Đổi mới sản phẩm, nâng tầm nghề truyền thống

Tại Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, người dân vẫn miệt mài gìn giữ và phát triển nghề mây tre đan. Nổi bật là những sản phẩm kết hợp mây tre với gốm, tạo nên vẻ đẹp tinh tế, mang bản sắc riêng, đồng thời góp phần nâng cao giá trị thẩm mỹ và khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủ công địa phương.  Tại gia đình Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh, các sản phẩm mây tre đan được trưng bày, trang trí từ cổng vào đến sân nhà. Nổi bật trong số đó là những sản phẩm kết hợp mây tre với gốm, được đan cài khéo léo, tạo nên vẻ đẹp độc đáo, tinh tế.

Chia sẻ về câu chuyện phát triển sản phẩm, Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh cho biết, để nghề truyền thống thích ứng với nhu cầu thị trường, người làm nghề cần không ngừng đổi mới mẫu mã và tìm tòi những hướng đi sáng tạo. Ban đầu, ông nghiên cứu các sản phẩm kết hợp mây tre với gốm xuất phát từ sở thích cá nhân. Sau đó, thông qua quá trình làm việc với các nghệ nhân, thợ gốm, ông cùng cộng sự tiếp tục nghiên cứu, đặt hàng và trực tiếp tham gia hoàn thiện sản phẩm. “Những sản phẩm có câu chuyện riêng, thiết kế độc đáo và thể hiện được giá trị từ bàn tay người thợ sẽ không chỉ dừng lại ở công năng sử dụng, mà còn trở thành sản phẩm văn hóa, quà tặng có giá trị trên thị trường trong nước và quốc tế”, ông Hoàng Văn Hạnh chia sẻ.

Bên cạnh việc đổi mới mẫu mã, phát triển sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) cũng đang mở ra hướng đi nhằm gia tăng giá trị cho các sản phẩm làng nghề Phú Nghĩa. Đến nay, toàn xã hiện có hơn 130 sản phẩm đạt chuẩn OCOP, phần lớn phát huy thế mạnh từ các nghề thủ công địa phương. Việc xây dựng thương hiệu OCOP không chỉ giúp các cơ sở nâng cao uy tín mà còn tạo điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ.

Chia sẻ về kết quả đạt được, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Phương Quang cho biết, gia đình hiện có 25 sản phẩm được công nhận OCOP. Trên nền tảng kỹ thuật đan truyền thống, gia đình thường xuyên nghiên cứu, thiết kế mẫu mã mới nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Mỗi năm, hơn 10 sản phẩm mới được phát triển để tham gia các cuộc thi, triển lãm; đồng thời, khoảng 20 sản phẩm mới được đưa ra phục vụ hoạt động thương mại. Đáng chú ý, sau khi được công nhận OCOP, lượng tiêu thụ sản phẩm đã tăng khoảng 20-30% so với trước, cho thấy hiệu quả của việc nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Phát triển nghề truyền thống, nâng cao thu nhập

Không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, các nghề thủ công truyền thống còn tạo việc làm, bảo đảm thu nhập cho người dân. Theo ông Nguyễn Gia Tư - Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa, tại Phú Vinh, hơn 80% số hộ tham gia sản xuất mây tre giang đan. Nghề không đòi hỏi người lao động phải làm việc tập trung tại một địa điểm, trong khi nhiều công đoạn phù hợp với các nhóm lao động khác nhau, từ người cao tuổi đến học sinh. Đáng chú ý, hoạt động sản xuất mây tre đan tại địa phương được tổ chức theo mô hình liên kết giữa các cơ sở và mạng lưới hộ gia đình vệ tinh, thay vì tập trung đông lao động trong một nhà xưởng.

Để tổ chức sản xuất hiệu quả, hoạt động mây tre đan được triển khai theo mạng lưới hộ gia đình vệ tinh. Ông Hoàng Văn Hạnh - Nghệ nhân ưu tú cho biết, doanh nghiệp của gia đình hiện có khoảng 20-25 đầu mối vệ tinh trong và ngoài xã. Nguyên liệu được cung ứng đến từng hộ, sau đó sản phẩm hoàn thành được thu gom, kiểm tra và hoàn thiện trước khi đưa ra thị trường. Mỗi đầu mối tiếp tục phân việc cho khoảng 10-15 hộ nhận sản phẩm về gia công tại nhà. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư nhà xưởng quy mô lớn, trong khi người dân có thể tận dụng thời gian và không gian sinh hoạt sẵn có để làm nghề, tăng thu nhập ngay tại gia đình.

Cùng với sự chủ động của các cơ sở sản xuất, chính quyền địa phương tập trung hoàn thiện hạ tầng, hỗ trợ người dân mở rộng thị trường tiêu thụ. Địa phương tổ chức các lớp tập huấn chuyển đổi số và triển khai 12 phiên livestream quảng bá sản phẩm. Bên cạnh đó, hội viên Hội Nông dân được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi với tổng dư nợ khoảng 100 tỷ đồng, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Những hỗ trợ này góp phần tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, đồng thời tạo thêm cơ hội để các hộ sản xuất phát triển hoạt động kinh doanh.

Trong tháng 10/2026, Hội Nông dân xã dự kiến ra mắt Chi hội Nông dân nghề nghiệp mây tre đan, mô hình đầu tiên trên địa bàn. Địa phương cũng sẽ tiếp tục thành lập các chi hội nghề nghiệp trong lĩnh vực mộc và cây cảnh. Những bước đi này được kỳ vọng sẽ tăng cường liên kết giữa nông dân, nghệ nhân và các cơ sở kinh doanh, tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ sản xuất và mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Qua đó, các nghề truyền thống có thêm động lực phát triển, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững.