Gánh nặng từ bệnh lý mạn tính và thách thức già hóa dân số

Theo các báo cáo tại hội nghị, tình trạng già hóa dân số nhanh chóng đang đặt ra áp lực rất lớn cho hệ thống y tế toàn cầu lẫn Việt Nam. PGS Phạm Nguyên Sơn - Phó chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam - cho hay: "Thế giới đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chóng. Dự báo đến năm 2050, số người từ 80 tuổi trở lên sẽ tăng gấp ba lần, đạt khoảng 430 triệu người. Đây cũng là nhóm có tỉ lệ tăng huyết áp rất cao, trên 80%." Ông cũng lưu ý thêm rằng ở người cao tuổi, bệnh thường không xuất hiện đơn độc mà đi kèm nhiều bệnh mạn tính khác như đái tháo đường, bệnh thận mạn, rối loạn mỡ máu hay suy tim. Tình trạng đa bệnh lý này khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn, nguy cơ nhập viện, tàn phế và tử vong cũng cao hơn.

Thực tế tại Việt Nam, bức tranh về mô hình bệnh tật ở người cao tuổi cũng đang diễn tiến với những thách thức tương tự. Bác sĩ Lâm Mỹ Hằng - Bệnh viện Quân y 175 - cho biết: "Cũng giống như các quốc gia khác, hiện nay tỉ lệ người cao tuổi ở Việt Nam ngày càng tăng lên, đây là các đối tượng dễ tổn thương, rất dễ nhiễm bệnh. Hiện có khoảng 22 triệu người Việt từ 18 - 69 tuổi mắc bệnh mạn tính, dẫn đầu là tăng huyết áp, tiếp đến là đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) và ung thư. Đặc biệt, 72,2% người trên 60 tuổi có ít nhất một bệnh lý nền mạn tính, trong đó 43,9% mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, điều đó cho thấy nhu cầu quản lý và chăm sóc sức khỏe lâu dài cho người cao tuổi ngày càng cấp thiết."

Không gian học thuật mở rộng và sợi dây kết nối quân dân y

Trải qua 16 kỳ tổ chức thành công, Hội nghị khoa học Nhóm Tim mạch Quân đội đã khẳng định được uy tín chuyên môn vững chắc trong hệ thống quân y, thúc đẩy hoạt động trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng sâu rộng. Bước sang năm 2026, sự kiện đánh dấu một cột mốc phát triển mới về cả quy mô, nội dung và phạm vi kết nối với tên gọi: “Hội nghị Khoa học Tim mạch Quân đội mở rộng lần thứ 17”. Tính chất "mở rộng" thể hiện không gian học thuật rộng mở hơn, tăng cường phối hợp Quân dân y chặt chẽ hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng điều trị.

Đánh giá cao vai trò kết nối này, Thiếu tướng, GS.TS Nguyễn Trường Giang – Cục trưởng Cục Quân y phát biểu tại hội nghị: "Nhóm Tim mạch Quân đội đóng vai trò hết sức lớn và có ý nghĩa. Đây là một “sợi dây” kết nối giữa các bệnh viện tuyến trên và bệnh viện tuyến dưới, giữa cơ sở quân y tuyến trên và tuyến dưới, tạo thành một hệ thống, đặc biệt là trong công tác hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật hay còn gọi là công tác tuyến của ngành quân y. Và cũng là một sự kết nối giữa hệ thống chuyên ngành tim mạch trong quân đội và các bệnh viện trong hệ thống y tế cả nước trong 15 năm qua."

Nội dung hội nghị tập trung vào những vấn đề có giá trị ứng dụng lâm sàng cao bao gồm bệnh tim mạch - chuyển hóa, suy tim, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh lý tim cấu trúc, bệnh động mạch vành, hồi sức tim mạch và phục hồi chức năng tim mạch. Các báo cáo khoa học bám sát xu hướng hiện đại, cập nhật hướng dẫn mới từ các hiệp hội chuyên ngành quốc tế, đồng thời chia sẻ các kỹ thuật chuyên sâu như tiếp cận hybrid trong can thiệp mạch vành, chẩn đoán rối loạn nhịp và chiến lược quản lý suy tim toàn diện.

Xây dựng trung tâm chuyên sâu và giải pháp thay đổi lối sống

Là đơn vị phối hợp tổ chức, Bệnh viện Quân y 175 đã khẳng định vai trò nòng cốt trong việc phát triển chuyên ngành tim mạch và chuyển giao kỹ thuật. Thiếu tướng, PGS.TS.BS Lê Quang Trí - Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 cho biết là bệnh viện đa khoa tuyến cuối của Quân đội nhân dân Việt Nam tại khu vực phía Nam, bệnh viện có nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân, đồng thời tham gia các nhiệm vụ y tế quốc phòng, gìn giữ hòa bình và ứng phó thảm họa.

Bệnh viện liên tục đầu tư toàn diện về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đáng chú ý, Trung tâm Tim mạch của bệnh viện được thành lập từ tháng 10/2022 đang từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Thiếu tướng Lê Quang Trí chia sẻ: "Đặc biệt trong chuyên ngành tim mạch hiện nay, theo tổ chức biên chế của quân đội thì bệnh viện cũng đã hình thành Trung tâm tim mạch. Trong Trung tâm tim mạch có ba bộ phận, gồm điều trị nội khoa, can thiệp mạch và phẫu thuật tim mạch. Đến hiện nay các bệnh lý từ nội khoa cho đến can thiệp tim mạch thì lực lượng chuyên môn của bệnh viện cũng đã triển khai và điều trị rất hiệu quả". Tại đây, người bệnh được phối hợp chăm sóc toàn diện và phục hồi chức năng xuyên suốt trước, trong và sau điều trị.

Bên cạnh việc ứng dụng các kỹ thuật can thiệp y khoa chuyên sâu, các chuyên gia tại hội nghị cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc thay đổi lối sống đối với các bệnh lý tim mạch - chuyển hóa. Điển hình đối với bệnh tăng huyết áp, bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc - Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Quân y 175 nhận định rằng tăng huyết áp được ví như "kẻ giết người thầm lặng" vì thường không có triệu chứng trong nhiều năm. Vì đây là bệnh mạn tính nên cần được điều trị lâu dài. Bên cạnh việc dùng thuốc hạ áp khi có chỉ định, thay đổi lối sống đóng vai trò nền tảng giúp kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ biến biến chứng.

Theo đó, người bệnh nên giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá; duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội. Kiểm soát cân nặng hợp lý không chỉ giúp hạ huyết áp mà còn cải thiện đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và các bệnh tim mạch đi kèm. Đồng thời, việc hạn chế rượu bia, từ bỏ thuốc lá và duy trì tinh thần thoải mái thông qua các hoạt động thư giãn như thiền, yoga hoặc các bài tập hít thở cũng là những giải pháp then chốt để bảo vệ sức khỏe hệ tim mạch một cách bền vững.