Theo số liệu thị trường, giá gạo trắng Thái Lan - mặt hàng tham chiếu quan trọng của khu vực - đã tăng khoảng 20% trong tháng 5, đánh dấu mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ năm 2008. Trong khi đó, giá gạo giao kỳ hạn trên sàn giao dịch hàng hóa Chicago (Mỹ) cũng tăng khoảng 15% trong cùng giai đoạn.

Các chuyên gia cho rằng đà tăng của giá gạo đang được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố bất lợi tác động đến hoạt động sản xuất nông nghiệp tại châu Á - khu vực cung cấp phần lớn lượng gạo cho thị trường toàn cầu.

Bà Bin Hui Ong, nhà phân tích hàng hóa của Công ty nghiên cứu thị trường BMI, nhận định giá gạo nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì xu hướng tăng trong những tháng tới. Theo bà, hiện tượng El Nino có thể khiến thời tiết tại nhiều quốc gia châu Á trở nên khô nóng hơn, ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng lúa.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, chi phí đầu vào phục vụ sản xuất cũng đang gia tăng đáng kể. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) cho thấy giá phân đạm tại Thái Lan, Campuchia và Philippines đã tăng từ 40-50% kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát hồi đầu năm.

Ông Alisher Mirzabaev, chuyên gia nghiên cứu chính sách và biến đổi khí hậu của IRRI, cho biết nguồn dự trữ phân bón trong giai đoạn tháng 3-5/2026 hiện vẫn tương đối ổn định. Tuy nhiên, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung có thể xuất hiện trong thời gian tới nếu hoạt động sản xuất và vận chuyển phân bón chưa được khôi phục hoàn toàn.

Tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và phân bón do những khó khăn trong vận tải hàng hải qua Eo biển Hormuz đang khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng lên tại nhiều quốc gia châu Á. Điều này tạo thêm áp lực đối với nông dân và có thể ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất lúa trong các vụ tiếp theo.

Châu Á hiện là trung tâm sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, trong đó Thái Lan, Việt Nam và Ấn Độ đóng vai trò chủ chốt trong việc đảm bảo nguồn cung cho thị trường toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ biến động nào về sản lượng tại khu vực này đều có thể tác động mạnh đến giá cả và an ninh lương thực thế giới.

Philippines trước đó từng cảnh báo một đợt El Nino mạnh có thể khiến sản lượng lúa của nước này giảm tới 700.000 tấn, tương đương khoảng 3,5% kế hoạch sản xuất hàng năm. Đây được xem là tín hiệu cho thấy những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đối với ngành lúa gạo khu vực.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng thị trường vẫn có những yếu tố hỗ trợ giúp hạn chế đà tăng giá quá mạnh. Ông Peter Clubb, nhà phân tích của Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC), nhận định lượng tồn kho gạo tương đối dồi dào tại các quốc gia xuất khẩu lớn, đặc biệt là Ấn Độ, cùng với nhu cầu tiêu thụ toàn cầu chưa tăng mạnh có thể góp phần ổn định thị trường trong thời gian tới.

Dù vậy, trong bối cảnh thời tiết cực đoan, chi phí đầu vào tăng cao và những bất ổn địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường gạo thế giới được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều biến động, đặt ra thách thức đối với cả người sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu và các quốc gia nhập khẩu lương thực.