Giãn cách xã hội khiến cho nhiều ngành nghề kinh doanh bị ngừng trệ.

Quý I/2020 nền kinh tế chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi đại dịch Covid-19, tuy nhiên GDP vẫn tăng 3,82% mức tăng trưởng thấp nhất trong quý I từ 2011-2020 (tổng Cục Thống kê) đến nay. Theo các chuyên gia kinh tế đánh giá, mức tăng trưởng đó là dư âm của động lực tăng trưởng của quý IV/2019.

Theo PGS. TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo – Trưởng khoa Tài chính thuộc Đại học Kinh tế TP HCM, Việt Nam bước vào cao điểm chống dịch, người dân được khuyến cáo ở trong nhà, mọi hoạt động kinh doanh tạm ngừng, không tụ tập đông người, nhiều lĩnh vực bị phong tỏa, đóng cửa, các động lực phát triển kinh tế bị suy yếu, các gói hỗ trợ doanh nghiệp triển khai chưa kịp tiến độ khiến cho tình trạng kinh tế quý II/2020 sẽ còn khó khăn hơn "Nửa cuối quý II sẽ chứng kiến hệ luỵ của những tác động này đi vào cuộc sống" ông Bảo cho biết.

Bên cạnh đó, còn nhiều ý kiến cho rằng, nếu dịch chỉ kéo dài trong 2-3 tháng thì nhiều doanh nghiệp nhỏ sẽ dừng hoạt động để tiết kiệm chi phí, những doanh nghiệp lớn thì vẫn duy trì mức lương tối thiểu theo hợp đồng lao động nhằm duy trì hoạt động cầm chừng hoặc giữ người lao động. Nhưng khi dịch bệnh kéo dài hơn nền kinh tế sẽ lún sâu vào việc duy trì hoặc ngưng trệ, suy giảm cả về tổng cung và tổng cầu thì khả năng cao sẽ rơi vào suy thoái.

Theo báo cáo đánh giá, bổ sung tình hình kinh tế-xã quý I và dự báo thời gian còn lại năm 2020 của Bộ Kế Hoạch – Đầu Tư trình Thủ tướng Chính phủ, trong quý 1, do chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dịch Covid-19 có gần 34.900 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (tăng 2% so với cùng kỳ năm trước), gồm: 18.600 doanh nghiệp tạm thời đóng cửa, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước; 12.200 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, giảm 20,6%; 4.100 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể (giảm 0,02%). Trong khi đó, tính chung quý 1/2020, cả nước có 29.700 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký là 351.400 tỉ đồng, tăng nhẹ về số lượng doanh nghiệp và giảm 6,4% số vốn so với cùng kỳ năm ngoái.

Số lượng người đăng ký Bảo hiểm thất nghiệp tăng cao.

Tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong quý 1 là 243.711 lao động, giảm 23,3%. Số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động là 14.800 doanh nghiệp, giảm 1,6%, trong khi tỷ lệ này của cùng kỳ năm 2019 tăng đến 78,1%.

Trong khi đó, tính từ ngày 1/1/2020 – 26/3/2020, đã có trên 153.000 người mất việc làm phải nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp và hàng triệu lao động bị ngừng việc, tập trung vào một số ngành nghề, lĩnh vực như: vận tải, dệt may, da giày, dịch vụ du lịch, lưu trú, ăn uống... Trong trường hợp dịch bùng phát mạnh hơn, ước tính quý 2 sẽ có 400.000 lao động trong DN bị mất việc làm và khoảng 3 triệu lao động có nguy cơ bị ngừng việc.

“Đây là điều đáng lo ngại bởi theo ghi nhận hàng năm, khoảng thời gian quý 1 thường là lúc các doanh nghiệp lên kế hoạch kinh doanh cho một năm tài chính mới, do đó, tỷ lệ doanh nghiệp quay trở lại hoạt động thời gian này sẽ nhiều nhất. Tuy nhiên, do dịch bệnh vẫn chưa được kiểm soát nên doanh nghiệp vẫn đang chần chừ, nghe ngóng thông tin để có phương án tối ưu nhất", báo cáo nêu rõ.

Nguồn: Tổng cục thống kê.

Điều đó cho thấy nhiều doanh nghiệp đang còn e ngại sự ảnh hưởng bởi dịch bệnh nên chọn giải pháp “đóng băng”, bật chế độ “ngủ đông” nhằm nghe ngóng tình hình và tìm phương án tối ưu nhất nhằm thích ứng với bối cảnh của nền kinh tế.

Theo đánh giá của PGS. TS Tô Trung Thành - Trưởng phòng Quản lý Khoa học thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân "Nếu vậy lại kéo theo nợ xấu trong hệ thống ngân hàng tăng, ảnh hưởng đến khả năng cung ứng vốn cho những ngành khác".

Theo nghiên cứu của nhóm chuyên gia trường Đại học Kinh tế Quốc dân nếu kịch bản dịch bệnh kéo dài đến hết tháng 6/2020 thì GDP quý II/2020 dự kiến sẽ giảm khoảng 2% so với cùng kỳ năm ngoái, thậm chí có thể rơi vào suy thoái.

Giá trị xuất khẩu của Việt Nam ước giảm 25% trong quý II và thu hẹp đà giảm về15% trong các quý sau của năm 2020. Tương tự, giá trị thương mại nội địa cũng sụt giảm 30%. Lĩnh vực du lịch, khách sạn sẽ chịu ảnh hưởng lớn khi dự kiến giảm 30-40% về lượng khách, doanh thu cũng ước giảm 40%, số lượng việc làm giảm 30-40%. Lĩnh vực thương mại dịch vụ sẽ chứng kiến sự thay đổi khi dịch vụ y tế, dịch vụ thiết yếu tăng trưởng 25-40%, còn dịch vụ phụ trợ giảm 20-40%.

Dệt may là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ đại dịch COVID-19.

Lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn nhất gồm: Dệt may, vận tải & kho bãi, dịch vụ lưu trú & ăn uống, nghệ thuật & giải trí với tốc độ tăng trưởng ước giảm 20-50%, thậm chí 25-70%. Còn lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản đảo chiều từ dương yếu trong quý I/2020 sang tăng trưởng âm bắt đầu từ quý II/2020 do tốc độ tăng trưởng giảm 1-5%. Tương tự, ngành khai khoáng được VEPR dự báo tăng trưởng âm tới cuối năm 2020, còn ngành chế biến, chế tạo sẽ kéo dài mức tăng trưởng âm tới hết quý III/2020.

Trước tình hình bế quan tỏa cảng để phòng chống dịch, các doanh nghiệp Việt Nam phải dựa vào sản xuất, dịch vụ và tiêu dùng nội địa. Doanh nghiệp và người tiêu dùng phải dựa vào nhau. Bên cạnh giải cứu doanh nghiệp, chúng ta phải nghĩ cách song hành giải cứu người tiêu dùng để kích cầu nền kinh tế thì các doanh nghiệp mới bán được hàng.

Các chuyên gia kinh tế ở TPHCM nhận định, việc thay đổi chiến lược kinh doanh, tung ra các sản phẩm mới, cắt giảm những chi phí không cần thiết là điều mà các doanh nghiệp nên làm trong hoàn cảnh hiện nay.

Tuy nhiên, trong rủi ro, khó khăn của dịch bệnh đều có những cơ hội cho các doanh nghiệp. Những mảng kinh doanh như: thiết bị y tế, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm hay kinh doanh online, vận chuyển hàng hóa…đều đang có mức tăng trưởng tích cực và khả quan.

Theo thông tin từ BHXH Việt Nam trong quý I/2020, số người được chi trả chế độ trợ cấp thất nghiệp ước trên 378.000 người, tăng khoảng 9,11% so với cùng kỳ năm 2019 là 346.582 người, với số tiền được chi trả ước tính 2.119 tỷ đồng. Số người được chi trả hỗ trợ học nghề ước tính 8.160 người, tăng khoảng 10,1% so với cùng kỳ năm 2019 với số tiền chi trả khoảng 18 tỷ đồng.

Linh Hương (T/H)