Bước nhảy vọt về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu

Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan Việt Nam, năm 2025 đánh dấu cột mốc lịch sử trong quan hệ thương mại gạo giữa hai nước. Cụ thể, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Senegal đã đạt con số ấn tượng 168.020 tấn, tương ứng với kim ngạch 52,57 triệu USD. So với năm 2024, con số này thể hiện mức tăng trưởng phi mã, gấp gần 30 lần về cả lượng và giá trị.

Tại các hệ thống siêu thị ở Senegal, gạo thơm Việt Nam loại 100% tấm hiện được bày bán rộng rãi với quy cách đóng gói đa dạng từ bao 5kg đến 25kg. Mức giá bán lẻ ghi nhận dao động khoảng 1,3 USD/kg. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy gạo Việt đã tiếp cận trực tiếp đến tay người tiêu dùng bản địa, thay vì chỉ dừng lại ở các kho buôn thô.

Động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự hiện diện mạnh mẽ này đến từ những cam kết cấp cao. Vào tháng 7/2025, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Senegal của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Bộ Công Thương hai nước đã ký kết Bản ghi nhớ (MOU) về thương mại gạo. Theo thỏa thuận, Việt Nam cam kết thúc đẩy xuất khẩu khoảng 100.000 tấn gạo mỗi năm sang Senegal. Việc triển khai tích cực MOU này không chỉ giúp đa dạng hóa đầu ra cho hạt gạo Việt mà còn hỗ trợ Senegal giải quyết bài toán an ninh lương thực trong bối cảnh thị trường thế giới nhiều biến động.

Dư địa thị trường và những thách thức từ chính sách nội địa

Senegal được đánh giá là một trong những "túi tiêu thụ" gạo lớn nhất khu vực Tây Phi với mức tiêu thụ bình quân đầu người lên tới 117 kg/năm. Theo Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal, quốc gia hơn 19,3 triệu dân này có nhu cầu nhập khẩu trung bình khoảng 1 triệu tấn mỗi năm, chủ yếu là phân khúc gạo tấm 100% giá rẻ. Dự báo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho thấy, trong niên vụ 2025/2026, tổng nhu cầu tiêu thụ của Senegal sẽ đạt khoảng 2,26 triệu tấn, tăng 2% do áp lực gia tăng dân số.

Đáng chú ý, Senegal không chỉ nhập khẩu để phục vụ nội địa mà còn đóng vai trò là trạm trung chuyển, tái xuất gạo sang các quốc gia láng giềng như Mauritania, Guinea-Bissau và Gambia. Tuy nhiên, dù đã xóa bỏ độc quyền nhập khẩu từ năm 1995 để tự do hóa thị trường, Chính phủ Senegal vẫn đang nỗ lực tự chủ lương thực thông qua Chiến lược Phát triển lúa gạo quốc gia lần 2 (NRDS 2). Mục tiêu của họ là đạt sản lượng 3 triệu tấn lúa vào năm 2030, dù hiện tại năng lực sản xuất nội địa mới chỉ đáp ứng được khoảng 25 - 30% nhu cầu.

Bên cạnh tiềm năng, các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần lưu ý đến những thay đổi về chính sách giá và thuế. Từ ngày 6/1/2026, Senegal đã áp mức giá trần 300 CFA/kg (khoảng 0,54 USD) cho gạo tấm nhập khẩu nhằm giảm chi phí sinh hoạt cho người dân. Điều này có thể tạo áp lực lên lợi nhuận của các nhà phân phối khi giá gạo thế giới tăng cao. Hiện tại, hàng rào thuế quan đối với gạo trắng và gạo tấm nhập khẩu vào đây bao gồm 10% thuế nhập khẩu, 18% thuế VAT, 1% phí thống kê và 0,8% thuế đoàn kết cộng đồng. Việc am hiểu các quy định này sẽ là chìa khóa để gạo Việt Nam duy trì đà chiếm lĩnh tại thị trường tiềm năng này.