Tại Việt Nam có những gia đình nổi tiếng với truyền thống hiếu học, nhiều thế hệ có trình độ học vấn cao và đóng góp lớn cho khoa học, văn hóa... Tiêu biểu phải kể đến gia đình Giáo sư Tôn Thất Tùng. Đây được xem là một hình mẫu tiêu biểu, nhiều thế hệ giữ vững tinh thần hiếu học và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Sinh ra trong gia đình có dòng dõi quý tộc

Cố Giáo sư, Bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912-1982) là một trong những gương mặt kiệt xuất của y học Việt Nam hiện đại. Ông sinh ra trong một gia đình thuộc dòng dõi quý tộc triều Nguyễn, cha là cụ Tôn Thất Niên, từng giữ chức Tổng đốc Thanh Hóa. Chính vì thế, từ nhỏ, ông được nuôi dạy tử tế và sớm thể hiện tài năng xuất chúng.

Năm 1931, ông ra Hà Nội học tại trường Bưởi (nay là Chu Văn An). Đến năm 1935, ông trúng tuyển Trường Đại học Y khoa Hà Nội. Tốt nghiệp với kết quả xuất sắc, ông là một trong 10 người được chọn làm bác sĩ ngoại trú tại Bệnh viện Phủ Doãn (nay là Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức). Cũng từ đây, ông bắt đầu sự nghiệp y khoa đầy rực rỡ.

Dấu ấn lớn nhất trong sự nghiệp của cố Giáo sư Tôn Thất Tùng là những nghiên cứu, phẫu thuật gan. Ông là người tiên phong với phương pháp “cắt gan khô”, một kỹ thuật hiện đại giúp nâng cao hiệu quả phẫu thuật và cứu sống nhiều bệnh nhân từng bị coi là vô phương cứu chữa. Công trình nghiên cứu về “cách phân chia mạch máu của gan” của ông đã được giới khoa học quốc tế đánh giá cao và trao tặng huy chương danh giá từ một trường đại học lớn tại Paris.

Không chỉ là một nhà khoa học xuất sắc, ông còn là người giàu lòng yêu nước và sớm giác ngộ cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông vinh dự được trực tiếp chăm sóc sức khỏe cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm 1947, ông được giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế.

Đến năm 1955, GS. Tôn Thất Tùng xin nghỉ công tác Thứ trưởng Bộ Y tế. Ông dành nhiều thời gian cho công việc chuyên môn là Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Chủ nhiệm bộ môn Ngoại của Trường Đại học Y Hà Nội.

Trong sự nghiệp, ông cùng các đồng nghiệp như bác sĩ Hồ Đắc Di đã góp phần đặt nền móng cho Trường Đại học Y Hà Nội và xây dựng Bệnh viện Việt Đức trở thành trung tâm ngoại khoa hàng đầu. Ông từng đảm nhiệm vai trò Chủ nhiệm khoa Ngoại, Giám đốc bệnh viện, đồng thời dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học. Ngoài y học, ông còn có tâm hồn phong phú, yêu văn chương và sáng tác thơ bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp.

Năm 1982, ông qua đời đột ngột vì nhồi máu cơ tim, khiến gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp, học trò… vô cùng tiếc thương.

Với những đóng góp to lớn, ông đã được Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu cao quý như Anh hùng Lao động, Huân chương Hồ Chí Minh và Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học - kỹ thuật.

Năm 2002, nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh của ông, Bộ Y tế đã thành lập hội đồng xét tặng giải thưởng mang tên cố Giáo sư - Giải thưởng Tôn Thất Tùng.

Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều con đường tại Hà Nội và các thành phố lớn, như một sự tri ân đối với người thầy thuốc tài năng và tận tụy của dân tộc.

Nhiều thế hệ làm rạng danh gia tộc

Không chỉ xuất thân từ gia đình quyền quý, cố Giáo sư Tôn Thất Tùng còn có người bạn đời là bà Vi Thị Nguyệt Hồ (1929-2022), một phụ nữ tiêu biểu của tầng lớp trí thức đương thời. Bà sinh ra trong một gia đình "danh gia vọng tộc", là cháu nội của Tổng đốc Vi Văn Định, được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục bài bản và sớm thành thạo cả tiếng Pháp lẫn tiếng Anh.

Được kế thừa truyền thống hiếu học từ cả hai bên, các con của ông bà đều trưởng thành và gặt hái nhiều thành tựu trong những lĩnh vực riêng, góp phần tiếp nối và làm rạng danh truyền thống gia đình.

Nổi bật nhất là Giáo sư, Tiến sĩ Tôn Thất Bách (1946-2004). Khi ông ra đời, chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt tên

Ông là người kế tục xuất sắc sự nghiệp của cha trong ngành ngoại khoa, đặc biệt là phẫu thuật gan mật. Cố Giáo sư Tôn Thất Bách từng giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội và sau đó là Giám đốc Bệnh viện Việt Đức. Với tài năng và tấm lòng nhân ái, ông được người dân trìu mến gọi là “người thầy thuốc của người nghèo”. Ông cũng có nhiều đóng góp quốc tế, được công nhận bởi các tổ chức khoa học và trường đại học danh tiếng.

Hai người con gái của Giáo sư Tôn Thất Tùng cũng rất thành đạt. Bà Tôn Nữ Ngọc Trân là kỹ sư hóa học, từng học tập và làm việc tại Liên Xô.

Con gái út của ông là Tôn Nữ Hồng Tâm là bác sĩ chuyên ngành sinh hóa. Chồng của bà là ông Phạm Tuấn Phan - con trai cố Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch.

Có thể thấy, cố Giáo sư Tôn Thất Tùng không chỉ để lại cho thế hệ sau những công trình nghiên cứu khoa học, thành tựu y học mang tầm vóc quốc tế, mà còn ở một gia đình nhiều thế hệ tài năng, tiếp nối tinh thần học tập và cống hiến. Đây chính là minh chứng rõ nét cho truyền thống hiếu học của dân tộc, con người Việt Nam.

Bài viết tham khảo thông tin tại:

Những điều ít biết về cố Giáo sư - Bác sỹ Tôn Thất Tùng - Báo Công an Nhân dân

Gia đình Giáo sư lừng danh bậc nhất Việt Nam: 2 thế hệ "bàn tay vàng" của ngành Y, con trai được Bác Hồ đặt tên - Dân Việt