Trong quý đầu năm nay, xuất khẩu cá tra bị ảnh hưởng nặng nề do đại dịch COVD-19, điều này tác động ngược trở lại với sản xuất cá tra trong nước.

Theo số liệu của Tổng cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT), tính đến cuối tháng 4/2020, diện tích thả nuôi cá tra của ĐBSCL đạt 3.788 ha (bằng 96,65% so với cùng kỳ năm 2019), diện tích thu hoạch đạt 886 ha (bằng 82,88% so với cùng kỳ 2019). Sản lượng thu hoạch đạt trên 248 nghìn tấn (giảm 17% so với cùng kỳ năm 2019).

Giá cá tra tại ĐBSCL đầu năm nay liên tục giảm, khó tiêu thụ. Cùng với đó nhiều hộ nuôi cá tra ở Bến Tre, Trà Vinh, Tiền Giang… còn đối mặt với xâm nhập mặn tấn công gây bất lợi cho cá tra. Năm nay, hạn đến sớm hơn, kéo dài và duy trì mức cao. Nhiều con sông ở Bến Tre, Trà Vinh và Tiền Giang có độ mặn từ 4‰ - 25‰ khiến cá tra bị tuột nhớt, bỏ ăn, nổ mắt… chết khá nhiều.

Giá cá tra nguyên liệu tiếp tục ổn định.

Giá cá tra nguyên liệu giảm, sản lượng cá tra quá cỡ tăng. Để duy trì sản xuất, người nuôi cá tra tại nhiều địa phương đã chuyển đổi hình thức nuôi, từ nuôi thâm canh sang nuôi quảng canh (mật độ thả thưa, cho cá ăn ít lại), nhằm giảm chi phí, giá thành, hạn chế sự lớn nhanh của cá, chờ tín hiệu của thị trường.

Có thể thấy, giá cá tra tại ĐBSCL trong quý 1/2020 có xu hướng giảm dần dần. Từ mức 20.000 – 21.000 đồng/kg vào thời điểm tháng 1 – đầu tháng 2/2020. Tiếp đó giá giảm về mức 18.000 – 18.500 đồng/kg. Tính đến giữa tháng 2/2020, giá cá tra nguyên liệu tại ĐBSCL giảm 42,6% so với cùng kỳ năm 2019, dao động ở mức 19.500 đồng/kg. Ảnh hưởng của dịch viêm phổi cấp do virus Corona đã khiến XK cá tra sang thị trường Trung Quốc tạm thời bị gián đoạn. Đây là thị trường lớn nhất của cá tra Việt Nam nên ngay khi diễn biến thị trường thay đổi đã tác động ngay tới sản xuất cá tra nguyên liệu.

Mức giá này tiếp tục duy trì suốt tháng 3/2020, giá cá tra bán chỉ bình quân khoảng 18.000 đồng hoặc 19.000 đồng/kg, trong khi chi phí cho mỗi kg cá thương phẩm từ 21.000 đến 22.000 đồng, nên nhiều người nuôi cá tra bị lỗ. Thậm chí có diện tích sau khi cất hầm (bán cá) thì người nuôi không tiếp tục thả cá nữa. Hiện nay, giá cá tra thương phẩm loại 1 dao động ở mức 18.000-18.500 đồng/kg. Như vậy, đây là mức giá ổn định duy trì trong suốt 2 tháng nay và có thể trong tháng 5-6/2020 tới.

Giá cá tra giống dao động từ 26.000 – 27.000 đồng/kg loại 1,5 cm, mẫu 70 con/kg, 24.000 - 24.500 đồng/kg loại 1,7 cm – 2,5 cm.

Sau khi giá cá tra XK trung bình giảm xuống mức 2,15 – 2,25 USD (tháng 10-12/2019) từ giá tốt 2,75 USD vào tháng 3/2019. Giá cá tra phile đông lạnh XK đã tăng lên mức 2,25 – 2,35 USD/kg trong tháng 1/2020. Tuy nhiên, trong tháng 2 và 3/2020, giá cá tra phile đông lạnh XK lại giảm xuống mức dưới 2,2 USD/kg.

Cho tới nay, nhu cầu NK cá tra tại thị trường Trung Quốc – Hồng Kông, thị trường XK lớn nhất, chiếm 22,5% tổng giá trị XK cá tra đang phục hồi trở lại.

Dự báo, khả năng ngành hàng cá tra có khả năng phục hồi hoàn toàn từ quý II/2020 và riêng thị trường Trung Quốc có thể phục hồi vào cuối tháng 5/2020 nên cần có kịch bản điều tiết sản xuất để tránh xảy ra tình trạng thiếu nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Song song đó, Ấn Độ cũng là một thị trường tiềm năng của ngành hàng cá tra Việt Nam trong thời gian tới.

Khả năng ngành hàng cá tra có khả năng phục hồi hoàn toàn từ quý II/2020.

Trước khó khăn của ngành hàng cá tra, Hiệp hội Cá tra Việt Nam đã kiến nghị Chính phủ xem xét có chính sách hỗ trợ giảm, giãn nợ, kéo dài thời gian nộp thuế để hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách tài chính ngân hàng, đo lường thiệt hại doanh nghiệp để đề xuất Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ vốn vay, lãi suất phù hợp; đề ra các giải pháp hỗ trợ hộ nuôi, doanh nghiệp ngành hàng cá tra Việt Nam trong thời gian có dịch và sau dịch.

Đồng thời có giải pháp hỗ trợ chuyển đổi cho các doanh nghiệp, hộ nuôi trong phát triển thị trường trong nước; xúc tiến thị trường trong nước, khôi phục thị trường nước ngoài.

Cũng trong thời gian tới, Hiệp hội Cá tra Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cùng với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là vấn đề nguồn vốn; xúc tiến thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu cá tra vào các thị trường bước đầu đã khống chế dịch COVID-19 như Trung Quốc, châu Âu, Nhật Bản, ASEAN...

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và các hiệp, hội đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu cá tra vào thị trường tiềm năng như Nga, Brazil...; làm việc với các siêu thị, hệ thống phân phối trong nước đẩy mạnh tiêu thụ cá tra trong nước để không bị lệ thuộc, áp lực vào các thị trường xuất khẩu.

Hạ Vy