Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị định Biểu thuế ưu đãi CEPA.

Thách thức trong quản lý thuế và cam kết cắt giảm

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) được Chính phủ phê duyệt ngày 15/5/2025 bằng Nghị quyết số 130/NQ-CP, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa hai nước. Theo cam kết, Việt Nam thực hiện mức độ tự do hóa thuế nhập khẩu đạt 90,3%, không bao gồm 264 mã hàng thuộc bộ linh kiện đồng bộ (CKD – Completely Knocked Down).

Trong tổng số 11.150 dòng thuế nằm trong cam kết: Xóa bỏ ngay 3.564 dòng thuế (chiếm 31,96%) ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Tiếp tục xóa bỏ 554 dòng thuế sau 3 năm (4,97%). 672 dòng thuế sẽ được xóa bỏ sau 5 năm (6,03%). 3.894 dòng thuế sau 7 năm (34,92%) và 1.381 dòng thuế sau 10 năm (12,39%). Ngoài ra, 1.021 dòng thuế (9,16%) sẽ được giữ nguyên mức thuế hiện hành và 64 dòng thuế (0,57%) không cam kết cắt giảm.

Trong bối cảnh thương mại song phương đang tăng trưởng mạnh, kim ngạch hai chiều giữa Việt Nam và UAE đạt 4,7 tỷ USD năm 2023 và 6,5 tỷ USD năm 2024, với tỷ lệ xuất siêu tăng 40,1%. Nhập khẩu từ UAE năm 2024 đạt 850,7 triệu USD, tăng 25,5% so với năm 2023. Thách thức đặt ra là việc triển khai Biểu thuế ưu đãi phải đảm bảo đầy đủ điều kiện về xuất xứ hàng hóa, chứng từ chứng nhận và tương thích với các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành.

Không chỉ vậy, hàng hóa từ khu phi thuế quan Việt Nam nhập khẩu vào thị trường nội địa cũng phải đáp ứng các tiêu chí tương tự để được hưởng ưu đãi, điều này đặt ra yêu cầu cao về quản lý, giám sát và năng lực thực thi của cơ quan hải quan và doanh nghiệp. Đảm bảo minh bạch xuất xứ và chứng từ chứng nhận là yếu tố then chốt để tránh tranh chấp thương mại quốc tế và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp Việt Nam.

Giải pháp triển khai Biểu thuế ưu đãi và nâng cao hiệu quả thương mại

Bộ Tài chính đề xuất ban hành Nghị định kèm Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt cho giai đoạn 2025-2027, áp dụng mức thuế suất trung bình theo từng năm: 10,7% năm 2025, 9,7% năm 2026 và 8,6% năm 2027. Biểu thuế gồm mã hàng, mô tả hàng hóa và thuế suất, được xây dựng dựa trên Danh mục AHTN 2022, đảm bảo tuân thủ các cam kết quốc tế và quy định pháp luật trong nước, bao gồm Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu, Luật Hải quan 54/2014/QH13, Nghị định 167/2025/NĐ-CP, Luật Quản lý thuế 2019 và Luật Điều ước quốc tế 2016.

Việc áp dụng Biểu thuế CEPA giúp Việt Nam cụ thể hóa cam kết xóa bỏ thuế quan theo lộ trình 10 năm, đồng thời hỗ trợ xuất khẩu hàng hóa vào thị trường UAE. Hàng hóa nhập khẩu từ UAE sẽ được hưởng mức thuế suất ưu đãi nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về xuất xứ và chứng từ. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí mà còn tạo cơ hội mở rộng sản xuất, nhập khẩu nguyên liệu cho chuỗi giá trị trong nước.

Dự thảo Nghị định cũng đảm bảo sự tương thích với Hiệp định Hải quan ASEAN và Danh mục HS 2022 của Tổ chức Hải quan Thế giới, tạo nền tảng pháp lý ổn định, đồng bộ với các văn bản luật hiện hành, từ Luật Tổ chức Chính phủ 2025, Luật tổ chức chính quyền địa phương 2025 đến Luật Quản lý thuế 2019. Đồng thời, các cơ quan quản lý sẽ có công cụ để giám sát, kiểm tra việc áp dụng thuế suất ưu đãi, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế.

Cùng với lộ trình cắt giảm thuế chi tiết, Biểu thuế ưu đãi CEPA kỳ vọng nâng cao hiệu quả quản lý xuất nhập khẩu, thúc đẩy thương mại hai chiều, duy trì xuất siêu sang UAE, tăng nguồn cung nhập khẩu phục vụ sản xuất trong nước và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự đồng bộ này mở ra nhiều cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời khai thác hiệu quả thị trường Trung Đông đang phát triển năng động.

VCCI đề xuất không miễn thuế nhập khẩu với hàng thương mại điện tử giá thấp

Mỹ chính thức tăng gấp đôi mức thuế nhập khẩu đối với nhôm và thép từ hôm nay

Mỹ tăng thuế nhập khẩu thép, nhôm lên 50%: Tác động ra sao với Việt Nam?

Thuế quan Mỹ - Phép thử sức bền với các doanh nghiệp xuất khẩu

Mỹ áp thuế nhập khẩu phân tầng: Thị trường xuất khẩu đối mặt nhiều rủi ro