Khủng hoảng chip nhớ từ làn sóng trí tuệ nhân tạo

Sự bùng nổ mạnh mẽ của làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi toàn diện cục diện chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Để xây dựng hạ tầng máy chủ AI, các tập đoàn lớn liên tục đổ dòng vốn khổng lồ để thu mua chip nhớ băng thông cao, vô tình hút cạn năng lực sản xuất của các nhà máy. Khi nguồn cung thu hẹp trong khi nhu cầu của toàn ngành công nghiệp tăng vọt, các đơn vị cung ứng bộ nhớ đệm (RAM) và ổ cứng lưu trữ liên tục ép giá đối tác, tạo áp lực lớn lên các thiết bị tiêu dùng cá nhân.

CEO Tim Cook chia sẻ ông chưa từng chứng kiến bất kỳ giai đoạn nào thị trường RAM và bộ nhớ lại trở nên khắc nghiệt như hiện tại trong suốt hơn 40 năm làm việc. Sự khan hiếm này xuất hiện đúng thời điểm người tiêu dùng dịch chuyển mạnh mẽ sang các thiết bị có khả năng xử lý AI, tạo cơ hội cho các nhà sản xuất bộ nhớ áp đặt những mức tăng giá rất lớn. Trong quá khứ, Apple từng có vị thế đàm phán rất mạnh nhờ quy mô đơn hàng trị giá hàng chục tỷ USD để ép giá nhà cung cấp. Tuy nhiên, khi các công ty AI bước vào thị trường với những hợp đồng quy mô lớn và sẵn sàng thanh toán trước, "Táo khuyết" đã không còn duy trì được lợi thế độc quyền như trước.

Thực tế này không chỉ bủa vây riêng Apple. Hàng loạt gã khổng lồ công nghệ khác như Samsung, HP, Microsoft, Nintendo và Valve đều đã đưa ra những tuyên bố tương tự về việc chi phí sản xuất bị đội lên cao do giá RAM leo thang. Người tiêu dùng toàn cầu đang phải đối mặt với một thực tế rằng việc sở hữu các thiết bị công nghệ đời mới trong giai đoạn tới sẽ tốn kém hơn trước rất nhiều.

Áp lực chi phí đè nặng lên dòng iPhone 18 Pro

Đối với thế hệ iPhone 18 sắp ra mắt, dòng sản phẩm cao cấp (Pro) dự kiến sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng phần cứng này. Theo phân tích từ công ty nghiên cứu TechInsights, để duy trì biên lợi nhuận mục tiêu, Apple buộc phải tăng giá bán dòng Pro thêm khoảng 270 USD (tương đương 7,1 triệu đồng). Chi phí cho cụm RAM 12 GB dự kiến sẽ tăng phi mã từ 39 USD lên tới 145 USD (từ 1 đến 3,8 triệu đồng), trong khi chip nhớ lưu trữ tiêu chuẩn cũng tăng từ 13 USD lên 51 USD (khoảng 340.000 đến 1,3 triệu đồng).

Hệ quả là tổng chi phí linh kiện và sản xuất (BOM) của một chiếc iPhone 18 Pro sẽ bị đội lên 25%, chạm mức 726 USD (khoảng 19,1 triệu đồng). Mức định giá này buộc dòng iPhone 18 Pro nhiều khả năng phải thiết lập mức giá khởi điểm mới là 1.299 USD (khoảng 34 triệu đồng) hoặc thậm chí là 1.399 USD (khoảng 37 triệu đồng) nếu tính gộp cả chi phí hệ thống camera mới. Trong khi đó, phiên bản iPhone 18 tiêu chuẩn được kỳ vọng vẫn giữ được mức giá khởi điểm 799 USD (khoảng 21 triệu đồng) nhờ những điều chỉnh giảm thiểu cấu hình phần cứng.

Về mặt kỹ thuật, iPhone 18 Pro sẽ sở hữu chip xử lý A20 Pro phát triển trên tiến trình 2nm tiên tiến cùng phần Dynamic Island được thu nhỏ. Dù phần cứng không có nhiều đột phá chấn động, nhưng việc Apple độc quyền các tính năng Siri thế hệ mới – vốn yêu cầu mức RAM tối thiểu từ 12 GB trở lên để vận hành ổn định các tác vụ AI – sẽ là đòn bẩy quyết định để thuyết phục người dùng chi trả cho mức giá đắt đỏ chưa từng có này.

Bước đi ngoại giao và những tranh cãi quanh biên lợi nhuận

Giới phân tích nhận định, việc Tim Cook chủ động đứng ra thông báo tin buồn về giá cả trước công chúng là một bước đi mang tính ngoại giao đầy toan tính. Động thái này nhằm giảm bớt áp lực cho người kế nhiệm John Ternus, tránh để vị tân CEO phải hứng chịu làn sóng chỉ trích từ dư luận ngay khi vừa tiếp quản vị trí thuyền trưởng của tập đoàn công nghệ giá trị nhất hành tinh.

Mặc dù vậy, lời giải thích của Tim Cook về việc tăng giá để bảo vệ biên lợi nhuận vẫn vấp phải nhiều sự tranh luận từ phía người dùng và giới chuyên gia. Từ lâu, Apple đã nổi tiếng với chiến lược tối ưu hóa lợi nhuận bằng cách thu thêm từ 100 đến 200 USD cho mỗi tùy chọn nâng cấp dung lượng bộ nhớ (NAND), trong khi chi phí sản xuất thực tế thấp hơn rất nhiều. Do đó, việc hãng tuyên bố không còn khả năng bù lỗ trước cơn bão giá phần cứng toàn cầu có thể khiến một bộ phận khách hàng trung thành cảm thấy không hài lòng.

Đợt điều chỉnh giá này không dừng lại ở iPhone. Sự kiện WWDC 2026 đã khép lại và chỉ còn vài tháng nữa thế hệ phần cứng mới sẽ chính thức trình làng vào tháng 9. Áp lực thiếu hụt linh kiện dự kiến sẽ lan rộng sang cả các mẫu máy tính xách tay MacBook hay máy tính bảng iPad ra mắt cuối năm nay. Thực tế, Apple gần đây đã âm thầm thay đổi giá khởi điểm của dòng Mac mini bằng cách loại bỏ phiên bản bộ nhớ thấp nhất khỏi danh mục sản phẩm – một minh chứng cho thấy hãng đang tìm mọi cách để chuyển giao gánh nặng chi phí sang phía người tiêu dùng trước khi chính thức áp dụng biểu giá mới cho toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm đời 2026.