Bến Tre quyết tâm tạo đột phá trong phát triển hai ngành công nghiệp chế biến chủ lực trong thời gian tới.

Là vùng đất có khí hậu khá ôn hòa, với sự phân hóa tương đối rõ rệt hai mùa mưa nắng và điều kiện thổ nhưỡng, đất đai màu mỡ, Bến Tre có lợi thế để phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt là kinh tế vườn, với nhiều chủng loại cây trồng nổi tiếng như dừa, cây ăn trái, cây giống, hoa kiểng các loại. Đặc biệt là cây dừa.

Bên cạnh đó, với bờ biển dài trên 65 km, Bến Tre có đa dạng chủng loài hải sản, là điều kiện thuận lợi trong phát triển kinh tế biển theo hướng toàn diện, từ nuôi trồng, đánh bắt đến hoạt động dịch vụ, hậu cần nghề cá, vận tải và phát triển du lịch biển. Từ đó, đưa kinh tế biển trở thành ngành mũi nhọn của tỉnh.

Từ năm 2019, Sở Công Thương tỉnh Bến Tre cũng đã chủ trì thành lập nhóm thực hiện và hoàn thành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu tiềm năng phát triển ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh Bến Tre”, đề tài được triển khai vào đầu năm 2020, với mục đích sớm phát huy hiệu quả, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của Bến Tre, góp phần phát triển ngành công nghiệp của địa phương này một cách bền vững.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Bến Tre, ngành công nghiệp chủ lực là các ngành công nghiệp thuộc các ngành, lĩnh vực công nghiệp ưu tiên, có tính lan tỏa mạnh đến ngành công nghiệp của tỉnh, có giá trị gia tăng cao, có sức cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước; đầu tư dây chuyền thiết bị sản xuất có trình độ công nghệ cao, phù hợp với trình độ sản xuất trong từng thời kỳ, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đảm bảo về môi trường; tạo ra mức tăng trưởng cao, ổn định; hoặc là các ngành công nghiệp thuộc nhóm ngành xuất khẩu chủ lực, đóng góp tỷ trọng lớn vào tổng giá trị sản xuất công nghiệp; tạo nhiều việc làm cho người lao động, nhất là lao động nông thôn; là ngành công nghiệp mới, phù hợp, đón đầu xu hướng thị trường, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững.

Nhiều năm qua, dừa và thủy sản luôn là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh. Đặc biệt, kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), xuất khẩu thủy sản của tỉnh nói riêng, Việt Nam nói chung liên tục đạt được mức kim ngạch và tốc độ tăng trưởng khả quan.

Chế biến dừa

Bến Tre lđược mệnh danh là "thủ phủ" trồng dừa của cả nước.

Bến Tre cũng là thủ phủ dừa của cả nước. Dừa được xác định là cây trồng chủ lực của tỉnh. Đến nay, diện tích dừa đạt 72.022ha, năng suất 9.500 trái/ha, sản lượng 612.500 trái. Toàn tỉnh có khoảng 138 doanh nghiệp sản xuất, chế biến các sản phẩm từ dừa, với nhiều loại hình, quy mô hoạt động khác nhau, gồm một số ngành chính như: Chế biến vỏ dừa (chỉ xơ dừa, mụn dừa, các sản phẩm sau chỉ), chế biến gáo dừa (than hoạt tính, than thiêu kết, hàng thủ công mỹ nghệ từ dừa), chế biến cơm dừa (sơ chế cơm dừa, cơm dừa nạo sấy, sữa dừa, bột sữa dừa, kẹo dừa, các loại mỹ phẩm từ dừa....), chế biến nước dừa (thạch dừa, nước dừa đóng hộp), chiếm 25,79% tổng số doanh nghiệp sản xuất công nghiệp của tỉnh, giải quyết việc làm cho hơn 9.500 lao động.

Những năm gần đây, các doanh nghiệp chế biến cơm dừa luôn có sự cải tiến nâng công suất, đầu tư mới, quy mô doanh nghiệp ngày càng lớn. Toàn tỉnh có 40 doanh nghiệp chế biến 5 nhóm sản phẩm chính: Cơm dừa nạo sấy, sữa dừa, bột sữa dừa, kẹo dừa, dầu dừa. Trong đó, cơm dừa nạo sấy, sữa dừa, bột sữa dừa 17 doanh nghiệp, bánh kẹo từ dừa 16 doanh nghiêp, dầu dừa 7 doanh nghiệp. Tổng công suất lắp đặt các dự án sữa dừa hiện trên 100 ngàn tấn/năm. Nước dừa đóng lon, hộp, hiện có 2 doanh nghiệp sản xuất sản phẩm này, tổng công suất khoảng 40 triệu lít/năm, giải quyết việc làm cho khoảng 2.400 lao động.

Kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ dừa tăng bình quân 14,80%, chiếm 21,47% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Thị trường xuất khẩu dừa tiếp tục được giữ vững và mở rộng, đã xuất khẩu sang hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Chế biến thủy sản

Sản phẩm chế biến trong tỉnh chủ yếu là cá tra và nghêu, hiện nay tỉnh tiếp tục kêu gọi đầu tư các nhà máy chế biến tôm biển.

Ngành chế biến thủy sản hiện nay phát triển thành một ngành kinh tế mũi nhọn, ngành sản xuất hàng hóa lớn, đi đầu trong hội nhập kinh tế quốc tế. Bến Tre có sản lượng thủy sản đứng thứ 4/13 tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Mặc dù, ngành công nghiệp chế biến thủy sản được đầu tư phát triển khá trong thời gian gần đây, nhưng so với các tỉnh như: Cà Mau, Kiên Giang, An Giang, Sóc Trăng thì Bến Tre còn rất khiêm tốn.

Toàn tỉnh hiện có 22 doanh nghiệp chế biến thủy sản đông lạnh, trong đó có 15 DN chủ yếu là mua bán và gia công, chỉ có 7 doanh nghiệp phục vụ xuất khẩu, sản phẩm chủ yếu là cá tra fillet, nghêu, tôm, sản phẩm giá trị gia tăng… Công suất chế biến thủy sản ước đạt 76 ngàn tấn sản phẩm/năm, giải quyết việc làm cho khoảng 3.580 lao động. Sản lượng sản phẩm thủy sản đông lạnh giai đoạn 2016 - 2020 có xu hướng tăng, bình quân đạt 7,24%/năm và sản lượng thủy sản xuất khẩu tăng bình quân 5,46%. Tuy nhiên, so với các tỉnh trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long, các nhà máy chế biến thủy sản của tỉnh thuộc diện tương đối về quy mô và trình độ khoa học công nghệ.

Các doanh nghiệp chế biến thủy sản đông lạnh của tỉnh đều xây dựng những tiêu chuẩn, quy chuẩn cho vùng nuôi và cho nhà máy chế biến đạt yêu cầu xuất khẩu vào các thị trường khó tính (Mỹ, Nhật Bản, EU...) như: EU code: DL 354, DL 380 and DL 476, HACCP, BRC, IFS, HALAL, GLOBALG.A.P, MSC, ISO 9001: 2015…

So với các địa phương trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các nhà máy chế biến thủy sản của tỉnh Bến Tre thuộc diện tương đối về quy mô và trình độ khoa học công nghệ. Các doanh nghiệp chế biến thủy sản đông lạnh của tỉnh này đều xây dựng những tiêu chuẩn, quy chuẩn cho vùng nuôi và cho nhà máy chế biến đạt yêu cầu xuất khẩu vào các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, EU...

Khánh Hòa