Thực hiện Quyết định số 122/2026/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành, Thủ đô chính thức áp dụng Bộ tiêu chí xã nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2026–2030. Khác với giai đoạn trước, các tiêu chuẩn mới được thiết kế toàn diện hơn, tập trung kiến tạo không gian nông thôn xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số mạnh mẽ và nâng cao chất lượng sống toàn diện cho người dân trong tiến trình đô thị hóa.

Bộ tiêu chuẩn mới với 10 nhóm tiêu chí và 47 chỉ tiêu

Theo quyết định mới, việc đánh giá xã nông thôn mới của Hà Nội trong giai đoạn 2026–2030 được chia thành 10 nhóm tiêu chí với tổng số 47 chỉ tiêu, bao gồm:

1. Quy hoạch

2. Hạ tầng kinh tế - xã hội

3. Phát triển kinh tế nông thôn

4. Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn

5. Văn hóa, giáo dục, y tế

6. Giảm nghèo và an sinh xã hội

7. Khoa học công nghệ và chuyển đổi số

8. Môi trường và cảnh quan nông thôn

9. Xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công

10. Tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng

Điểm đáng chú ý trong bộ tiêu chí này là sự phân định rõ ràng các yêu cầu đối với xã nhóm 1 và xã nhóm 2, qua đó đưa ra các mức chuẩn linh hoạt, phù hợp với đặc thù phát triển và định hướng riêng của từng vùng địa bàn.

Phát triển kinh tế nông thôn xanh, tuần hoàn và hiện đại

Đặc biệt chú trọng đến việc tạo động lực phát triển kinh tế, tiêu chí phát triển kinh tế nông thôn tập trung vào 10 chỉ tiêu cốt lõi:

 Đạt tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người từ 9,5 đến 12%/năm.

 Phát triển các mô hình du lịch nông nghiệp gắn với đặc trưng địa phương.

 Có hoạt động phát triển kinh tế tư nhân tạo công ăn việc làm ổn định cho lao động địa phương.

 Có khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN) hoặc làng nghề được công nhận.

Thành phố định hướng xây dựng nền kinh tế nông thôn hiện đại dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh liên kết chặt chẽ từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ để hình thành các chuỗi giá trị nông sản bền vững. Các vùng nguyên liệu, vùng sản xuất tập trung phải đạt tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm.

Đồng thời, công tác số hóa vùng sản xuất, vùng nuôi, cơ sở đóng gói; xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số, mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm chủ lực được đẩy mạnh.

Trong phát triển kinh tế, sản phẩm OCOP tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Các xã bắt buộc phải xây dựng kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP giai đoạn 2026–2030, trong đó yêu cầu phải có ít nhất 01 sản phẩm OCOP từ 4 sao trở lên còn thời hạn, hoặc ít nhất 02 sản phẩm OCOP 3 sao còn thời hạn kèm lộ trình phát triển lên 4 sao.

Bên cạnh kinh tế, không gian hạ tầng nông thôn được quy hoạch đồng bộ, hiện đại, thông minh và thích ứng biến đổi khí hậu. Cả hai nhóm xã đều phải đáp ứng yêu cầu:

 Ít nhất 50% số km đường xã được trồng cây xanh dọc tuyến.

 Nâng cao các chỉ tiêu hạ tầng thương mại nông thôn.

 Hạ tầng viễn thông đảm bảo phủ sóng internet đến 100% khu dân cư và vùng sản xuất.

 Trung tâm phục vụ hành chính công hoạt động hiệu quả, tỷ lệ thủ tục hành chính thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt từ 90% trở lên.

Nâng cao chất lượng sống, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường

Công tác an sinh xã hội, giảm nghèo và chăm lo cho nhóm yếu thế được xác định là ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Thủ đô trước sức ép đô thị hóa:

 Về giảm nghèo và đời sống:

 Xã nhóm 1: Tỷ lệ nghèo đa chiều không quá 1,5%, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn đạt từ 80%.

 Xã nhóm 2: Tỷ lệ nghèo đa chiều không quá 3%, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn đạt từ 70%.

 Về an toàn thực phẩm: Cả hai nhóm xã yêu cầu 100% hộ gia đình, cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về ATVSTP.

 Về khoa học công nghệ và chuyển đổi số: Cả hai nhóm xã cần đạt tỷ lệ số hóa dữ liệu về nông nghiệp, môi trường và triển khai hiệu quả thương mại điện tử. Trong đó, xã nhóm 1 yêu cầu có ít nhất 02 mô hình thôn thông minh, xã nhóm 2 có ít nhất 01 mô hình thôn thông minh.

 Về môi trường và cảnh quan xanh: Các địa phương phải đạt chuẩn về hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn. Tỷ lệ chất thải chăn nuôi, chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp phải được thu gom, xử lý và tái chế thành nguyên liệu, nhiên liệu, phân bón theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Nhìn chung, Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 cho thấy tầm nhìn chiến lược của Hà Nội: không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện hạ tầng cứng, mà còn chuyển dịch sang chiều sâu số hóa, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao thực chất chất lượng đời sống nhân dân nông thôn.

(Bài viết có sự phối hợp thông tin từ Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Thành phố Hà Nội).