Độc đáo những con “gà bay” được tạo thế đẹp, oai nghi trên mâm cúng tại Hà Tĩnh
Vào các ngày rằm tháng Giêng, tháng Bảy hay các ngày lễ quan trọng trong năm, nhiều dòng họ lớn tại xã Thạch Châu (huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh) đều cúng tổ bằng những con "gà bay”. Vừa độc đáo và cũng là truyền thống của người dân nơi đây.
![]() |
| Những con gà được tạo thế độc đáo |
Vào những ngày đầu xuân năm mới, các dòng họ lớn tại thôn Minh Quý (xã Thạch Châu, Lộc Hà) lại tổ chức lễ tế tổ. Điều đặc biệt trong mỗi mâm cỗ cúng đều có một con gà được tạo thế đẹp như "gà bay", "gà quỳ", "gà cưỡi mình rùa",... đem dâng cúng tổ tiên thể hiện sự tôn kính, uống nước nhớ nguồn...
Theo người dân, tuy có nhiều thế gà, nhưng khó nhất và đẹp nhất là thế "gà bay". Để tạo được một con gà đẹp, đáp ứng đúng và đủ yêu cầu không hề đơn giản, phải trải qua nhiều công đoạn, tỉ mỉ, đòi hỏi người làm phải thực sự tâm huyết và có nghề.
![]() |
| Thế gà quỳ |
Gà để làm cỗ phải chọn những con được nuôi tại nhà trong vòng 2 năm, nặng khoảng 4 - 6kg, không quá non vì luộc sẽ dễ bị nứt. Sau đó cắt tiết, làm sạch lông và ruột, phải thật cẩn thận để không làm ảnh hưởng đến da gà.
Sau đó đem gà đi luộc, phải căn chỉnh chính xác, không để nước luộc quá sôi, khi xong phải giữ được màu sáng đẹp, gà không bị nứt, mào đứng, thân thẳng thì mới đạt yêu cầu.
![]() |
| Thế gà bay đứng trên mình rùa |
Để tạo được thế gà bay, quỳ, hay đứng đẹp trước khi đem vào luộc, người làm phải dùng 2 chiếc nẹp tre lớn để tạo dáng cho gà; dùng 2 chiếc đinh cứng cố định, còn nẹp tre và dây buộc dùng để tạo thế gà theo ý muốn.
Khi luộn phải chọn nồi đúng kích thước, để gà không bị thâm đen phải ngâm chúng qua nước muối pha loãng với tỷ lệ hợp lý, sau đó luộc trong khoảng 3 tiếng đồng hồ mới được.
![]() |
| Để tạo được một con gà đẹp, đáp ứng đúng và đủ yêu cầu không hề đơn giản |
Không chỉ đẹp, những mâm cỗ cúng với những con gà được tạo thế độc đáo còn thể hiện tấm lòng thành kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên, cầu cho một năm mới sức khỏe, sung túc, đủ đầy...












