Mới đây, VietnamWorks - trang web tuyển dụng trực tuyến lớn nhất Việt Nam (Tập đoàn Navigos Group) đã công bố Báo cáo “Covid-19 và thị trường nhân lực: Những thách thức để tiến tới trạng thái bình thường mới” dựa trên kết quả khảo sát của 400 doanh nghiệp và 3.400 người tìm việc.

Theo kết quả khảo sát của VietnamWorks trong thời kỳ đại dịch COVID-19 và sau giãn cách xã hội, khi được hỏi về tình hình doanh nghiệp, có đến gần 60% doanh nghiệp thể hiện đủ năng lực nhất định để duy trì và tiếp tục phát triển kinh doanh.

Trong đó, 44% doanh nghiệp cho biết vẫn đang hoạt động bình thường, có khả năng duy trì lực lượng nhân sự cũng như lương và phúc lợi cho người lao động; 16% các doanh nghiệp cho biết họ đang tăng trưởng và tăng quy mô nhân sự.

Bên cạnh đó, nhóm chịu tổn thương do COVID-19 chiếm 40%, trong đó 30% doanh nghiệp đã phải cắt giảm nguồn lực nhân sự để duy trì qua cơn khủng hoảng, 10% các doanh nghiệp chọn cắt giảm vừa nhân sự lẫn lương, phúc lợi.

Hậu dịch Covid-19, chỉ 16% doanh nghiệp có kết quả tăng trưởng.

Quan hệ tương sinh giữa “chi tiêu - việc làm” chưa ổn định trở lại

Cũng theo khảo sát, có gần 40% người lao động đã mất việc và chưa có việc làm toàn thời gian trở lại, trong số 60% lực lượng lao động còn đang đi làm thì một nửa đang bị giảm thu nhập, dẫn đến giảm mạnh về nhu cầu tiêu dùng (nhóm lao động chính cũng đồng thời là nhóm mua sắm, tiêu dùng nhiều nhất trên thị trường), khiến doanh nghiệp phải giảm năng suất sản xuất và chưa thể khôi phục kinh doanh hoàn toàn, kéo theo việc hạn hẹp hơn về những cơ hội việc làm do doanh nghiệp không có hoặc buộc phải giảm nhu cầu tuyển dụng.

Mặc dù sự tăng trưởng về số lượng công việc đăng tuyển trong 1 tuần đầu tháng 5 (thời gian sau giãn cách) tăng đến 20%, nhưng vẫn chưa đủ để cân bằng cán cân cung - cầu, khiến thị trường tuyển dụng và việc làm hiện nay vẫn cạnh tranh hơn bao giờ hết.

Cắt giảm nhân sự cấp thấp, giảm lương từ Quản lý cấp trung là phương án phục hồi phổ biến

Khi được khảo sát về việc “cắt giảm nhân sự tại các cấp bậc trong công ty”, 72% doanh nghiệp chọn cắt giảm nhóm nhân viên cấp thấp, trong đó 51% chọn cắt giảm nhóm nhân viên ít kinh nghiệm, 21% chọn nhóm Thực tập sinh/Mới ra trường. Nhóm này cũng dự đoán sẽ đối mặt với khó khăn khi tìm việc mới, theo đó gần 42% doanh nghiệp lựa chọn khi khôi phục kế hoạch tuyển dụng sẽ ưu tiên tuyển nhân viên nhiều kinh nghiệm, chỉ 19% chọn tuyển nhân viên ít kinh nghiệm và 5% chọn tuyển Thực tập sinh/Mới ra trường.

Đối với phương án giảm lương, có 58% các doanh nghiệp lựa chọn giảm lương của nhân sự cấp trung cấp cao, trong đó có 17% doanh nghiệm chọn nhóm Trưởng nhóm/Giám sát; 20% chọn cắt giảm lương nhóm Quản lý, 21% chọn nhóm Giám đốc/Trưởng bộ phận.

39% doanh nghiệp lạc quan sẽ khôi phục hoạt động tuyển dụng sớm

Khi được hỏi về thời gian hoạt động tuyển dụng trở lại, có đến 39% doanh nghiệp thể hiện sự lạc quan sẽ sớm khôi phục hoạt động tuyển dụng, trong đó 14% cho biết họ khôi phục hoạt động tuyển dụng ngay lập tức; 8% chọn nửa tháng sau, 17% chọn phương án khôi phục 1 tháng sau.

Bên cạnh đó, có 20% doanh nghiệp vẫn chưa xác định được khi nào đưa hoạt động tuyển dụng trở lại bình thường; 19% doanh nghiệp đợi đến 3 tháng sau, 17% chọn thời điểm nửa năm sau.

Ước tính có khoảng 80% các đơn hàng đã ký bị thông báo hủy hoặc chậm giao.

Lao động sẵn sàng quay lại công ty cũ nhưng sẽ ra đi nếu giảm lương quá lâu

Khi được hỏi nếu công ty cũ mời làm việc lại thì có đến gần 60% ứng viên sẽ chấp nhận đề xuất này, 1/2 trong số này cho biết điều kiện đi làm lại là “sẽ không đồng ý giảm lương so với trước đây”. Đối với nhóm chấp nhận giảm lương nhưng vẫn có một giới hạn nhất định về thời gian chấp nhận điều này, theo đó 70% số này cho biết sẽ chấp nhận trong 3 tháng trở lại.

Khi tiếp tục hỏi nếu thời gian giảm lương đã vượt quá mức chịu đựng thì hầu hết người tham gia khảo sát đều chọn có những phản ứng khác nhau để có được thu nhập tốt hơn đúng với mong đợi, trong đó 63% người tham gia khảo sát cho biết họ sẽ tìm kiếm các cơ hội mới và chỉ 37% tiến hành đề nghị công ty tăng lương và phúc lợi.

Các giải pháp ngắn hạn để nhà tuyển dụng tiến tới trạng thái bình thường mới

Theo kết quả khảo sát cũng như những dữ liệu nội bộ của VietnamWorks tính toán, thời gian sắp tới nhu cầu tuyển dụng nhân sự sẽ giảm tới 60% trong khi nguồn cung lao động sẽ tăng 710%. Đây chính là cơ hội kép cho các nhà tuyển dụng khi cạnh tranh giảm và có nhiều lựa chọn tuyển dụng hơn.

Tuy nhiên vấn đề thách thức lớn nhất của doanh nghiệp vẫn là phải thu nhỏ và tái phân bổ ngân sách hoạt động để đảm bảo dòng tiền ổn định, đa số các doanh nghiệp sẽ tập trung ngân sách vào các để nhanh chóng phục hồi, do đó ngân sách cho tuyển dụng sẽ eo hẹp hơn bao giờ hết.

VietnamWorks khuyến nghị các doanh nghiệp tập trung vào các kênh tuyển dụng không tốn phí như trang tuyển dụng của doanh nghiệp, cơ sở dữ liệu ứng viên nội bộ, xem xét việc tiếp cận các nhân sự đã từng làm tại doanh nghiệp.

Với lượng ứng viên chủ động đang rất lớn trên thị trường, các chuyên viên tuyển dụng cần chủ động tận dụng các công cụ marketing kỹ thuật số sẵn có có thể đón bắt được những nhu cầu này như sử dụng Facebook Fanpage, LinkedIn Fanpage, Facebook Jobs, Google Jobs để đăng tải các vị trí tuyển dụng miễn phí, đồng thời tương tác, tiếp cận với nhiều ứng viên hơn.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh kết nối cá nhân với các ứng viên trong các nhóm tuyển dụng trên Facebook, LinkedIn, cũng như liên hệ trực tiếp các ứng viên chủ động trên LinkedIn.

Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Lao động ASEAN đặc biệt về ứng phó với tác động của dịch bệnh Covid-19 đối với lao động và việc làm diễn ra vào chiều 14/5, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung cho biết: "Việt Nam hiện có hơn 55 triệu người thuộc độ tuổi lao động. Do tác động của dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh phải tạm dừng hoạt động, thu hẹp quy mô sản xuất. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới vấn đề việc làm của người lao động".

Tính đến ngày 1/5, số lao động bị mất việc làm khoảng 670.000 người; khoảng 67% doanh nghiệp phải cho nhân viên chấm dứt, tạm hoãn hợp đồng lao động, tạm thời nghỉ việc hoặc bố trí việc làm luân phiên.

Điều này thấy rõ ở những ngành nghề như: Công nghiệp chế biến, chế tạo, bán buôn, bán lẻ, vận tải kho bãi, dịch vụ lưu trú và ăn uống.

Lao động trong khu vực phi chính thức cũng bị ảnh hưởng, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ và ăn uống.

Trên 80% lao động trong khu vực phi chính thức, đặc biệt lao động bán hàng rong, buôn bán nhỏ lẻ, xây dựng phải tạm dừng hoạt động kinh doanh để thực hiện các quy định về giãn cách xã hội phòng chống dịch Covid-19.

“Chỉ từ ngày 23/4, các hoạt động kinh tế và xã hội mới được dần mở cửa trở lại với trạng thái bình thường mới. Đại dịch đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với Việt Nam. Lao động và việc làm là một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, xét cả về khía cạnh kinh tế và xã hội” - Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết.

Minh Nhật