Hội thảo thu hút hơn 150 đại biểu từ cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp và báo chí cùng tham dự, mang theo nhiều góc nhìn khá thực tế.

Điều đáng nói, Hội thảo diễn ra ngay trước thềm Lễ hội Trà Shan Tuyết Tuyên Quang 2026, như một bước “làm nóng”, không chỉ dừng lại ở hoạt động quảng bá. Đáng bàn, vấn đề đặt ra tại hội thảo không chỉ là làm sao bán thêm chè, mà là làm sao để cây chè thực sự nuôi được người, giữ được rừng và kéo được du khách ở lại để cảm nhận những khác biệt của vùng đất được thiên nhiên ban tặng “kho báu trà cổ” mà không phải địa phương nào cũng có.

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp rất thiết thực cho tương lai phát triển của Trà Shan Tuyết như: đẩy mạnh chế biến sâu để nâng cao giá trị chè, xây dựng thương hiệu đủ mạnh, đạt chuẩn OCOP; đồng thời hình thành các mô hình du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa, sinh thái và cả chăm sóc sức khỏe. Nói cách khác, chè không chỉ để uống mà còn trở thành “chất liệu” cho một hệ sinh thái kinh tế rộng hơn.

Phát biểu khai mạc, TS. Đào Xuân Hưng - Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Câu chuyện của chè Shan Tuyết Hồ Thầu không đơn thuần là kinh tế. Đó còn là hành trình giữ gìn bản sắc và tìm đường phát triển bền vững. Với hơn 1.500 ha chè cổ thụ, trong đó có nhiều cây hàng trăm năm tuổi, vùng đất này giống như đang nắm trong tay một “kho báu” thực sự.

Điểm đáng chú ý là người Dao, người Mông – những cộng đồng đã gắn bó với rừng chè qua nhiều thế hệ được xác định là trung tâm của chuỗi giá trị. Từ trồng, chăm sóc, chế biến đến làm du lịch, tất cả đều xoay quanh sinh kế của họ. Khi người dân sống được bằng chè, thì câu chuyện bảo tồn mới có cơ hội đi đường dài.

“Trong bối cảnh hiện nay, khi xu hướng tiêu dùng xanh, du lịch trải nghiệm và kinh tế tuần hoàn đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, việc kết hợp giữa sản xuất trà Shan Tuyết với du lịch nông nghiệp là một hướng đi đúng đắn, có tiềm năng lớn. Du khách không chỉ đến để thưởng trà, mà còn để trải nghiệm quy trình sản xuất, khám phá văn hóa bản địa, hòa mình vào thiên nhiên và đời sống của người dân vùng cao. Với diện tích tự nhiên hơn 13.680 ha, sở hữu đỉnh Chiêu Lầu Thi và 8.303 ha rừng đặc dụng, Hồ Thầu chuyển hướng từ khai thác tài nguyên sang khai thác giá trị văn hóa”, ông Đào Xuân Hưng cho biết thêm.

Tại các phiên thảo luận, không khí diễn ra cởi mở, căng thẳng. Nhiều đại biểu thẳng thắn chỉ ra những điểm hạn chế: chè chủ yếu vẫn bán thô, thiếu sản phẩm tinh chế, thương hiệu còn mờ nhạt, du lịch thì mới manh nha, chưa thành hệ thống. Muốn đi xa, không thể làm rời rạc.

Một trong những nội dung được thảo luận sâu là câu chuyện  liên kết. Không thể chỉ có nông dân tự làm, mà cần có hợp tác xã, doanh nghiệp, đơn vị lữ hành cùng tham gia. Chuỗi này nếu vận hành trơn tru sẽ tạo ra giá trị cao hơn nhiều so với việc bán nguyên liệu như lâu nay.

Phiên tọa đàm với chủ đề “Gìn giữ di sản & du lịch tuần hoàn” gợi mở nhiều hướng đi đáng chú ý như: xã hội hóa việc bảo tồn cây chè cổ; xây dựng tiêu chuẩn để các nhà vườn có thể đón khách; hay phát triển những không gian trải nghiệm như “trà thất”, nơi du khách không chỉ uống trà mà còn cảm nhận được văn hóa trà một cách trọn vẹn.

Một số ý tưởng hướng đến phân khúc cao cấp cũng được đề cập, như du lịch sức khỏe, nghỉ dưỡng kết hợp thiền trà. Dù không phải hướng đi dễ, nhưng nếu triển khai hiệu quả sẽ tạo khác biệt rõ rệt cho Hồ Thầu.

Hiện nay, giá trị của chè Shan Tuyết ở địa phương vẫn chưa được khai thác tương xứng. Sản phẩm chủ yếu ở dạng thô, chưa có nhiều dòng cao cấp, trong khi hoạt động du lịch còn rời rạc, chưa tạo thành mô hình tuần hoàn đúng nghĩa – nơi chất thải của khâu này trở thành đầu vào của khâu khác, và mọi hoạt động đều hướng tới giảm thiểu tác động môi trường.

Trong khuôn khổ hội thảo, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường và UBND xã Hồ Thầu đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm tăng cường phối hợp trong công tác truyền thông, xúc tiến quảng bá hình ảnh vùng chè Shan Tuyết cổ thụ Hồ Thầu; đồng thời hỗ trợ kết nối các nguồn lực khoa học, doanh nghiệp và du lịch để thúc đẩy phát triển mô hình du lịch nông nghiệp tuần hoàn tại địa phương.