Lầm tưởng nước muối diệt ký sinh trùng

Các loại rau củ quả có vai trò rất lớn với sức khỏe, chúng là nguồn cung cấp vitamin và các loại khoáng chất dồi dào, đồng thời chứa hàm lượng chất xơ lớn rất tốt với hệ tiêu hóa. Hiện nay, khi ăn rau củ quả, nhất là với loại rau quả ăn trực tiếp, vấn đề nhiều người lo ngại nhất đó là tồn dư hóa chất hoặc nhiễm ký sinh trùng. Do vậy, ngâm rau với nước muối là thói quen có từ lâu trong nhiều gia đình Việt.

Nhiều người chỉ cần cho một ít muối vào chậu nước, ngâm rau vài phút rồi yên tâm mang đi chế biến vì nghĩ cách này sẽ giúp loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật và vi khuẩn. Dưới góc độ khoa học, các chuyên gia cho biết, thực chất đây chỉ là cách để tự trấn an tâm lý nhiều hơn, chứ không có tác dụng khử hóa chất, cũng như diệt giun sán như mọi người vẫn nghĩ.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Chuyên gia về Công nghệ sinh học và thực phẩm cho biết, việc ngâm rau với nước muối là thói quen nhiều gia đình thường làm, nhưng nó không có tác dụng diệt ký sinh trùng và hết hóa chất như mọi người nghĩ. Ngược lại, nhiều người đang lạm dụng, thực hiện một cách thoái quá còn làm tăng nguy cơ bệnh tật. “Ký sinh trùng như ấu trùng giun, sán chỉ bị tiêu diệt khi nấu chín ở nhiệt độ 100°C trở lên. Việc ngâm với nước muối không có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng”, ông Thịnh cho biết.

Thực tế, rau tồn dư hóa chất và chất bảo quản nếu đã ngấm vào trong thì ngâm cũng không thể hết được. Tuy nhiên, nhiều người nghĩ ngâm rau quả với nước muối là an toàn, vì thế thường pha thật mặn để ngâm và ngâm thật lâu. Theo đó, việc ngâm rau củ trong nước muối rất cảm tính, làm theo thói quen sẽ gây nguy hiểm tới sức khỏe, vì hành động đó vô tình khiến lượng muối đưa vào cơ thể nhiều hơn, mà việc ăn mặn là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý không lây nhiễm như huyết áp, tim mạch.

Dùng chanh, giấm khó loại bỏ hóa chất

Không chỉ có muối, nhiều người còn ngâm rau với chanh, giấm cũng với hy vọng giúp làm sạch rau quả hơn. BS.CK2 Đoàn Thị Anh Đào, trưởng khoa Dinh dưỡng (Bệnh viện Thanh Nhàn) cho biết, chanh hoặc giấm có tính axit có tác dụng khử mùi tanh với các thực phẩm tươi sống có nguồn gốc từ động vật, đặc biệt là các loại cá.

Tuy nhiên, với rau củ quả thường rất ít khi dùng chanh và giấm để ngâm rửa. Thường theo thói quen mọi người sẽ dùng muối để ngâm rau, vì muối có tính sát khuẩn cao, lại không tốn kém bằng việc dùng nước chanh. Còn với giấm, nếu dùng với lượng vừa đủ thì không gây hại, tuy nhiên để pha được lượng giấm theo tỷ lệ chuẩn để ngâm rau củ thì không phải dễ làm. Quan niệm dùng chanh, giấm để loại bỏ tồn dư hóa chất không mang lại nhiều lợi ích, vì axit trong chanh và giấm khó có thể hòa tan được nhóm chất hữu cơ có trong rau củ quả.

“Bản chất của việc ngâm, rửa rau là nhằm làm sạch, còn rất khó để loại bỏ được tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Khi nuôi trồng, nếu sử dụng các loại hóa chất thì nó sẽ ngấm từ từ trong quá trình phát triển nên việc loại bỏ là không đơn giản. Đối với chất bảo vệ thực vật, cần phải có thời gian nhất định để phân giải hết đi các độc tố. Trung bình thời gian thu hoạch an toàn sau phun thuốc là từ 15-20 ngày”, BS Anh Đào chia sẻ.

Ba sai lầm khiến rau mất đi dinh dưỡng

Theo khuyến nghị từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), nếu làm không đúng cách, việc ngâm rau ẩn chứa nhiều hiểu lầm gây tác dụng ngược. Có 3 sai lầm phổ biến nhất mà người tiêu dùng thường mắc phải.

Sai lầm thứ nhất là lầm tưởng nước muối có thể 'thổi bay' thuốc bảo vệ thực vật. Nhìn bề ngoài, chậu nước muối có thể tạo cảm giác yên tâm, nhưng thực tế chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh nước muối loãng có khả năng loại bỏ dư lượng hóa chất tốt hơn nước sạch. Đối với các loại hóa chất đã ngấm sâu vào bên trong tế bào thực vật, việc ngâm nước muối hoàn toàn không có tác dụng triệt tiêu.

Sai lầm thứ hai là ngâm rau quá lâu khiến dưỡng chất tan biến. Không ít người cẩn thận ngâm rau từ 20 đến 30 phút, thậm chí cả tiếng đồng hồ. Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo, thói quen này khiến cấu trúc tế bào của rau bị phá vỡ do áp suất thẩm thấu. Rau sẽ nhanh chóng bị nhũn, héo gập và thất thoát các loại vitamin tan trong nước như vitamin C, vitamin nhóm B. Đặc biệt, nếu chậu nước ngâm đặt ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn tích tụ có thể xâm nhập ngược trở lại vào các vệt dập rách, khiến nguy cơ nhiễm khuẩn gia tăng.

Sai lầm thứ ba là vớt rau từ chậu nước muối ra là đem đi chế biến ngay. Việc không rửa lại khiến lượng muối dư thừa bám trên bề mặt lá, làm món ăn bị mặn ngắt ngoài dự tính và làm tăng lượng muối nạp vào cơ thể. Ngoài ra, lớp cặn bẩn lắng xuống đáy chậu trong quá trình ngâm vẫn có thể bám dính lại vào rau khi bạn vớt lên.

Rửa rau đúng chuẩn, an toàn cho sức khỏe

Để đảm bảo an toàn thực phẩm mà vẫn giữ trọn vẹn độ tươi ngon, giòn ngọt, FDA nhấn mạnh cách làm sạch đơn giản và hiệu quả nhất chính là rửa rau trực tiếp dưới vòi nước đang chảy.

Với rau ăn lá, hãy bỏ những lá già, lá dập bên ngoài, tách rời từng bẹ rồi xối trực tiếp dưới vòi nước. Lực chảy của nước là phương pháp hiệu quả nhất để cuốn trôi bụi bẩn và trứng vi sinh vật. Với các loại củ vỏ cứng như khoai tây, cà rốt, củ cải, nên dùng bàn chải lông mềm chà nhẹ bề mặt dưới vòi nước trước khi gọt vỏ.

Bên cạnh đó, không cần dùng xà phòng hay nước rửa rau chuyên dụng. FDA khẳng định nước sạch là quá đủ. Các loại dung dịch rửa rau nếu không được dội sạch hoàn toàn có thể để lại hóa chất dư thừa.

Dụng cụ rửa rau, rổ đựng và bàn tay cũng phải sạch sẽ. Để loại bỏ ký sinh trùng, khi rửa rau cần cho đầy chậu nước, dìm rau chìm xuống và đổ bỏ phần nước phía trên trước rồi tiếp tục rửa. Việc làm này giúp trứng giun sán (nếu có) sẽ nổi trên mặt nước và được loại bỏ triệt để.

Chuyên gia khuyến cáo không cần thiết phải ngâm rau quả vào nước muối. Trường hợp không thể từ bỏ thói quen đó thì chỉ nên ngâm với nồng độ thấp (10 lít nước ngâm nửa thìa cà phê muối) và vớt ra ngay sau 5-10 phút. Đặc biệt với các loại cây có mô lỏng lẻo như dọc mùng, quả roi, nấm rất dễ thẩm thấu muối, hoàn toàn không cần thiết phải ngâm.