Cụ thể: Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh đã ký báo cáo số 2976 gửi Thủ tướng Chính phủ về kết quả của Đoàn kiểm tra về tình hình sản xuất, xuất khẩu, tồn kho thóc gạo và ý kiến đề xuất, nếu có, về phương án điều hành xuất khẩu tháng 5/2020 và thời gian tới.trong tháng 5/2020.

Tại báo cáo, Bộ Công thương kiến nghị từ ngày 1/5/2020 sẽ dừng cơ chế điều hành xuất khẩu gạo qui định tại văn bản số 2827/VPCP-KTTH ngày 10/4/2020 của Văn phòng Chính phủ, cho phép hoạt động xuất khẩu gạo được trở lại bình thường, tiếp tục thực hiện theo qui định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP ngày 15/8/2018 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Bộ Công thương kiến nghị từ ngày 1/5, dừng cơ chế điều hành xuất khẩu gạo và cho phép hoạt động xuất khẩu gạo được trở lại bình thường, thực hiện theo quy định tại nghị định 107 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, để duy trì, đảm bảo an ninh lương thực, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu điều hành xuất khẩu gạo của Chính phủ, Bộ Công thương kiến nghị tiếp tục thực hiện nghiêm việc chỉ xuất khẩu gạo qua cửa khẩu quốc tế (đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy, đường hàng không).

Ban chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tài chính chỉ đạo lực lượng hải quan, Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng biên phòng, Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an, Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ để phòng ngừa, xử lý nghiêm hành vi buôn lậu gạo qua biên giới.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đôn đốc các thương nhân kinh doanh, xuất khẩu gạo duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 5% số lượng gạo đã xuất khẩu trong 6 tháng trước đó và cam kết sẽ cung cấp ngay cho thị trường trong nước nếu được Chính phủ yêu cầu.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, mục tiêu giãn tiến độ xuất khẩu gạo để bảo đảm an ninh lương thực quốc gia trong thời điểm khó khăn nhất đã đạt được.

Cụ thể, xét sản lượng, nhu cầu gạo trong nước và lượng xuất khẩu dự kiến trong 4 tháng đầu năm, lượng gạo có thể xuất khẩu từ đầu tháng 5 đến giữa tháng 6 là khoảng 1,3 triệu tấn, chưa kể lượng hàng có thể bổ sung.

Trong khi đó, qua theo dõi của Bộ Công Thương trong 5 năm qua, năng lực thông quan của các cảng và cửa khẩu quốc tế hiện nay chưa thể xuất khẩu được 700.000 tấn gạo/tháng.

Do đó, kể cả tháng 5 xuất khẩu được 700.000 tấn gạo, lượng hàng tồn cho nửa đầu tháng 6 vẫn còn ít nhất 600.000 tấn, trước khi được bổ sung từ vụ hè thu.

Đồng thời, nước xuất khẩu gạo nhiều nhất thế giới là Ấn Độ dự kiến sẽ cung ứng một lượng hàng tương đối lớn cho thị trường thế giới từ đầu tháng 5. Một số nước cũng đã chủ động tự túc nguồn cung lương thực, hoặc bổ sung dự trữ lương thực từ nhiều nguồn khác trong 1 tháng qua. Theo đó, khả năng hút hàng từ Việt Nam không còn đáng báo động như thời điểm cuối tháng 3.

Bên cạnh đó, ngoài vấn đề an ninh lương thực, một số quốc gia như Philippines, Australia, Nhật Bản, Singapore, Mông Cổ, Lào... cũng đề xuất Việt Nam sớm khôi phục hoàn toàn xuất khẩu gạo vì ý nghĩa nhân văn trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp trên thế giới.

Lê Thoa (t/h)