Thực trạng phát triển và những thách thức đặt ra

Theo Báo Điện Biên Phủ, những năm gần đây, Điện Biên tập trung phát triển các bản văn hóa gắn với du lịch cộng đồng, từng bước tạo nên những sản phẩm đặc trưng, mang đậm bản sắc riêng của du lịch địa phương. Nhiều bản làng của đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Hà Nhì như: Phiêng Lơi, Huổi Nhả, Quan Chiên, Nà Sự, A Pa Chải... được đầu tư chỉnh trang cảnh quan, phát triển dịch vụ homestay, xây dựng đội văn nghệ và đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm. Đến với các bản du lịch cộng đồng, du khách không chỉ được nghỉ ngơi trong những ngôi nhà truyền thống mà còn hòa mình vào nhịp sống bản làng, cùng người dân chế biến món ăn, dệt thổ cẩm, đan lát, tham gia lao động, sản xuất.

Những trải nghiệm gần gũi, chân thực ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng, góp phần khẳng định dấu ấn của du lịch Điện Biên trong lòng du khách. Hoạt động du lịch tại Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc và Cột cờ A Pa Chải được xã Sín Thầu tổ chức khai trương dịp Quốc khánh 2/9. Mở thêm cánh cửa đón du khách đến với vùng đất cực Tây, sự kiện đánh dấu một bước chuyển mới, thắp lên kỳ vọng về hành trình phát triển du lịch đầy sức sống nơi phên giậu Tổ quốc. Tại bản A Pa Chải, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trở thành nền tảng để phát triển bản văn hóa gắn với du lịch cộng đồng.

Những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Hà Nhì được bảo tồn, trao truyền và từng bước khai thác thành sản phẩm du lịch, vừa tạo sức hấp dẫn cho điểm đến, vừa mở ra hướng sinh kế mới cho người dân. Ông Lỳ Xá Lòng, Bí thư Chi bộ bản A Pa Chải cho biết: “Giữ được bản sắc văn hóa thì mới tạo được nét riêng cho bản du lịch. Chúng tôi vận động bà con gìn giữ phong tục, trang phục, tiếng nói, dân ca, dân vũ của dân tộc Hà Nhì, đồng thời giới thiệu những giá trị ấy đến du khách. Qua làm du lịch, bà con có thêm thu nhập và càng có ý thức giữ gìn văn hóa truyền thống”.

Anh Chu Khai Phù, chủ homestay bản A Pa Chải chia sẻ: “Khách đến thường nghỉ qua đêm, thưởng thức ẩm thực, mặc trang phục Hà Nhì, giao lưu văn nghệ và tham gia sinh hoạt cộng đồng. Vì vậy, chúng tôi luôn chú trọng gìn giữ từ kiến trúc nhà ở, trang phục đến phong tục, nét đẹp truyền thống, qua đó tạo điểm nhấn thu hút du khách đến Sín Thầu tham quan, trải nghiệm”.

Trong hành trình khám phá Điện Biên, anh Trần Tiến Tuấn (Hà Nội) lựa chọn bản Nà Sự, xã Mường Chà làm điểm dừng chân. Tại đây, anh được hòa mình vào cảnh sắc thiên nhiên, khám phá nét đẹp bản làng của đồng bào Thái trắng, thưởng thức những món ăn truyền thống, tham gia vòng xòe đoàn kết và tìm hiểu đời sống, phong tục của người dân địa phương. Những trải nghiệm gần gũi, giàu bản sắc đã để lại trong anh nhiều ấn tượng thú vị về vùng đất và con người Điện Biên.

“Điều để lại trong tôi nhiều ấn tượng nhất là cách bà con gìn giữ văn hóa và tự hào giới thiệu những nét đẹp ấy đến du khách. Từ ngôi nhà sàn, trang phục truyền thống đến tiếng hát, điệu múa và phong tục đều chứa đựng những câu chuyện, giá trị riêng. Đặc biệt, sự chân tình, mến khách của người dân khiến tôi cảm thấy gần gũi như đang trở về một bản làng thân quen, thay vì chỉ là một người khách ghé thăm”, anh Trần Tiến Tuấn bộc bạch.

Bên cạnh kết quả đạt được, du lịch cộng đồng ở Điện Biên vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế. Sản phẩm du lịch chưa thực sự đa dạng, dịch vụ ẩm thực, văn nghệ còn trùng lặp; cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch ở một số nơi chưa đồng bộ, công tác vệ sinh môi trường còn bất cập. Đáng chú ý, một số giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp phù hợp để vừa bảo tồn bản sắc, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng.

Giải pháp chiến lược và định hướng tương lai

Để phát huy tiềm năng, thế mạnh của du lịch cộng đồng, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Trong đó, mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Điện Biên có 7 bản du lịch cộng đồng: Nà Sự, xã Mường Chà; A Pa Chải, xã Sín Thầu; Quan Chiêng, phường Mường Lay; bản Lồng, xã Quài Tở; Phiêng Lơi, phường Điện Biên Phủ; Che Căn, xã Mường Phăng; Huổi Nhả, xã Mường Pồn. Hiện thực hóa mục tiêu trên, tỉnh Điện Biên tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền về phát triển du lịch.

Đổi mới toàn diện nội dung, phương thức công tác truyền thông, xúc tiến, quảng bá du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp với thị trường khách trọng điểm trong nước và quốc tế. Tăng cường bố trí nguồn vốn ngân sách, đồng thời huy động sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong xúc tiến, phát triển thị trường, sản phẩm và xây dựng thương hiệu du lịch Điện Biên. Tập trung đầu tư hạ tầng thông tin, viễn thông, phủ sóng wifi miễn phí kết hợp quảng cáo thương mại và quảng bá sản phẩm du lịch tại các khu, điểm du lịch; xây dựng nền tảng số và cơ sở dữ liệu du lịch dùng chung; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, xúc tiến, kinh doanh và cung cấp dịch vụ du lịch.

Tập trung đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch theo hướng chuyên nghiệp; ưu tiên phát triển nhân lực tại chỗ, hình thành đội ngũ hướng dẫn viên là người địa phương; chú trọng đào tạo kỹ năng nghề cho người dân tham gia du lịch cộng đồng; thu hút nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Đặc biệt, Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND ngày 29/6/2026 của HĐND tỉnh kỳ vọng tạo thêm động lực, mở ra những cơ hội mới để du lịch Điện Biên phát triển mạnh mẽ, từng bước nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của ngành du lịch.

Giữ gìn và phát huy giá trị các bản văn hóa du lịch cộng đồng không chỉ là bảo tồn những nét đẹp được trao truyền qua bao thế hệ, mà còn là cách để văn hóa tiếp tục hiện diện, lan tỏa trong đời sống hôm nay. Khi người dân thực sự trở thành chủ thể gìn giữ và phát huy bản sắc, mỗi bản làng sẽ trở thành một không gian văn hóa sống động, một điểm đến giàu sức hấp dẫn. Đây là nền tảng để Điện Biên khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng, tạo sinh kế, nâng cao đời sống nhân dân.