việc tiếp nhận năng lực sản xuất mới, xuất khẩu từ Việt Nam tăng nhanh khiến Việt Nam dễ trở thành đối tượng theo dõi, điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại bổ sung của nước nhập khẩu.
Nguyên nhân là do các đối tác nhập khẩu nghi ngờ hàng hóa chưa đáp ứng điều kiện khi chuyển đổi về sản xuất tại Việt Nam. Đặc biệt, các nghi ngờ về hàng hóa của Việt Nam “chuyển đổi đáng kể” tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các mặt hàng đang bị áp thuế phòng vệ thương mại được xuất khẩu với số lượng lớn, gia tăng đột biến sang các nước hoặc các mặt hàng bị nghi ngờ về năng lực sản xuất của Việt Nam. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới vấn đề giao thương của Việt Nam, gây ức ép lên cả các doanh nghiệp Việt Nam.
Để xử lý hiệu quả vấn đề này, Bộ Công thương cho rằng, bên cạnh nỗ lực của Chính phủ, doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng, mang tính quyết định để hạn chế nguy cơ bị khởi kiện lẩn tránh thuế, gian lận xuất xứ.
Bộ Công Thương khuyến cáo: “Doanh nghiệp cần không tham gia, tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp. Thực tiễn cho thấy, nếu phát hiện các hành vi này, nước nhập khẩu sẽ áp dụng chế tài “trừng phạt” rất nặng, trong nhiều trường hợp doanh nghiệp sẽ “mất” toàn bộ thị trường xuất khẩu liên quan. Bên cạnh đó, nếu phát hiện các dấu hiệu vi phạm, doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng để điều tra, ngăn chặn, tránh để hành vi của một vài doanh nghiệp làm ảnh hưởng tới các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính”.
Linh An
